Những đường dây làm giả bằng cấp giấy tờ tinh vi

Thời gian qua, lực lượng công an triệt phá thành công các đường dây làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức với thủ đoạn hết sức tinh vi và quy mô đặc biệt lớn.

Điển hình năm 2025, lực lượng công an đã bắt giữ 3 đối tượng gồm: Lê Thế Hải (SN 1989), Lê Thế Bẩy (SN 1985, cùng trú tại Thanh Hóa) và Khuất Tiến Minh (SN 1998, trú tại Hà Nội). Trong đó, Hải và Bẩy trực tiếp thực hiện các công đoạn "sản xuất" giấy tờ giả. Hải đã thiết kế quy trình khép kín, từ chạy quảng cáo trên mạng xã hội để tìm khách đến vận chuyển qua xe khách nhằm xóa dấu vết, gây không ít khó khăn cho công tác điều tra, truy vết.

Khám xét nơi ở của các đối tượng, cơ quan điều tra đã thu giữ nhiều thiết bị gồm máy tính, máy in màu, máy ép nhiệt, máy ép thủy lực tự chế cùng hàng chục văn bằng, chứng chỉ đã thành phẩm.

Theo cơ quan chức năng, nhóm này đã làm giả hàng nghìn bộ con dấu, tài liệu của khoảng 110 tổ chức, bao gồm: 53 trường đại học, cao đẳng; 15 Sở Giáo dục và Đào tạo các địa phương; 30 trường trung học phổ thông, trung học cơ sở, cùng nhiều cơ quan quản lý nhà nước và ủy ban nhân dân các cấp. Mỗi chứng chỉ, văn bằng giả  có giá từ 1,5 triệu đến 3 triệu đồng.

Việc thu giữ hàng nghìn phôi bằng, tem, con dấu giả cùng nhiều văn bằng đã in ấn cho thấy quy mô chuẩn bị và khả năng cung ứng của nhóm đối tượng, không đơn thuần là hành vi làm giả nhỏ lẻ. Đáng chú ý, việc nhận làm nhiều loại giấy tờ khác nhau còn mở rộng nguy cơ giả mạo, vượt ra ngoài phạm vi văn bằng, chứng chỉ, gây khó khăn cho công tác quản lý và xác minh tính xác thực của giấy tờ và làm suy giảm niềm tin vào tính xác thực của giấy tờ do các đơn vị có thẩm quyền cấp

Mới đây, ngày 23/10, Công an thành phố Hà Nội tiếp tục khởi tố 10 người để điều tra tội “Làm giả, sử dụng con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”. Đáng lo ngại, đường dây này còn có sự tham gia, tiếp tay của hai cán bộ, giảng viên thuộc cùng một trường đại học trong việc làm và cung cấp văn bằng giả theo yêu cầu. Vụ việc cho thấy hành vi làm giả giấy tờ đã có sự móc nối từ bên trong cơ sở giáo dục, đặt ra nguy cơ lợi dụng vị trí công tác và các mối quan hệ để phục vụ gian lận. Đường dây này đã làm và bán khoảng 1.500 văn bằng, chứng chỉ giả và từ năm 2024 đến nay, đường dây này đã thu lời bất chính gần 3 tỷ đồng.

Nhằm qua mặt công an, các nghi phạm thuê một nhóm ở nhiều tỉnh, thành phố phụ trách việc chuyển phát, hưởng hoa hồng từ 100.000 đến 300.000 đồng một đơn hàng.

Bất cập trong quản lý, xác minh văn bằng

Từ thực tế các đường dây quảng cáo, nhận làm và giao nhận văn bằng, chứng chỉ giả qua mạng xã hội, có thể thấy hoạt động này tồn tại và tiếp diễn bởi nhiều nguyên nhân.

Trước hết là nhu cầu sử dụng bằng cấp trong tuyển dụng, bổ nhiệm, nâng ngạch, thăng tiến nghề nghiệp hoặc đáp ứng điều kiện học tập ở một số người. Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ in ấn, thiết kế và các thiết bị làm giả khiến văn bằng, con dấu, chữ ký giả ngày càng tinh vi, khó nhận diện bằng phương pháp kiểm tra thông thường. Trong khi đó, mạng xã hội và các nền tảng số tạo điều kiện cho các đối tượng tiếp cận khách hàng trên phạm vi rộng, quảng cáo công khai, tiếp nhận đơn đặt hàng và tổ chức giao nhận tương đối thuận tiện, thậm chí có thể che giấu danh tính, phân tán hoạt động qua nhiều tài khoản và địa bàn khác nhau.

Tuy nhiên, nguyên nhân khiến cho hoạt động này khó được phát hiện và xử lý triệt để là những bất cập, khó khăn trong công tác xác minh, thẩm định tính xác thực của văn bằng, chứng chỉ.

Có thể thấy, công nghệ làm giả ngày càng tinh vi, trong khi việc kiểm tra bằng mắt thường hoặc chỉ dựa vào hình thức văn bằng, con dấu, chữ ký khó có thể đưa ra kết luận chính xác. Điều này đòi hỏi cơ quan, tổ chức tiếp nhận hồ sơ phải có phương thức kiểm tra chuyên sâu và nguồn thông tin đối chiếu đáng tin cậy.

Việc xác minh từng văn bằng, chứng chỉ thông qua cơ sở giáo dục hoặc cơ quan có thẩm quyền cấp phát còn có thể mất nhiều thời gian, nhất là khi số lượng hồ sơ lớn, thông tin cần đối chiếu phức tạp hoặc đơn vị cấp bằng ở xa. Quy trình liên hệ, xác nhận giữa các đơn vị nếu chưa thuận tiện sẽ làm tăng chi phí, nhân lực và thời gian xử lý.

Bên cạnh đó, dữ liệu văn bằng, chứng chỉ chưa được số hóa đầy đủ, đồng bộ và liên thông ở tất cả các cơ sở, lĩnh vực, thời kỳ cấp bằng. Vì vậy, việc tra cứu, đối chiếu và xác minh thông tin còn phụ thuộc nhiều vào hồ sơ lưu trữ cũng như phản hồi trực tiếp từ đơn vị cấp văn bằng. Khi thiếu một hệ thống dữ liệu tập trung, có khả năng kết nối và xác thực thuận tiện, các cơ quan, tổ chức sử dụng lao động sẽ gặp khó khăn trong việc kiểm tra tính hợp pháp của giấy tờ.

Những khó khăn này có thể tạo ra khoảng trống trong khâu phát hiện, xác minh và ngăn chặn việc sử dụng văn bằng giả. Do đó, bên cạnh việc tăng cường đấu tranh, xử lý các đường dây sản xuất, mua bán giấy tờ giả, cần chú trọng hoàn thiện cơ sở dữ liệu, chuẩn hóa quy trình xác minh và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong quản lý, cấp phát và sử dụng văn bằng, chứng chỉ trên phạm vi toàn quốc.

Khuyến cáo từ Bộ Công an

Tuyệt đối không mua bán, sử dụng: Người dân không được tham gia đặt làm, mua bán hoặc sử dụng văn bằng, chứng chỉ giả dưới bất kỳ hình thức nào.

Chủ động trình báo: Cơ quan công an kêu gọi những ai từng liên hệ đặt mua, môi giới hoặc sử dụng giấy tờ giả cần chủ động đến trình báo để được hưởng sự khoan hồng của pháp luật.

Doanh nghiệp cần xác minh: Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp phải tăng cường kiểm tra, xác minh tính pháp lý của văn bằng, chứng chỉ trong quá trình tuyển dụng.

Những đường dây làm giả văn bằng, chứng chỉ và tài liệu không chỉ trục lợi bất chính mà còn gây ra những hệ lụy lâu dài đối với xã hội. Việc sử dụng giấy tờ giả có thể giúp người không đáp ứng đủ điều kiện tìm cách vượt qua các khâu tuyển dụng, đánh giá năng lực, tạo ra sự cạnh tranh thiếu công bằng với những người học tập và rèn luyện thực chất.

Đặc biệt, nếu văn bằng giả được sử dụng để đáp ứng điều kiện hành nghề, sự thiếu hụt về trình độ có thể tiềm ẩn rủi ro đối với chất lượng công việc. Một tấm bằng chỉ thật sự có giá trị khi nó phản ánh đúng quá trình học tập, năng lực của người sở hữu và được bảo đảm bởi một hệ thống cấp phát, quản lý minh bạch. Bảo vệ giá trị ấy không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục hay cơ quan chức năng, mà còn là yêu cầu đối với toàn xã hội.

Ngày xuất bản: 6/11/2026
Tổ chức sản xuất: Vũ Mai Hoàng - Đinh Song Linh
Nội dung: Thanh Trà
Trình bày: Phan Anh - Đức Duy