Xây dựng tiêu chuẩn môi trường: Tránh hình thức, tăng hiệu quả

Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường là công cụ quan trọng để bảo vệ môi trường và phát triển xanh. Tuy nhiên, sự chậm trễ, chồng chéo và chi phí tuân thủ cao đang đòi hỏi cải cách mạnh mẽ, chọn lọc kinh nghiệm quốc tế để giảm gánh nặng và nâng cao sức cạnh tranh.

Với 68 quy chuẩn và 92 tiêu chuẩn quốc gia đã ban hành, Việt Nam đã có nền tảng quản lý môi trường. (Ảnh minh họa; congnghiepmoitruong.vn)
Với 68 quy chuẩn và 92 tiêu chuẩn quốc gia đã ban hành, Việt Nam đã có nền tảng quản lý môi trường. (Ảnh minh họa; congnghiepmoitruong.vn)

Nhiều bất cập trong triển khai

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến nay ngành đã xây dựng được 68 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) và 92 Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) trong lĩnh vực môi trường. Giai đoạn 2021-2025, Cục Môi trường được giao xây dựng thêm 31 QCVN và 6 TCVN, kế thừa những quy chuẩn đã ban hành, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt từ Hàn Quốc.

Tiến sĩ Lương Duy Hanh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết các TCVN hiện nay chủ yếu được hình thành từ việc rà soát, cập nhật hệ thống tiêu chuẩn ngành và quy định kỹ thuật đã áp dụng nhiều năm, tập trung vào chất lượng môi trường chung quanh, quản lý chất thải và một số lĩnh vực khác. Trong khi đó, QCVN gồm sáu nhóm chính: chất lượng môi trường xung quanh; chất thải; quản lý chất thải; quản lý phế liệu nhập khẩu; giới hạn các chất ô nhiễm khó phân hủy trong nguyên, nhiên liệu, vật liệu, sản phẩm, thiết bị; cùng các quy chuẩn khác theo yêu cầu bảo vệ môi trường.

Thực tế, hệ thống này đã góp phần quan trọng trong bảo vệ môi trường và hướng tới kinh tế xanh. Tuy nhiên, nhiều tiêu chuẩn còn chậm được rà soát, chưa theo kịp nhu cầu thực tiễn. Một số QCVN liên quan đến công nghệ có nguy cơ ô nhiễm cao, như lò đốt chất thải hay lò hơi sử dụng chất thải, vẫn chưa được nghiên cứu, ban hành. Đáng chú ý, 100% QCVN môi trường hiện nay đều chậm tiến độ.

Nguồn lực xây dựng tiêu chuẩn còn phân tán, thiếu chuyên gia và kinh phí, cơ chế huy động xã hội chưa hiệu quả. Các TCVN lại chủ yếu viện dẫn tiêu chuẩn quốc tế (ISO, ASTM, SMEWW…), dẫn tới khó khăn trong áp dụng trực tiếp.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế, Phó Tổng Thư ký VCCI, nhận định hệ thống QCVN, TCVN và định mức kinh tế-kỹ thuật là công cụ pháp lý quan trọng trong kiểm soát ô nhiễm, định hướng công nghệ, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí tuân thủ, năng lực cạnh tranh và chiến lược đầu tư của doanh nghiệp.

Cập nhật, loại bỏ quy chuẩn lạc hậu để tối ưu hiệu quả

Từ góc nhìn kinh tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế (Trường Đại học Kinh tế quốc dân), cho rằng việc ban hành nhiều quy chuẩn, tiêu chuẩn nhưng hiệu quả chưa tương xứng có thể làm tăng thêm khoảng 30% chi phí cho doanh nghiệp, khiến sức cạnh tranh quốc tế giảm. Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, Việt Nam nên chọn lọc, áp dụng các thực tiễn tốt từ những quốc gia đã có kinh nghiệm, thay vì xây dựng lại từ đầu, vừa tốn kém vừa kéo dài thời gian.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng cũng nhấn mạnh, cần thường xuyên rà soát, cập nhật, mạnh dạn thay thế cái cũ bằng cái mới hiện đại, tạo thuận lợi cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp. “Nếu ban hành một quy chuẩn mới thì nên loại bỏ hai quy chuẩn cũ, hướng tới giảm ít nhất 30% chi phí tuân thủ”, ông Nguyễn Thường Lạng nêu quan điểm.

Đặc biệt, các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu lớn cần tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn, thay vì chỉ giao cho cơ quan quản lý. Thiếu tiếng nói từ cộng đồng doanh nghiệp, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn của Việt Nam có nguy cơ tụt hậu so với thực tiễn quốc tế.

Trong bối cảnh yêu cầu về bảo vệ môi trường và phát triển xanh ngày càng cao, việc hoàn thiện hệ thống QCVN, TCVN và định mức kinh tế-kỹ thuật vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Một hệ thống đồng bộ, minh bạch và khả thi sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, nâng cao sức cạnh tranh, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững.

Ngược lại, nếu chậm tháo gỡ những bất cập hiện nay, đây sẽ tiếp tục là điểm nghẽn lớn, cản trở hiệu lực quản lý Nhà nước cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Cảnh báo mưa dông diện rộng ở Bắc Bộ

[Video] Cảnh báo mưa dông diện rộng ở Bắc Bộ

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, hiện khối không khí lạnh ở phía Bắc đang di chuyển xuống phía Nam, gây mưa dông diện rộng ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, có nơi mưa rất to, nhiệt độ giảm.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/5/2026: Không khí lạnh tràn xuống, Bắc Bộ chuyển mưa dông, Trung Bộ còn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/5/2026: Không khí lạnh tràn xuống, Bắc Bộ chuyển mưa dông, Trung Bộ còn nắng nóng

Không khí lạnh bắt đầu tác động đến thời tiết nước ta trong ngày hôm nay, khiến khu vực Bắc Bộ chuyển sang trạng thái mưa dông từ trưa và chiều. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì nắng nóng diện rộng trước khi mưa dông xuất hiện vào chiều tối và đêm. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có nắng ban ngày.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 3/5/2026: Bắc Bộ sắp đón mưa lớn, Trung Bộ và Nam Bộ duy trì nắng mạnh ban ngày

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 3/5/2026: Bắc Bộ sắp đón mưa lớn, Trung Bộ và Nam Bộ duy trì nắng mạnh ban ngày

Không khí lạnh từ phía Bắc sẽ bắt đầu tác động đến nước ta từ ngày mai 3/5, khiến thời tiết Bắc Bộ chuyển mưa dông từ trưa và chiều. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nắng nóng trước khi mưa dông xuất hiện vào cuối ngày; Nam Bộ tiếp tục ngày nắng, chiều tối có khả năng xuất hiện dông rải rác.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

Trong đêm nay và ngày mai, khối không khí lạnh đang suy yếu dần, Bắc Bộ và miền Trung duy trì trạng thái khô ráo vào ban ngày, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời; trong khi Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

Trong ngày nghỉ lễ 30/4 hôm nay, thời tiết trên cả nước thuận lợi cho các hoạt động vui chơi, du lịch và di chuyển. Bắc Bộ duy trì trạng thái mát mẻ, ít mưa nhờ ảnh hưởng của không khí lạnh; miền Trung trời đẹp, biển êm; trong khi Nam Bộ tiếp tục nắng nóng ban ngày nhưng cần lưu ý khả năng xuất hiện mưa dông về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

Không khí lạnh tiếp tục tăng cường xuống nước ta trong đêm nay 29/04, giúp Bắc Bộ duy trì trạng thái khô ráo, trời mát và ít mưa. Trong khi đó, mưa ở miền Trung có xu hướng giảm dần, nắng trở lại từ ngày mai; riêng Nam Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng ban ngày nhưng cần đề phòng mưa dông về chiều tối.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.