Xây dựng tiêu chuẩn môi trường: Tránh hình thức, tăng hiệu quả

Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường là công cụ quan trọng để bảo vệ môi trường và phát triển xanh. Tuy nhiên, sự chậm trễ, chồng chéo và chi phí tuân thủ cao đang đòi hỏi cải cách mạnh mẽ, chọn lọc kinh nghiệm quốc tế để giảm gánh nặng và nâng cao sức cạnh tranh.

Với 68 quy chuẩn và 92 tiêu chuẩn quốc gia đã ban hành, Việt Nam đã có nền tảng quản lý môi trường. (Ảnh minh họa; congnghiepmoitruong.vn)
Với 68 quy chuẩn và 92 tiêu chuẩn quốc gia đã ban hành, Việt Nam đã có nền tảng quản lý môi trường. (Ảnh minh họa; congnghiepmoitruong.vn)

Nhiều bất cập trong triển khai

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến nay ngành đã xây dựng được 68 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) và 92 Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) trong lĩnh vực môi trường. Giai đoạn 2021-2025, Cục Môi trường được giao xây dựng thêm 31 QCVN và 6 TCVN, kế thừa những quy chuẩn đã ban hành, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt từ Hàn Quốc.

Tiến sĩ Lương Duy Hanh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết các TCVN hiện nay chủ yếu được hình thành từ việc rà soát, cập nhật hệ thống tiêu chuẩn ngành và quy định kỹ thuật đã áp dụng nhiều năm, tập trung vào chất lượng môi trường chung quanh, quản lý chất thải và một số lĩnh vực khác. Trong khi đó, QCVN gồm sáu nhóm chính: chất lượng môi trường xung quanh; chất thải; quản lý chất thải; quản lý phế liệu nhập khẩu; giới hạn các chất ô nhiễm khó phân hủy trong nguyên, nhiên liệu, vật liệu, sản phẩm, thiết bị; cùng các quy chuẩn khác theo yêu cầu bảo vệ môi trường.

Thực tế, hệ thống này đã góp phần quan trọng trong bảo vệ môi trường và hướng tới kinh tế xanh. Tuy nhiên, nhiều tiêu chuẩn còn chậm được rà soát, chưa theo kịp nhu cầu thực tiễn. Một số QCVN liên quan đến công nghệ có nguy cơ ô nhiễm cao, như lò đốt chất thải hay lò hơi sử dụng chất thải, vẫn chưa được nghiên cứu, ban hành. Đáng chú ý, 100% QCVN môi trường hiện nay đều chậm tiến độ.

Nguồn lực xây dựng tiêu chuẩn còn phân tán, thiếu chuyên gia và kinh phí, cơ chế huy động xã hội chưa hiệu quả. Các TCVN lại chủ yếu viện dẫn tiêu chuẩn quốc tế (ISO, ASTM, SMEWW…), dẫn tới khó khăn trong áp dụng trực tiếp.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế, Phó Tổng Thư ký VCCI, nhận định hệ thống QCVN, TCVN và định mức kinh tế-kỹ thuật là công cụ pháp lý quan trọng trong kiểm soát ô nhiễm, định hướng công nghệ, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí tuân thủ, năng lực cạnh tranh và chiến lược đầu tư của doanh nghiệp.

Cập nhật, loại bỏ quy chuẩn lạc hậu để tối ưu hiệu quả

Từ góc nhìn kinh tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế (Trường Đại học Kinh tế quốc dân), cho rằng việc ban hành nhiều quy chuẩn, tiêu chuẩn nhưng hiệu quả chưa tương xứng có thể làm tăng thêm khoảng 30% chi phí cho doanh nghiệp, khiến sức cạnh tranh quốc tế giảm. Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, Việt Nam nên chọn lọc, áp dụng các thực tiễn tốt từ những quốc gia đã có kinh nghiệm, thay vì xây dựng lại từ đầu, vừa tốn kém vừa kéo dài thời gian.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng cũng nhấn mạnh, cần thường xuyên rà soát, cập nhật, mạnh dạn thay thế cái cũ bằng cái mới hiện đại, tạo thuận lợi cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp. “Nếu ban hành một quy chuẩn mới thì nên loại bỏ hai quy chuẩn cũ, hướng tới giảm ít nhất 30% chi phí tuân thủ”, ông Nguyễn Thường Lạng nêu quan điểm.

Đặc biệt, các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu lớn cần tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn, thay vì chỉ giao cho cơ quan quản lý. Thiếu tiếng nói từ cộng đồng doanh nghiệp, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn của Việt Nam có nguy cơ tụt hậu so với thực tiễn quốc tế.

Trong bối cảnh yêu cầu về bảo vệ môi trường và phát triển xanh ngày càng cao, việc hoàn thiện hệ thống QCVN, TCVN và định mức kinh tế-kỹ thuật vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Một hệ thống đồng bộ, minh bạch và khả thi sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, nâng cao sức cạnh tranh, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững.

Ngược lại, nếu chậm tháo gỡ những bất cập hiện nay, đây sẽ tiếp tục là điểm nghẽn lớn, cản trở hiệu lực quản lý Nhà nước cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Có thể bạn quan tâm

Hoa viên Tam Hiệp được đầu tư xây dựng từ nguồn vốn xã hội hóa.

Người dân Đồng Nai chung tay làm đẹp phố phường

Trong đợt thi đua cao điểm 500 ngày đêm ở thành phố Đồng Nai, công tác chỉnh trang đô thị là một trong những nhiệm vụ trọng tâm ở các địa bàn phường trung tâm. Tại phường Tam Hiệp sự đồng thuận, ủng hộ của người dân đã tạo ra nguồn lực lớn, góp phần làm đẹp phố phường.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 6/7/2026: Bắc Bộ giảm mưa sau bão, Trung Bộ có nắng trở lại

[Video] Dự báo thời tiết ngày 6/7/2026: Bắc Bộ giảm mưa sau bão, Trung Bộ có nắng trở lại

Sau khi bão số 1 tan, thời tiết trên cả nước đang dần ổn định trở lại. Bắc Bộ vẫn còn chịu tác động của hoàn lưu sau bão và rãnh áp thấp với mưa trong buổi sáng, sau đó giảm dần. Trung Bộ chủ yếu có nắng trở lại, trong khi Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chỉ còn mưa dông rải rác, tập trung nhiều vào chiều và tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 6/7/2026: Hoàn lưu sau bão tiếp tục gây mưa ở Bắc Bộ và Trung Bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 6/7/2026: Hoàn lưu sau bão tiếp tục gây mưa ở Bắc Bộ và Trung Bộ

Bão số 1 đã tan, tuy nhiên hoàn lưu sau bão vẫn tiếp tục gây mưa tại nhiều nơi ở Bắc Bộ. Trong khi đó, Trung Bộ giảm mưa, nắng xuất hiện trở lại ở nhiều địa phương. Khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ cũng ghi nhận xu hướng mưa dông thu hẹp khi gió mùa Tây Nam hoạt động yếu dần.

Tiến sĩ Hoàng Lương trao đổi với nhóm nghiên cứu về kết quả xử lý nước thải bằng công nghệ EBB (Ảnh: LƯƠNG HIẾU)

Ứng dụng “gạch sinh học” xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải tại các khu dân cư, làng nghề, trang trại chăn nuôi ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, công nghệ xử lý phức tạp do nhiều loại nước thải đan xen và khó vận hành ở quy mô nhỏ…

Bản đồ dự báo quỹ đạo của bão số 1 lúc 5 giờ ngày 5/7.

Bão số 1 giật cấp 10, trên khu vực phía nam tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc)

Hồi 4 giờ ngày 5/7, vị trí tâm bão số 1 (tên quốc tế là Maysak), ở vào khoảng 21,9 độ vĩ bắc; 108,0 độ kinh đông, trên khu vực phía nam tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc). Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão mạnh cấp 8 (62-74 km/giờ), giật cấp 10, di chuyển theo hướng bắc đông bắc với tốc độ 5-10 km/giờ.

Phát triển rừng tại xã Phan Sơn, tỉnh Lâm Đồng. (Ảnh: THANH HẢI)

Khơi thông nguồn lực từ thị trường carbon

Việt Nam đang bước vào giai đoạn quan trọng trong phát triển thị trường carbon, khi hàng hóa là hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon được đưa lên sàn giao dịch trong nước. 

Lãnh đạo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam kiểm tra công tác ứng phó bão số 1 tại Hải Phòng.

Bảo đảm an toàn hàng hải, chủ động ứng phó với bão số 1

Từ chiều tối 4/7, bão số 1 (Maysak) đã bắt đầu tác động trực tiếp đến khu vực ven biển Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên và vùng biển vịnh Bắc Bộ. Theo dự báo, mưa sẽ tăng nhanh trong đêm, nhiều nơi có thể hứng lượng mưa lên tới vài trăm mm, đề phòng nguy cơ xảy ra dông, lốc, gió giật mạnh.

Lực lượng chức năng phường Móng Cái 2, chủ động tuyên truyền ngư dân về nơi tránh trú bão an toàn. (Ảnh: Baoquangninh.vn)

Bão số 1 đổ bộ Quảng Ninh, cảnh báo nguy cơ rất cao lũ quét, sạt lở đất trong đêm

Tối 4/7, bão số 1 đã đổ bộ vào khu vực bờ biển Móng Cái (Quảng Ninh) với cường độ cấp 8-9, giật cấp 11. Cơ quan Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia  cảnh báo mưa rất to trên diện rộng ở khu vực Đông Bắc trong đêm nay (4/7) và sáng 5/7, nguy cơ rất cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các địa phương miền núi.