Xây dựng tiêu chuẩn môi trường: Tránh hình thức, tăng hiệu quả

Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường là công cụ quan trọng để bảo vệ môi trường và phát triển xanh. Tuy nhiên, sự chậm trễ, chồng chéo và chi phí tuân thủ cao đang đòi hỏi cải cách mạnh mẽ, chọn lọc kinh nghiệm quốc tế để giảm gánh nặng và nâng cao sức cạnh tranh.

Với 68 quy chuẩn và 92 tiêu chuẩn quốc gia đã ban hành, Việt Nam đã có nền tảng quản lý môi trường. (Ảnh minh họa; congnghiepmoitruong.vn)
Với 68 quy chuẩn và 92 tiêu chuẩn quốc gia đã ban hành, Việt Nam đã có nền tảng quản lý môi trường. (Ảnh minh họa; congnghiepmoitruong.vn)

Nhiều bất cập trong triển khai

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến nay ngành đã xây dựng được 68 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) và 92 Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) trong lĩnh vực môi trường. Giai đoạn 2021-2025, Cục Môi trường được giao xây dựng thêm 31 QCVN và 6 TCVN, kế thừa những quy chuẩn đã ban hành, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt từ Hàn Quốc.

Tiến sĩ Lương Duy Hanh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết các TCVN hiện nay chủ yếu được hình thành từ việc rà soát, cập nhật hệ thống tiêu chuẩn ngành và quy định kỹ thuật đã áp dụng nhiều năm, tập trung vào chất lượng môi trường chung quanh, quản lý chất thải và một số lĩnh vực khác. Trong khi đó, QCVN gồm sáu nhóm chính: chất lượng môi trường xung quanh; chất thải; quản lý chất thải; quản lý phế liệu nhập khẩu; giới hạn các chất ô nhiễm khó phân hủy trong nguyên, nhiên liệu, vật liệu, sản phẩm, thiết bị; cùng các quy chuẩn khác theo yêu cầu bảo vệ môi trường.

Thực tế, hệ thống này đã góp phần quan trọng trong bảo vệ môi trường và hướng tới kinh tế xanh. Tuy nhiên, nhiều tiêu chuẩn còn chậm được rà soát, chưa theo kịp nhu cầu thực tiễn. Một số QCVN liên quan đến công nghệ có nguy cơ ô nhiễm cao, như lò đốt chất thải hay lò hơi sử dụng chất thải, vẫn chưa được nghiên cứu, ban hành. Đáng chú ý, 100% QCVN môi trường hiện nay đều chậm tiến độ.

Nguồn lực xây dựng tiêu chuẩn còn phân tán, thiếu chuyên gia và kinh phí, cơ chế huy động xã hội chưa hiệu quả. Các TCVN lại chủ yếu viện dẫn tiêu chuẩn quốc tế (ISO, ASTM, SMEWW…), dẫn tới khó khăn trong áp dụng trực tiếp.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế, Phó Tổng Thư ký VCCI, nhận định hệ thống QCVN, TCVN và định mức kinh tế-kỹ thuật là công cụ pháp lý quan trọng trong kiểm soát ô nhiễm, định hướng công nghệ, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí tuân thủ, năng lực cạnh tranh và chiến lược đầu tư của doanh nghiệp.

Cập nhật, loại bỏ quy chuẩn lạc hậu để tối ưu hiệu quả

Từ góc nhìn kinh tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế (Trường Đại học Kinh tế quốc dân), cho rằng việc ban hành nhiều quy chuẩn, tiêu chuẩn nhưng hiệu quả chưa tương xứng có thể làm tăng thêm khoảng 30% chi phí cho doanh nghiệp, khiến sức cạnh tranh quốc tế giảm. Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, Việt Nam nên chọn lọc, áp dụng các thực tiễn tốt từ những quốc gia đã có kinh nghiệm, thay vì xây dựng lại từ đầu, vừa tốn kém vừa kéo dài thời gian.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng cũng nhấn mạnh, cần thường xuyên rà soát, cập nhật, mạnh dạn thay thế cái cũ bằng cái mới hiện đại, tạo thuận lợi cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp. “Nếu ban hành một quy chuẩn mới thì nên loại bỏ hai quy chuẩn cũ, hướng tới giảm ít nhất 30% chi phí tuân thủ”, ông Nguyễn Thường Lạng nêu quan điểm.

Đặc biệt, các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu lớn cần tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn, thay vì chỉ giao cho cơ quan quản lý. Thiếu tiếng nói từ cộng đồng doanh nghiệp, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn của Việt Nam có nguy cơ tụt hậu so với thực tiễn quốc tế.

Trong bối cảnh yêu cầu về bảo vệ môi trường và phát triển xanh ngày càng cao, việc hoàn thiện hệ thống QCVN, TCVN và định mức kinh tế-kỹ thuật vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Một hệ thống đồng bộ, minh bạch và khả thi sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, nâng cao sức cạnh tranh, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững.

Ngược lại, nếu chậm tháo gỡ những bất cập hiện nay, đây sẽ tiếp tục là điểm nghẽn lớn, cản trở hiệu lực quản lý Nhà nước cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Có thể bạn quan tâm

Các thành viên phân loại quần áo thu gom được theo tình trạng sử dụng. (Ảnh: NGỌC KHÁNH)

Học sinh Hà Nội lan tỏa lối sống xanh qua hoạt động thu gom, tái chế đồ cũ

Trong hai ngày 10 và 11/10, Dự án Striped Project tổ chức sự kiện “Lượm Đây II 2026” với chủ đề “Rosique” tại Trường tiểu học-trung học cơ sở Nguyễn Tuân (Thanh Xuân, Hà Nội). Sự kiện góp phần lan tỏa lối sống xanh, khuyến khích cộng đồng hình thành thói quen phân loại, tái sử dụng và tái chế các vật dụng đã qua sử dụng.

Ảnh: Zoom Earth.

Bão Isaias khiến 4 người thiệt mạng tại bang Florida, Mỹ

Chính quyền địa phương bang Florida (Mỹ) ngày 10/10 cho biết, ít nhất 4 người đã thiệt mạng và hàng trăm nghìn người chịu cảnh mất điện sau khi bão Isaias đổ bộ gần thành phố Destin thuộc bang Florida của Mỹ có sức gió mạnh cấp 2 duy trì tối đa 169km/giờ, sau đó suy yếu thành áp thấp nhiệt đới.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 11/10/2026: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ ít mưa, Nam Bộ chiều tối có mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 11/10/2026: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ ít mưa, Nam Bộ chiều tối có mưa dông

Hôm nay, thời tiết Bắc Bộ có xu hướng cải thiện, mưa giảm, trưa chiều trời hửng nắng. Tại Trung Bộ, mưa vẫn xuất hiện ở một số khu vực, cục bộ có nơi mưa to, nhưng cường độ nhìn chung giảm dần. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa giảm vào ban ngày, chiều tối và đêm mưa dông có khả năng gia tăng trở lại.

(Ảnh minh họa: THÁI BÌNH)

Mưa lớn tại Trung Bộ sẽ giảm dần từ chiều mai, 11/10

Cơ quan khí tượng dự báo, từ đêm nay (10/10) đến sáng 11/10, khu vực từ phía nam tỉnh Quảng Trị đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Gia Lai tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông, lượng mưa phổ biến 30-70mm, cục bộ có nơi trên 130mm. Dự báo, từ chiều 11/10, mưa lớn tại Trung Bộ giảm dần.

Cuộc họp cấp bộ trưởng trước thềm COP31 tại Fiji (Ảnh TÂN HOA XÃ)

Đẩy nhanh hành động về khí hậu

Các nhà lãnh đạo khu vực Thái Bình Dương kêu gọi các nước giàu nhanh chóng viện trợ tài chính nhằm giúp các nước này “sinh tồn” trước khủng hoảng khí hậu.

Tường Hoàng thành Huế được chống đỡ bằng khung thép.

Thích ứng với thiên tai trong bảo tồn di sản

Sau trận lũ tháng 11/2025, đoạn tường Hoàng thành Huế dài khoảng 15m bị đổ sập nay đã được khôi phục. Dọc tuyến thành dài gần 3km này hiện vẫn còn hàng chục mét phải chống đỡ bằng khung thép, cho thấy những tác động ngày càng rõ của mưa lũ, nắng nóng, bão và sạt lở đối với hệ thống di tích hàng trăm năm tuổi của Huế.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 9/10/2026: Trung Bộ mưa lớn kéo dài, Bắc Bộ chiều tối có mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 9/10/2026: Trung Bộ mưa lớn kéo dài, Bắc Bộ chiều tối có mưa dông

Mưa lớn tiếp tục là diễn biến đáng chú ý tại Trung Bộ, đặc biệt ở khu vực từ Quảng Trị đến Huế. Trong khi đó, mưa dông tại Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có xu hướng mở rộng; Bắc Bộ ngày có nắng đan xen, riêng khu vực Đông Bắc Bộ mưa dông gia tăng về chiều tối; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối tiếp tục có mưa.