Xây dựng tiêu chuẩn môi trường: Tránh hình thức, tăng hiệu quả

Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường là công cụ quan trọng để bảo vệ môi trường và phát triển xanh. Tuy nhiên, sự chậm trễ, chồng chéo và chi phí tuân thủ cao đang đòi hỏi cải cách mạnh mẽ, chọn lọc kinh nghiệm quốc tế để giảm gánh nặng và nâng cao sức cạnh tranh.

Với 68 quy chuẩn và 92 tiêu chuẩn quốc gia đã ban hành, Việt Nam đã có nền tảng quản lý môi trường. (Ảnh minh họa; congnghiepmoitruong.vn)
Với 68 quy chuẩn và 92 tiêu chuẩn quốc gia đã ban hành, Việt Nam đã có nền tảng quản lý môi trường. (Ảnh minh họa; congnghiepmoitruong.vn)

Nhiều bất cập trong triển khai

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến nay ngành đã xây dựng được 68 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) và 92 Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) trong lĩnh vực môi trường. Giai đoạn 2021-2025, Cục Môi trường được giao xây dựng thêm 31 QCVN và 6 TCVN, kế thừa những quy chuẩn đã ban hành, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt từ Hàn Quốc.

Tiến sĩ Lương Duy Hanh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết các TCVN hiện nay chủ yếu được hình thành từ việc rà soát, cập nhật hệ thống tiêu chuẩn ngành và quy định kỹ thuật đã áp dụng nhiều năm, tập trung vào chất lượng môi trường chung quanh, quản lý chất thải và một số lĩnh vực khác. Trong khi đó, QCVN gồm sáu nhóm chính: chất lượng môi trường xung quanh; chất thải; quản lý chất thải; quản lý phế liệu nhập khẩu; giới hạn các chất ô nhiễm khó phân hủy trong nguyên, nhiên liệu, vật liệu, sản phẩm, thiết bị; cùng các quy chuẩn khác theo yêu cầu bảo vệ môi trường.

Thực tế, hệ thống này đã góp phần quan trọng trong bảo vệ môi trường và hướng tới kinh tế xanh. Tuy nhiên, nhiều tiêu chuẩn còn chậm được rà soát, chưa theo kịp nhu cầu thực tiễn. Một số QCVN liên quan đến công nghệ có nguy cơ ô nhiễm cao, như lò đốt chất thải hay lò hơi sử dụng chất thải, vẫn chưa được nghiên cứu, ban hành. Đáng chú ý, 100% QCVN môi trường hiện nay đều chậm tiến độ.

Nguồn lực xây dựng tiêu chuẩn còn phân tán, thiếu chuyên gia và kinh phí, cơ chế huy động xã hội chưa hiệu quả. Các TCVN lại chủ yếu viện dẫn tiêu chuẩn quốc tế (ISO, ASTM, SMEWW…), dẫn tới khó khăn trong áp dụng trực tiếp.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế, Phó Tổng Thư ký VCCI, nhận định hệ thống QCVN, TCVN và định mức kinh tế-kỹ thuật là công cụ pháp lý quan trọng trong kiểm soát ô nhiễm, định hướng công nghệ, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí tuân thủ, năng lực cạnh tranh và chiến lược đầu tư của doanh nghiệp.

Cập nhật, loại bỏ quy chuẩn lạc hậu để tối ưu hiệu quả

Từ góc nhìn kinh tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế (Trường Đại học Kinh tế quốc dân), cho rằng việc ban hành nhiều quy chuẩn, tiêu chuẩn nhưng hiệu quả chưa tương xứng có thể làm tăng thêm khoảng 30% chi phí cho doanh nghiệp, khiến sức cạnh tranh quốc tế giảm. Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, Việt Nam nên chọn lọc, áp dụng các thực tiễn tốt từ những quốc gia đã có kinh nghiệm, thay vì xây dựng lại từ đầu, vừa tốn kém vừa kéo dài thời gian.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng cũng nhấn mạnh, cần thường xuyên rà soát, cập nhật, mạnh dạn thay thế cái cũ bằng cái mới hiện đại, tạo thuận lợi cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp. “Nếu ban hành một quy chuẩn mới thì nên loại bỏ hai quy chuẩn cũ, hướng tới giảm ít nhất 30% chi phí tuân thủ”, ông Nguyễn Thường Lạng nêu quan điểm.

Đặc biệt, các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu lớn cần tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn, thay vì chỉ giao cho cơ quan quản lý. Thiếu tiếng nói từ cộng đồng doanh nghiệp, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn của Việt Nam có nguy cơ tụt hậu so với thực tiễn quốc tế.

Trong bối cảnh yêu cầu về bảo vệ môi trường và phát triển xanh ngày càng cao, việc hoàn thiện hệ thống QCVN, TCVN và định mức kinh tế-kỹ thuật vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Một hệ thống đồng bộ, minh bạch và khả thi sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, nâng cao sức cạnh tranh, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững.

Ngược lại, nếu chậm tháo gỡ những bất cập hiện nay, đây sẽ tiếp tục là điểm nghẽn lớn, cản trở hiệu lực quản lý Nhà nước cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Có thể bạn quan tâm

Bản đồ dự báo quỹ đạo và cường độ bão lúc 20 giờ tối 23/8. (Nguồn: Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia)

Bão số 4 tăng cấp, miền bắc đêm nay vẫn mưa lớn

Bão số 4 mạnh lên cấp 9, giật cấp 11, di chuyển chậm trên vùng biển phía bắc đặc khu Bạch Long Vĩ. Do ảnh hưởng của bão, đêm nay, khu vực Đông Bắc, đồng bằng Bắc Bộ và Thanh Hóa tiếp tục mưa rất to. Từ đêm mai (24/8), mưa lớn có xu hướng giảm dần.

Hình ảnh nước sông Kỳ Cùng đang lên. (Hình ảnh do Đài Khí tượng thủy văn Lạng Sơn cung cấp)

Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu bảo đảm an toàn đê điều trên 4 hệ thống sông

Do ảnh hưởng của mưa lớn diện rộng, lũ trên các sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam và sông Thái Bình đang lên nhanh. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Ninh và Hải Phòng khẩn trương triển khai các biện pháp hộ đê, bảo vệ các trọng điểm xung yếu và sẵn sàng ứng phó với tình huống lũ.

Nước lũ làm chia cắt giao thông tại Bắc Ninh (Ảnh, ĐG)

Bắc Ninh: Quân đội hỗ trợ Nhân dân chống lũ

Trước diễn biến phức tạp của mưa lớn do ảnh hưởng bão số 4, tỉnh Bắc Ninh ghi nhận thiệt hại về nhà cửa và sản xuất đồng thời lực lượng quân đội huy động gần 400 cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ Nhân dân di dời tài sản.

(Ảnh minh họa: THẾ ANH)

Thời tiết các khu vực trên cả nước dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9

Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, Bắc Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa rào và dông rải rác, mưa nhiều hơn vào chiều và tối. Trung Bộ nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt. Người dân khi tham gia các hoạt động ngoài trời cần chú ý chủ động các biện pháp chống nắng, chống mưa hiệu quả, vui chơi an toàn để kỳ nghỉ lễ trọn vẹn.

Tuyến Quốc lộ 4B xuất hiện các điểm sụt lún khiến các phương tiện có tải trọng lớn không thể di chuyển. (Ảnh: Sở Xây dựng Lạng Sơn cung cấp)

Mưa bão gây thiệt hại hệ thống đường giao thông của tỉnh Lạng Sơn

Ảnh hưởng của bão số 4 đã gây thiệt hại lớn đến hệ thống hạ tầng giao thông của tỉnh Lạng Sơn. Nhiều tuyến quốc lộ, đường tỉnh xảy ra sạt lở, sụt lún nghiêm trọng, ngập úng cục bộ. Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn đang tập trung chỉ đạo các đơn vị triển khai các biện pháp khắc phục, bảo đảm giao thông đi lại của người dân.

Đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn cao su Thành Lễ giải trình nguyên nhân dẫn đến các chỉ số quan trắc bất thường thời gian qua.

Tây Ninh tăng cường giám sát, xử lý nghiêm vi phạm môi trường

Từ dữ liệu quan trắc tự động, liên tục, cơ quan chức năng tỉnh Tây Ninh phát hiện một số doanh nghiệp có thông số nước thải, khí thải vượt quy chuẩn trong nhiều ngày liên tiếp. Ủy ban nhân dân tỉnh yêu cầu làm rõ nguyên nhân, khẩn trương khắc phục và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, không để ô nhiễm kéo dài.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia nhận định diễn biến bất thường của bão số 4.

[Video] Chuyên gia lý giải về đường đi dị thường của bão số 4

Lý giải diễn biến bất thường của bão số 4 ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia nhận định: Trường dòng dẫn yếu cùng sự tương tác với các xoáy thuận nhiệt đới khiến bão số 4 có đường đi phức tạp, có thể tiếp tục đổi hướng và duy trì cường độ trên vịnh Bắc Bộ.

Áp dụng thiết bị bay để giám sát, bảo vệ rừng tại Sơn La. (Ảnh: BÍCH VÂN)

Ứng dụng công nghệ phát triển thị trường carbon

Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước phát triển thị trường carbon, công nghệ viễn thám, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số đang trở thành những công cụ quan trọng để nâng cao tính minh bạch, độ tin cậy và hiệu quả vận hành của thị trường. 

Lực lượng quân đội đưa người dân trong vùng ngập lụt do ảnh hưởng của bão số 4 tại tỉnh Lạng Sơn đến nơi an toàn. (Ảnh: Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lạng Sơn)

Các tỉnh miền bắc chủ động ứng phó bão số 4

Trong hai ngày 21 và 22/8, do ảnh hưởng của bão số 4, các tỉnh khu vực phía bắc có mưa lớn kéo dài, gây ngập lụt, chia cắt ở một số nơi. Các địa phương đã chủ động triển khai phương án ứng phó với cơn bão với phương châm bốn tại chỗ.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 23/8/2026: Bão số 4 di chuyển chậm, Bắc Bộ tiếp tục mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết ngày 23/8/2026: Bão số 4 di chuyển chậm, Bắc Bộ tiếp tục mưa lớn

Bão số 4 tiếp tục hoạt động trên vùng biển phía Bắc đặc khu Bạch Long Vĩ với cường độ cấp 8, giật cấp 10. Dải hội tụ nhiệt đới nối với bão khiến nhiều nơi ở Bắc Bộ và Thanh Hóa tiếp tục có mưa to đến rất to, trong khi từ Quảng Trị trở vào phía Nam thời tiết chủ đạo là nắng, mưa dông tập trung về chiều tối.

Mưa lớn tại Lạng Sơn ghi nhận 290 điểm sạt lở, ngập úng gây ách tắc. (Ảnh: VOV)

Bão số 4 gây mưa lớn, Lạng Sơn thiệt hại nặng do mưa lũ

Chiều 22/8, Cục Đê điều và Phòng, chống thiên tai thông tin nhanh về tình hình bão số 4 và mưa lũ. Bão đang di chuyển chậm trên vùng biển Quảng Ninh-Hải Phòng, trong khi mưa lớn tiếp diễn tại nhiều địa phương, gây ngập úng, sạt lở và thiệt hại về nhà cửa, cây trồng, giao thông.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 23/8/2026: Bão số 4 duy trì cấp 8, Bắc Bộ tiếp tục mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 23/8/2026: Bão số 4 duy trì cấp 8, Bắc Bộ tiếp tục mưa lớn

Bão số 4 tiếp tục hoạt động trên vùng biển Quảng Ninh - Hải Phòng với sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão cấp 8, giật cấp 10 và diễn biến khá phức tạp. Do ảnh hưởng của bão kết hợp dải hội tụ nhiệt đới, nhiều nơi ở Bắc Bộ và Thanh Hóa tiếp tục có mưa to đến rất to, nguy cơ cao xảy ra ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.

[Video] Báo động lũ trên hạ lưu sông Thương, sông Lục Nam

[Video] Báo động lũ trên hạ lưu sông Thương, sông Lục Nam

Mực nước trên sông Thương và sông Lục Nam đang lên nhanh do ảnh hưởng của bão số 4. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Bắc Ninh đã phát lệnh báo động số II trên sông Thương tại trạm Cầu Sơn, sông Lục Nam tại trạm Cẩm Đàn và báo động số I trên sông Lục Nam tại trạm Chũ.