Đây là giải pháp cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ tài nguyên rừng, đồng thời là bước đi quan trọng trong phát triển lâm nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Theo thống kê, toàn tỉnh Phú Thọ có tổng diện tích đất tự nhiên hơn 353.000 ha, trong đó đất rừng và đất lâm nghiệp chiếm khoảng 170.000 ha. Huyện Cẩm Khê, một trong những địa bàn trọng điểm của tỉnh hiện quản lý hơn 6.700 ha rừng và đất lâm nghiệp, bao gồm hơn 728 ha rừng tự nhiên, hơn 1.200 ha rừng phòng hộ và gần 4.000 ha rừng sản xuất. Trước đây, cán bộ kiểm lâm chủ yếu dựa vào bản đồ giấy và phương pháp đo đạc thủ công để xác định ranh giới rừng, kiểm kê tài nguyên và xử lý vi phạm. Cách làm này bộc lộ nhiều hạn chế, thiếu chính xác, tốn thời gian, khó thuyết phục người dân vi phạm. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi khi công nghệ số được đưa vào sử dụng. “Việc ứng dụng máy định vị GPS cầm tay và ảnh vệ tinh đã giúp chúng tôi xác định ranh giới rừng rõ ràng, đo đạc thuận tiện và cập nhật diễn biến rừng nhanh chóng. Những dữ liệu từ vệ tinh giúp phát hiện sớm các biến động bất thường, hỗ trợ chúng tôi chủ động xử lý tình huống”, ông Lương Anh Tuấn, kiểm lâm viên Hạt Kiểm lâm Cẩm Khê chia sẻ. Hiện tại, Hạt Kiểm lâm Cẩm Khê đang khai thác các phần mềm như MapInfo, Global Mapper, ArcGIS Earth cùng ứng dụng FRMS - phần mềm theo dõi diễn biến rừng và đất lâm nghiệp. Những công cụ này được cài đặt trên máy tính và điện thoại thông minh, cho phép cán bộ truy cập, theo dõi dữ liệu trực tiếp từ hiện trường. Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Cẩm Khê Nguyễn Thanh Tuấn cho biết: “Chúng tôi có thể xác định được tọa độ, quãng đường di chuyển và lập sơ đồ kiểm tra rừng chính xác tới từng lô”. Tuy đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số trong công tác lâm nghiệp của tỉnh Phú Thọ vẫn đối diện không ít thách thức: Thời tiết diễn biến bất thường, khô hạn kéo dài khiến nguy cơ cháy rừng tăng cao. Việc rà soát, cắm mốc ranh giới ba loại rừng (đặc dụng, phòng hộ, sản xuất) theo Quyết định số 3813/QĐ- UBND ngày 28/12/2018 của Ủy ban nhân dân tỉnh vẫn chưa được triển khai đầy đủ, ảnh hưởng đến công tác quy hoạch và bảo vệ rừng. Ngoài ra, một số chính sách phát triển lâm nghiệp chưa đồng bộ, thiếu tính thực tiễn cũng là rào cản lớn. Dù vậy, trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, việc ứng dụng công nghệ vào công tác lâm nghiệp tại Phú Thọ đã mang lại hiệu quả rõ nét. Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Phú Thọ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, nhờ ứng dụng công nghệ cho nên công tác giám sát diễn biến rừng được thực hiện chính xác và kịp thời hơn. Việc xử lý vi phạm trở nên nhanh chóng, đúng pháp luật. Các cảnh báo sớm về nguy cơ cháy rừng, lũ quét được triển khai hiệu quả thông qua bản đồ rủi ro và dữ liệu thời tiết. Hiện nay, đơn vị đang vận hành bốn phần mềm chuyên ngành, gồm: FRMS Desktop, FRMS Mobile, phần mềm quản lý cơ sở nuôi động vật hoang dã và hệ thống quản lý dữ liệu ngành nông nghiệp Webbase. Đến thời điểm này, tất cả đang phát huy hiệu quả trong việc thu thập, phân tích và quản lý dữ liệu rừng. Bên cạnh đó, tỉnh đã phối hợp Tập đoàn Viettel-Chi nhánh Phú Thọ triển khai hệ thống cảnh báo cháy rừng qua tin nhắn SMS tự động, gửi trực tiếp đến lãnh đạo tỉnh, sở, ngành và các lực lượng tại cơ sở. Nhờ sử dụng phần mềm FRMS cảnh báo cháy, lực lượng kiểm lâm có thể phân tích chỉ số thời tiết, độ ẩm, nhiệt độ, nguy cơ cháy và chỉ đạo ứng phó trong thời gian ngắn. Công tác tuyên truyền cũng được đổi mới theo hướng đa kênh: từ phát thanh, pa-nô, khẩu hiệu đến mạng xã hội, website; giúp lan tỏa nhanh chóng thông tin bảo vệ rừng tới từng thôn bản, hộ dân sống gần rừng. Ngoài ra, việc sử dụng FRMS Mobile trên điện thoại thông minh giúp cán bộ kiểm lâm ghi nhận hiện trạng rừng ngoài thực địa, đồng bộ dữ liệu tức thời lên máy chủ, thay thế các thiết bị như máy ảnh GPS, la bàn, bản đồ giấy… giúp công tác thống kê, lập kế hoạch và phản ứng nhanh trước các tình huống khẩn cấp được cải thiện rõ rệt. Đặc biệt, việc quảng bá các sản phẩm lâm nghiệp chủ lực như gỗ keo, cây dược liệu, sản phẩm từ tre nứa... thông qua các nền tảng số đã mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế rừng, giúp người dân vùng lâm nghiệp có thêm việc làm và thu nhập ổn định. Để tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế số, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Phú Thọ xác định nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là tập trung hoàn thiện cơ sở dữ liệu số ngành lâm nghiệp, hiện đại hóa quy trình quản lý rừng theo hướng minh bạch, chính xác và kết nối liên ngành. Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Phú Thọ Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: “Chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kiến thức công nghệ thông tin cho cán bộ kiểm lâm các cấp; nâng cấp hệ thống phần mềm, ứng dụng ảnh viễn thám trong phòng cháy, chữa cháy rừng và phát hiện vi phạm. Đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để nâng cao nhận thức cộng đồng trong công tác bảo vệ rừng. Với cách làm bài bản, quyết liệt và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác ứng dụng công nghệ trong quản lý và bảo vệ rừng tại Phú Thọ đang dần hình thành nền móng vững chắc. Đây chính là minh chứng rõ ràng cho chủ trương đúng đắn về chuyển đổi số trong lĩnh vực nông-lâm nghiệp, đưa ngành lâm nghiệp Phú Thọ phát triển bền vững, để “lá phổi xanh” mãi xanh”.
