Bài 2: Linh hoạt, hợp lý, hướng đến phục vụ nhân dân
Đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long, một trong những vấn đề cấp thiết hiện nay là bài toán bố trí, sử dụng trụ sở làm việc sau sáp nhập sao cho hợp lý, thuận tiện cho người dân và bảo đảm hiệu quả khai thác, sử dụng tài sản công.
Sử dụng linh hoạt
Phường Cao Lãnh (thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp) là đơn vị hành chính mới được hình thành trên cơ sở hợp nhất 9 xã, phường, quy mô dân số hơn 137.000 người với hơn 33.900 hộ dân. Đây được xem là địa bàn có khối lượng công việc hành chính lớn nhất tỉnh hiện nay. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức toàn phường gồm 186 người, cùng với 90 người hoạt động không chuyên trách. Trước yêu cầu về không gian làm việc, Thành ủy Cao Lãnh đã xây dựng phương án bố trí trụ sở theo hướng phân tán hợp lý tại bốn địa điểm: Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố, Trung tâm Chính trị và Khối Đoàn thể thành phố. Phương án này vừa tận dụng hiệu quả các cơ sở hiện có, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho sự phối hợp giữa các cơ quan Đảng, chính quyền và đoàn thể.
“Ban Thường vụ Thành ủy đã chỉ đạo Ủy ban nhân dân thành phố xây dựng phương án vận hành thử nghiệm Trung tâm Phục vụ hành chính công tại ba phường mới thành lập, từ đó tổng kết và rút kinh nghiệm trước khi triển khai chính thức”, Bí thư Thành ủy Cao Lãnh Trần Văn Tám cho biết.
Tại Cà Mau, theo ông Dư Minh Hùng, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh, nhiều trụ sở hiện có diện tích nhỏ, không đáp ứng được yêu cầu về mặt bằng làm việc cho bộ máy sau sáp nhập. Hệ quả là các đơn vị buộc phải phân tán thành nhiều điểm làm việc khác nhau. Như tại huyện Đầm Dơi, sau khi ba xã Tạ An Khương, Tạ An Khương Đông và Tạ An Khương Nam sáp nhập, chính quyền xã mới đã phải bố trí khối chính quyền và khối Đảng - đoàn thể ở hai trụ sở khác nhau.
Cách làm này tuy không tối ưu về công năng, nhưng là giải pháp tình thế cần thiết, tránh gây lãng phí tài sản công. Tuy nhiên, theo ông Hùng, việc phân tán địa điểm làm việc gây khó khăn trong phối hợp điều hành, lâu dài cần có quy hoạch đầu tư trụ sở liên cơ quan phù hợp với quy mô hành chính mới.
Tại thành phố Cần Thơ, sau khi sáp nhập với tỉnh Hậu Giang và tỉnh Sóc Trăng, cũng đồng nghĩa với việc tiếp nhận hàng nghìn cán bộ, công chức, viên chức mới, trong khi thực trạng trụ sở nhiều nơi đang xuống cấp, thiếu diện tích sử dụng. Một số địa phương lúng túng vì chưa cân đối được kinh phí cải tạo, nâng cấp. Trước tình hình đó, Ủy ban nhân dân thành phố đã phê duyệt danh mục cải tạo trụ sở làm việc sau sáp nhập. Các cơ quan, đơn vị được yêu cầu chủ động cân đối ngân sách năm 2025 để triển khai, trường hợp khó khăn thì báo cáo cụ thể về Sở Tài chính để trình cấp có thẩm quyền xem xét, hỗ trợ.
Không gian hành chính “gần” dân
Một trong những nguyên tắc quan trọng khi bố trí trụ sở hành chính mới là phải thuận tiện cho người dân, đặc biệt ở cấp xã. Tại Cà Mau, địa bàn rộng, dân cư phân bố không đều, việc lựa chọn vị trí “trung tâm” cho trụ sở hành chính sau sáp nhập trở nên phức tạp. Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Trần Văn Thời Nguyễn Thế Châu, nhiều trụ sở được chọn không dựa trên trung tâm địa lý mà dựa theo nơi có cơ sở vật chất tốt hơn. Điều này khiến một bộ phận người dân, nhất là ở những cụm dân cư xa, gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ hành chính.
Giải pháp được huyện đưa ra là bố trí các điểm tiếp dân lưu động, hỗ trợ trực tuyến và nếu có điều kiện sẽ đầu tư dần trung tâm hành chính mới theo hướng chính quy, hiện đại. “Trụ sở hành chính không chỉ là nơi làm việc, mà là điểm giao dịch thường xuyên giữa chính quyền với người dân, nên bài toán vị trí và hạ tầng phải được cân nhắc kỹ lưỡng”, ông Châu nhấn mạnh.
Tại huyện Cao Lãnh (tỉnh Đồng Tháp), xã mới Mỹ Hiệp sau khi thành lập đã sử dụng trụ sở cũ của xã Bình Thạnh làm điểm tiếp dân, giải quyết thủ tục hành chính và bố trí cán bộ chuyên môn thường trực. Đây là giải pháp linh hoạt, giúp người dân khu vực sông rạch chia cắt không phải di chuyển xa để làm thủ tục hành chính.
“Địa bàn xã Bình Thạnh cũ rộng, giao thông đò ngang phức tạp. Giữ lại trụ sở cũ làm nơi tiếp dân giúp bà con dễ tiếp cận, tôi rất đồng tình với cách làm này”, anh Lê Minh Khánh, người dân xã Bình Thạnh chia sẻ.
Hiện nay, nhiều địa phương đang áp dụng giải pháp tình thế như chia nhỏ không gian làm việc, tận dụng cơ sở hiện có để thích ứng với bộ máy mới. Tuy nhiên, việc thiếu hướng dẫn cụ thể từ Trung ương về quy chuẩn, tiêu chuẩn diện tích trụ sở theo mô hình tổ chức sau sáp nhập đang khiến các địa phương gặp lúng túng trong thiết kế và đầu tư dài hạn.
Thực tế cho thấy, nếu không có kế hoạch đầu tư hợp lý và kịp thời, việc tổ chức vận hành bộ máy sau sáp nhập sẽ gặp nhiều khó khăn. Việc bố trí trụ sở không phù hợp sẽ làm chậm quá trình chuyển đổi hành chính, ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ nhân dân.
*Xem Báo Nhân Dân, Trang Đồng bằng sông Cửu Long số ra ngày 19/6/2025.
