Thông tấn xã Việt Nam trong bước chuyển mô hình báo chí

Phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với đồng chí Vũ Việt Trang, Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam và đồng chí Nguyễn Thị Sự, Phó Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, làm rõ những nội dung cốt lõi của chuyển đổi này.

Phóng viên: Thưa đồng chí, việc các cơ quan báo chí chủ lực như Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam và Thông tấn xã Việt Nam cùng trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng có ý nghĩa như thế nào đối với việc nâng cao tính thống nhất trong định hướng tuyên truyền?

Đồng chí Vũ Việt Trang: Báo chí cách mạng Việt Nam đã trải qua 100 năm hình thành và phát triển, luôn nhất quán sứ mệnh phục vụ sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trong suốt hành trình đó, các cơ quan báo chí, trong đó có Thông tấn xã Việt Nam, luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, bảo đảm dòng thông tin chủ lực phục vụ tuyên truyền đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Việc chuyển đổi mô hình từ cơ quan thuộc Chính phủ sang đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng là quyết định quan trọng, thể hiện sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, bảo đảm sự quản lý thông suốt từ chủ trương, định hướng đến tổ chức thực hiện đối với các cơ quan báo chí chủ lực. Điều này góp phần nâng cao tính thống nhất trong định hướng tuyên truyền, nhất là với các vấn đề chiến lược, nhạy cảm.

Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các cơ quan báo chí cần thống nhất cả về tư duy và hành động, góp phần lan tỏa giá trị, tăng cường sức mạnh nội sinh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, nhất là trên không gian mạng. Việc chuyển đổi mô hình lãnh đạo chính là bước cụ thể hóa nhận thức mới trong Nghị quyết Đại hội XIV.

Phóng viên: Việc thay đổi cơ quan chủ quản được xem là một bước trong tái cấu trúc hệ sinh thái báo chí quốc gia. Theo đồng chí, điểm cốt lõi của quá trình tái cấu trúc đó là gì?

Đồng chí Vũ Việt Trang: Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu tăng cường xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tạo nền tảng vững chắc để nâng cao bản lĩnh, tính tiền phong, tính chiến đấu và năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Việc chuyển các cơ quan báo chí chủ lực về trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng chính là một giải pháp cụ thể hóa yêu cầu này trong lĩnh vực truyền thông.

Trong bối cảnh thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược gia tăng, các thế lực thù địch đẩy mạnh chống phá, truyền thông quốc gia không còn là lĩnh vực thuần túy chuyên môn mà gắn trực tiếp với vai trò lãnh đạo của Đảng, với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng và định hướng dư luận xã hội.

Ba cơ quan báo chí chủ lực Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam là trụ cột của hệ thống thông tin, truyền thông quốc gia, giữ vai trò chủ lực trong tuyên truyền, định hướng dư luận, lan tỏa thông tin chính thống, thực hiện cả thông tin đối nội và đối ngoại.

Theo mô hình mới, các cơ quan này tham gia trực tiếp hơn vào quá trình hình thành và phát triển hệ tư tưởng. Việc trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng vì vậy bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, thống nhất đối với lĩnh vực then chốt về tư tưởng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Định hướng tinh gọn tổ chức, giảm tầng nấc trung gian, tối ưu nguồn lực của Thông tấn xã Việt Nam được triển khai như thế nào? Cơ quan sẽ tập trung vào những trụ cột nội dung nào để tránh trùng lặp với các loại hình báo chí khác, thưa đồng chí?

Đồng chí Vũ Việt Trang: Việc tinh gọn tổ chức, giảm tầng nấc trung gian tại Thông tấn xã Việt Nam được triển khai mạnh mẽ gần một thập kỷ qua, vừa bám sát chỉ đạo của Đảng, vừa xuất phát từ yêu cầu nội tại. Thực hiện Nghị quyết 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII, Thông tấn xã Việt Nam thường xuyên rà soát, tái cấu trúc hệ thống theo hướng giảm đầu mối, xóa bỏ tầng nấc trung gian, khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng giữa các đơn vị.

Cụ thể, số đơn vị cấp ban giảm từ 28 xuống còn 22 (giảm 21,4%); hệ thống cơ quan thường trú trong nước từ 63 xuống 34 (giảm 46%); cấp phòng từ 137 xuống còn 89 (giảm 35%); đồng thời, 106 trường hợp đã được giải quyết theo chính sách tinh giản biên chế. Quá trình này không chỉ dừng ở tổ chức bộ máy mà còn gắn với tái cấu trúc sản phẩm và cơ chế vận hành. Thông tấn xã Việt Nam đã đổi mới phương thức chi trả thu nhập theo hiệu quả công việc, tạo động lực nâng cao chất lượng đội ngũ.

Quá trình tinh gọn gắn liền với đổi mới cơ chế vận hành và sản phẩm. Thông tấn xã Việt Nam áp dụng phương thức chi trả thu nhập theo sản phẩm, tạo động lực nâng cao chuyên môn, ngoại ngữ và năng lực công nghệ. Trên nền tảng đó, Thông tấn xã Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò cơ quan thông tấn quốc gia, cung cấp “thông tin nguồn” cho hệ thống báo chí. Nếu trước đây trọng tâm là tin văn bản và ảnh, thì hiện nay đã phát triển mạnh các sản phẩm đa phương tiện như đồ họa, dữ liệu, video, podcast; đồng thời đẩy mạnh thông tin đối ngoại bằng 10 ngôn ngữ, nâng cao hiệu quả truyền thông quốc tế.

Phóng viên: Trong giai đoạn chuyển đổi hiện nay, những áp lực lớn nhất đối với Thông tấn xã Việt Nam là gì, đặc biệt về cơ chế tài chính, nhân sự và mô hình đơn vị sự nghiệp?

Đồng chí Vũ Việt Trang: Trong hơn 80 năm phát triển, Thông tấn xã Việt Nam luôn thực hiện sứ mệnh cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước. Trước yêu cầu chuyển đổi số, cơ quan đang đẩy mạnh đổi mới hạ tầng, quy trình và phương thức hoạt động.

Một trong những áp lực lớn là hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ do đầu tư qua nhiều giai đoạn. Triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thông tấn xã Việt Nam đã xây dựng khung kiến trúc số, tập trung phát triển hạ tầng, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và bảo đảm an ninh mạng.

Về tài chính, Thông tấn xã Việt Nam đề xuất hoàn thiện cơ chế phù hợp để bảo đảm nguồn lực thực hiện nhiệm vụ chính trị, đồng thời phát triển thêm sản phẩm, dịch vụ truyền thông nhằm tạo nguồn thu hợp pháp, cải thiện đời sống viên chức, người lao động. Việc xác định mức độ tự chủ cần được nhìn nhận ở quy mô tổng thể của ngành, cho phép người đứng đầu chủ động với từng đơn vị; riêng lĩnh vực thông tin đối ngoại cần cơ chế đặc thù, không đặt nặng yêu cầu tự chủ chi thường xuyên.

Bên cạnh đó, Thông tấn xã Việt Nam đối mặt với áp lực về nhân lực khi đội ngũ có độ tuổi trung bình cao, trong khi chuyển đổi số đòi hỏi kỹ năng và tư duy mới. Từ thực tiễn đó, Thông tấn xã Việt Nam đề xuất các cơ quan có thẩm quyền cho phép chủ động hơn trong tuyển dụng nhân sự, đặc biệt là có cơ chế ưu tiên thu hút sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, có năng khiếu báo chí, được đào tạo bài bản trong và ngoài nước ở các lĩnh vực then chốt như báo chí-truyền thông, ngoại ngữ, công nghệ thông tin, kinh tế và báo chí dữ liệu…

Phóng viên: Đồng chí có đề xuất cơ chế đặc thù nào cho cơ quan thông tấn quốc gia trong bối cảnh truyền thông số?

Đồng chí Vũ Việt Trang: Trong bối cảnh chuyển đổi số, Thông tấn xã Việt Nam sẵn sàng cung cấp và mong muốn các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình địa phương tiếp tục khai thác, lan tỏa mạnh mẽ hơn các sản phẩm thông tin của Thông tấn xã Việt Nam, đặc biệt là thông tin quốc tế và thông tin đối ngoại, những lĩnh vực cốt lõi của cơ quan thông tấn quốc gia.

Để phát huy hiệu quả, cần có cơ chế phù hợp nhằm tăng cường chia sẻ, sử dụng chung nguồn tin chính thống trong toàn hệ thống báo chí; đồng thời tiếp tục đầu tư cho hạ tầng công nghệ, dữ liệu và các nền tảng phân phối hiện đại, qua đó nâng cao vai trò dẫn dắt của thông tin nguồn trong môi trường truyền thông số.

Phóng viên: Trong bối cảnh thông tin đa nguồn, mạng xã hội chi phối mạnh, Thông tấn xã Việt Nam sẽ định vị vai trò “trục thông tin chính thống” như thế nào? Làm thế nào để vừa bảo đảm tính chính xác, định hướng, vừa nâng cao tốc độ và sức lan tỏa?

Đồng chí Nguyễn Thị Sự: Trong chuyến thăm Thông tấn xã Việt Nam tháng 3/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã căn dặn: Thông tấn xã Việt Nam phải giữ vững mạch thông tin “chính xác, liên tục, nhanh nhạy, tin cậy”, và mỗi bản tin phải là “điểm tựa” để xã hội, cơ quan điều hành và người dân tin cậy. Đây chính là định hướng và sứ mệnh cốt lõi của cơ quan thông tấn quốc gia.

Trong bối cảnh thông tin thật-giả đan xen, Thông tấn xã Việt Nam càng phải phát huy vai trò là kênh thông tin chính thức, tin cậy để báo chí và công chúng đối chiếu, kiểm chứng, nhất là với các vấn đề quan trọng, nhạy cảm hoặc “điểm nóng”. Việc cung cấp thông tin chuẩn xác, kịp thời góp phần định hướng dư luận, củng cố niềm tin xã hội.

Để thực hiện tốt vai trò này, tốc độ là yếu tố then chốt. Thông tin quan trọng phải đi trước, đón đầu để dẫn dắt dòng chảy thông tin. Vì vậy, Thông tấn xã Việt Nam đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đổi mới chỉ đạo thông tin, nâng cao tính chuyên nghiệp nhằm rút ngắn thời gian sản xuất và tăng độ lan tỏa. Đồng thời, Thông tấn xã Việt Nam phát triển các sản phẩm số đáp ứng chuẩn kỹ thuật của nhiều nền tảng, phù hợp hành vi người dùng; triển khai khung kiến trúc tổng thể số để bảo đảm an toàn, kết nối, chia sẻ dữ liệu, qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất và cung cấp thông tin.

Phóng viên: Trong bối cảnh mới, lợi thế cạnh tranh lớn nhất của Thông tấn xã Việt Nam là gì: tính chính thống, tốc độ, mạng lưới thường trú hay năng lực thông tin đối ngoại?

Đồng chí Nguyễn Thị Sự: Các yếu tố nêu trên đều là thế mạnh quan trọng, nhưng trước hết Thông tấn xã Việt Nam phải hoàn thành tốt chức năng của cơ quan thông tấn quốc gia: đăng, phát thông tin chính thức của Đảng, Nhà nước; cung cấp thông tin chiến lược phục vụ lãnh đạo, quản lý; đồng thời là nguồn tin cho báo chí và đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng trong và ngoài nước. Đây là nền tảng cốt lõi cho mọi hoạt động. Trong đó, mạng lưới phóng viên thường trú trong và ngoài nước giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bảo đảm thu thập, xử lý thông tin kịp thời, chính xác, khách quan về các sự kiện quan trọng.

Bên cạnh đó, thông tin đối ngoại là sứ mệnh xuyên suốt. Ngay từ khi thành lập, Thông tấn xã Việt Nam đã phát đi toàn cầu Bản Tuyên ngôn độc lập bằng ba ngôn ngữ. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, Thông tấn xã Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò cơ quan thông tin đối ngoại chủ lực, không ngừng nâng cao chất lượng nội dung, đa dạng hóa loại hình và ngôn ngữ, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Phóng viên: Thông tấn xã Việt Nam có chiến lược gì để nâng cao vai trò “nguồn tin gốc” cho toàn hệ sinh thái báo chí? Sẽ ưu tiên phát triển các sản phẩm nào?

Đồng chí Nguyễn Thị Sự: Nâng cao vai trò “nguồn tin gốc” là nhiệm vụ có ý nghĩa sống còn. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thông tấn xã Việt Nam khóa XXVI xác định: “giữ vững giá trị nền tảng, không ngừng đổi mới sáng tạo, thực hiện tốt nhiệm vụ thông tin chiến lược trong tình hình mới”. Đây là kim chỉ nam cho phát triển.

Thông tấn xã Việt Nam đã từng bước ứng dụng công nghệ hiện đại, trí tuệ nhân tạo vào quản lý, tác nghiệp, sản xuất và phân phối thông tin; mở rộng hiện diện trên các nền tảng số, tạo dòng thông tin chủ lưu tích cực. Với hệ sinh thái hơn 60 sản phẩm đa phương tiện, đa nền tảng, đa ngôn ngữ, Thông tấn xã Việt Nam cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, chuẩn xác tới công chúng; góp phần định hướng tư tưởng, ổn định xã hội, đấu tranh phản bác thông tin sai trái, thù địch, đồng thời giữ vai trò chủ lực trong truyền thông các sự kiện lớn của đất nước.

Trong thời gian tới, Thông tấn xã Việt Nam tiếp tục phát triển hệ sinh thái theo hướng tích hợp, liên thông giữa các loại hình sản phẩm như tin nhanh, multimedia, dữ liệu chuyên sâu và phân tích chiến lược, qua đó nâng cao giá trị thông tin, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị trong tình hình mới.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn đồng chí!