Thần tốc lần theo dấu những người lính chưa trở về

Cuộc chạy đua với thời gian diễn ra trong điều kiện địa hình phức tạp, dấu tích chiến tranh ngày càng phai mờ, nhân chứng tuổi cao, trí nhớ giảm sút.

Mỗi cuộc khai quật đều được thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất, không bỏ sót dù chỉ một dấu vết nhỏ nhất. Với các cán bộ, chiến sĩ Đội K72, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai, mỗi bộ hài cốt được tìm thấy không chỉ là kết quả của sự kiên trì mà còn là sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, góp phần xoa dịu nỗi đau và đáp ứng mong mỏi của thân nhân liệt sĩ.

Tiếp tục hành quân vì đồng đội

Sau khi kết thúc đợt tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh khi làm vụ quốc tế trên chiến trường Campuchia, Đội K72 bắt tay ngay vào công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước với tinh thần “còn thông tin về các phần mộ liệt sĩ là còn mang hành trang lên đường làm nhiệm vụ”.

Trong đợt này, Đội K72 đang tổ chức tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ tại khu vực xã Bù Gia Mập và xã Minh Đức, thành phố Đồng Nai. Trong đó, khu vực xã Minh Đức đã tìm kiếm được 7 hài cốt liệt sĩ.

Việc Đội K72 tìm thấy hài cốt liệt sĩ tại xã Minh Đức là kết quả đầy ý nghĩa sau nhiều ngày kiên trì bám địa bàn, xác minh thông tin và tổ chức tìm kiếm. Mỗi hài cốt được quy tập không chỉ góp phần đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ mà còn tiếp thêm niềm tin, động lực cho cán bộ, chiến sĩ tiếp tục vượt qua khó khăn, gian khổ trên hành trình tri ân.

Kết quả bước đầu này khẳng định sự đúng đắn của công tác phối hợp, đồng thời tạo khí thế mới để Đội K72 tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ trong thời gian tới.

Trong ngày 19/7, Đại tá Nguyễn Thanh Phong, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố Đồng Nai đã đến hiện trường để chỉ đạo, động viên các lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Đại tá Nguyễn Thanh Phong cho biết: “Công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ thường xuyên của lực lượng vũ trang thành phố Đồng Nai nói riêng và của cả nước nói chung. Sau khi Đội K72 hoàn thành nhiệm vụ tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ khi làm nhiệm vụ quốc tế Campuchia về nước là bắt tay vào tìm kiếm ở trong nước.

Hiện nay Đội K72 phân các lực lượng thành 5 mũi để tìm kiếm. Khi khu vực xã Minh Đức phát hiện thông tin hài cốt liệt sĩ, chúng tôi đã chỉ đạo tập trung lực lượng về vị trí này để khảo sát tìm kiếm. Hiện nay đơn vị đã tăng cường xe máy chuyên dụng để hỗ trợ lực lượng tìm kiếm hiệu quả hơn”.

Ghi nhận công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực xã Minh Đức, thành phố Đồng Nai Chủ nhật (19/7), từ sáng sớm, các cán bộ, chiến sĩ Đội K72 đã tổ chức lực lượng tìm kiếm tại khu vực có thông tin mộ liệt sĩ. Khu vực tìm kiếm hôm nay là khu đất rộng hàng chục héc-ta thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Cao-su Bình Long. Sau khi nhận nhiệm vụ, các chiến sĩ Đội K72 bắt tay vào đào kiếm các phần mộ liệt sĩ tại các vị trí đã định.

Thượng tá Vũ Văn Thọ, Đội trưởng Đội K72 cho biết: “Khó khăn lớn nhất là khu vực này đã cày xới nhiều lần trong quá trình khai hoang canh tác và trồng cao su, những dấu tích của hầm hào và bãi mộ đã bị xóa lấp. Do đó, công tác tìm kiếm đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và phải có kinh nghiệm. Để trong quá trình tìm kiếm mới nhận biết, nhận dạng dấu hiệu của liệt sĩ”.

Suốt buổi sáng 19/7, các chiến sĩ Đội K72 đã tìm kiếm nhiều vị trí khác nhau nhưng chỉ phát hiện một số viên đạn, hay tăng của bộ đội. Đến khoảng 11 giờ trưa, lực lượng đã phát hiện nhiều răng, xương tại một vị trí nằm gần tuyến đường liên xã.

Ngay lập tức, Thượng tá Vũ Văn Thọ, Đội trưởng Đội K72 đã tổ chức lực lượng xác định vị trí mộ liệt sĩ và đào tìm một cách cẩn trọng. Khi phát hiện được phần mộ liệt sĩ, lực lượng làm nhiệm vụ tại đây ai cũng vui mừng, quên hết mệt nhọc, nắng gắt. Đến gần 12 giờ trưa nay (19/7), một liệt sĩ được chôn cất trong một chiếc tăng hiện ra gần như còn nguyên vẹn.

Trung tá Cao Tiến Huỳnh (Đội K72) là một trong những chiến sĩ tham gia tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ tại khu vực xã Minh Đức lần này cho biết: “Khoảnh khắc phát hiện những phần mộ liệt sĩ niềm vui vỡ òa trên gương mặt mỗi cán bộ, chiến sĩ. Mọi mệt mỏi sau nhiều giờ đào đất dường như tan biến”.

Dưới cái nắng gay gắt, mồ hôi ướt đẫm quân phục, chảy thành dòng trên khuôn mặt sạm nắng nhưng Thượng úy Nguyễn Vũ Huy (Phân đội trưởng Phân đội 2, Đội K72) không nghỉ tay. Thượng úy Nguyễn Vũ Huy chia sẻ: “Niềm hạnh phúc vì tìm được các anh đã tiếp thêm động lực để cả đội nhanh chóng mở rộng phạm vi tìm kiếm, cẩn trọng rà soát từng mét đất với quyết tâm không bỏ sót bất kỳ dấu tích nào của các liệt sĩ còn nằm lại chiến trường xưa”.

Vẫn còn hơn 40 mộ liệt sĩ

Trong những ngày qua, Đội K72 phối hợp chính quyền địa phương xã Minh Đức tổ chức đào hàng nghìn m² đất, 300m đường hào và phát hiện 7 hài cốt liệt sĩ cùng di vật, gồm: 2 khẩu súng AK, 6 cây bút, 2 bình tông, 4 đôi dép cao su cùng các mẩu tăng võng, dây đai lưng và 1 cây bút mực còn khá rõ nét khắc dòng chữ “Tiến Quy” kèm hình ảnh đôi chim bồ câu.

Theo Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai, địa bàn xã Minh Đức trước đây hứng chịu nhiều đợt oanh tạc khốc liệt của địch. Địa hình rừng cao su kết hợp đồi thấp tại đây từng là trận địa cài răng lược giữa lực lượng quân du kích địa phương, bộ đội chủ lực, gồm Sư đoàn 7, Sư đoàn 9 và Trung đoàn 201 của Sư đoàn 302 trong giai đoạn 1968-1975.

Thượng tá Vũ Văn Thọ, Đội trưởng Đội K72 cho biết thêm: Dù đã tìm thấy 3 vị trí có hài cốt các liệt sĩ, song, công tác rà soát mở rộng đang gặp rất nhiều khó khăn do trải qua hơn nửa thế kỷ, sơ đồ mộ chôn đã thất lạc, địa hình thay đổi sâu sắc do hoạt động canh tác nông nghiệp, khiến việc xác định chính xác số lượng và ranh giới chôn cất ban đầu cực kỳ khó khăn.

Cựu chiến binh Trần Công Nhiên (xã Minh Đức) là một trong những nhân chứng còn lại tham gia công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực xã Minh Đức.

Từ năm 1965, ông Trần Công Nhiên là trinh sát địa hình bộ đội địa phương. Ông Nhiên cho biết: “Lúc đó tui là trinh sát của bộ đội địa phương nên thông tin qua lại với mấy chú bộ đội chủ lực thường xuyên.

Tại khu vực Đội K72 đang tìm kiếm lần này có hơn 40 mộ liệt sĩ được chôn rải rác dọc theo tuyến đường hiện hữu. Hiện nay tôi theo sát đội K72 để hỗ trợ tìm kiếm và cất bốc các chú về nơi an nghỉ, có người thờ cúng. Mong sao các phần mộ được tìm thấy có danh tính, địa chỉ cụ thể để thân nhân các liệt sĩ không phải ngóng chờ hàng chục năm qua”.

Chung sức cùng lực lượng chuyên trách

Trong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027), Quân khu 7 đang triển khai tìm kiếm tại 13 điểm. Tại Đồng Nai, hoạt động tìm kiếm được thực hiện ở xã Minh Đức, khu vực Vườn quốc gia Bù Gia Mập, phường Lộc Ninh và phường Xuân Lộc.

Tại xã Minh Đức, do thông tin khu vực có mộ liệt sĩ rộng lớn nên công tác kiếm bằng tay không kịp tiến độ. Do đó, đơn vị đã huy động nhiều máy đào hỗ trợ lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ; đồng thời tăng cường nhân lực lên 65 người.

Nhận thấy khó khăn của lực lượng làm nhiệm vụ, một số hộ dân ở khu vực này có xe máy đào đã tự nguyện góp sức. Anh Nguyễn Mạnh Hùng (khu phố 6, phường Tân Khai, thành phố Đồng Nai) 2 ngày nay đã đưa máy cuốc lên khu vực tìm kiếm hài cốt liệt sĩ để hỗ trợ lực lượng làm nhiệm vụ tại đây.

Anh Nguyễn Mạnh Hùng xúc động nói: “Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ của các lực lượng chuyên trách mà còn là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Trên hành trình ấy, tôi thấy mình phải góp một phần công sức để cùng lực lượng chức năng tìm kiếm các phần mộ liệt sĩ. Qua đó góp phần nhỏ đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với người thân hay về an nghỉ tại các nghĩa trang liệt sĩ để hằng ngày được thờ cúng chu đáo hơn”.

Còn anh Nguyễn Ngọc Thành (ở khu phố Hưng Phú, phường Bình Long, thành phố Đồng Nai) hằng ngày đi làm nghề tự do. Trước đây, anh Thành có mua máy dò tìm kim loại để đi đào phế liệu kiếm sống. Khi biết lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ cần máy dò tìm các di vật, anh Thành tình nguyện theo chân lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tại đợt tìm kiếm hài cốt lần này, anh Thành là người đầu tiên tìm ra những di vật trong một ngôi mộ tập thể. Thành kể: “Tôi theo đội K72 đi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ 2 năm nay. Đợt này, tôi may mắn dò thấy phần mộ tập thể và báo cáo ngay với Đội K72.

Thực hiện đào xuống phát hiện súng, bình đựng nước, một số đạn và các di vật của liệt sĩ. Khoảnh khắc phát hiện phần mộ liệt sĩ, niềm vui và sự xúc động dâng trào, mọi nhọc nhằn dường như tan biến, chỉ còn niềm hạnh phúc vì đã góp một phần nhỏ đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đồng đội, gia đình”.

Trong mỗi đợt tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, lực lượng dân quân luôn là cánh tay nối dài hỗ trợ các đơn vị làm nhiệm vụ.

Các chiến sĩ dân quân đảm nhiệm bảo vệ vòng ngoài, canh gác khu vực phát hiện mộ liệt sĩ, giữ gìn an ninh, trật tự và bảo vệ an toàn các phương tiện, thiết bị phục vụ tìm kiếm.

Dù công việc thầm lặng, phải túc trực nhiều giờ giữa nắng nóng hay đêm khuya, họ vẫn luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, góp phần bảo đảm quá trình khai quật diễn ra an toàn, chặt chẽ, thể hiện đạo lý tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ.

Nguyễn Trường Vũ (Ban chỉ huy quân sự xã Minh Đức, thành phố Đồng Nai) nhiều ngày gần đây túc trực phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ cho biết: “Ban ngày em ở vòng ngoài, lực lượng tìm kiếm hài cốt cần hỗ trợ gì là em có mặt. Khi cán bộ, chiến sĩ đội K72 nghỉ ngơi thì lực lượng dân quân bảo vệ hiện trường. Đêm anh em cũng phân công nhau ngủ lại để bảo vệ mấy vị trí có các phần mộ. Em mong muốn được góp một phần công sức nhỏ để phục vụ công tác tìm kiếm đạt kết quả cao nhất”.

Nỗ lực xác định danh tính liệt sĩ

Với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, thời gian qua, cả hệ thống chính trị thành phố Đồng Nai đã dồn toàn lực, đặt quyết tâm chính trị cao nhất cho chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ do Chính phủ phát động.

Theo đó, cùng với công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, những ngày này, lực lượng làm nhiệm vụ lấy mẫu xét nghiệm ADN đang được triển khai rộng ở cả 12 nghĩa trang liệt sĩ trong toàn thành phố với mong muốn trả lại danh tính, thông tin còn thiếu tại các phần mộ liệt sĩ.

Theo Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Đồng Nai Đoàn Thị Thu Thủy, công tác quy tập, cất bốc hài cốt liệt sĩ; việc lấy mẫu xét nghiệm ADN được triển khai bài bản, khoa học trên cơ sở rà soát thông tin từ nhiều nguồn, từ những cuốn sổ tay ghi chép cũ kỹ của người cựu chiến binh đến việc ứng dụng công nghệ số trong lưu trữ, quản lý dữ liệu liệt sĩ. Đặc biệt, công tác xác minh danh tính liệt sĩ thông qua phương pháp giám định ADN được đặc biệt chú trọng, nhằm xác định tên, tuổi cho những anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước (xã Đồng Tiến, thành phố Đồng Nai) nơi có 5.241 phần mộ liệt sĩ, trong đó có đến 2/3 chưa xác định được danh tính.

Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, công tác lấy mẫu sinh phẩm tại Nghĩa trang liệt sĩ Bình Phước đang được triển khai từ ngày 22/7 đến nay. Sau gần một tháng thực hiện, các đơn vị chuyên môn đã tổ chức lấy được mẫu sinh phẩm hơn 600 phần mộ liệt sĩ, trong đó có khoảng 2/3 đủ điều kiện đưa đi giám định ADN.

Trung tá Lưu Tấn Hoài, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Đồng Tâm là người trực tiếp phụ trách lấy mẫu sinh phẩm các phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Bình Phước cho biết: “Toàn nghĩa trang có 5.241 phần mộ liệt sĩ, trong số phần mộ cần lấy mẫu là 2.810 mộ. Trong ba tuần đầu lấy mẫu sinh phẩm có khoảng 150 phần mộ không lấy được mẫu sinh phẩm. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ gặp nhiều khó khăn, như thời tiết nắng mưa thất thường hay lực lượng làm nhiệm vụ mỏng. Tuy nhiên với quyết tâm chính trị cao nhất, đơn vị đang khắc phục khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ lấy mẫu sinh phẩm các phần mộ liệt sĩ trong năm 2026.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về vẫn chưa có điểm dừng. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là một gia đình vơi đi nỗi ngóng trông, một phần lịch sử được nối lại và thêm một minh chứng cho đạo lý thiêng liêng "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.

Dẫu phía trước vẫn còn nhiều phần mộ chưa được phát hiện, nhiều liệt sĩ chưa thể xác định danh tính, nhưng với quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự tận tụy của lực lượng làm nhiệm vụ cùng sự chung sức của nhân dân, hành trình tri ân ấy sẽ tiếp tục được viết bằng trách nhiệm, lòng biết ơn và niềm tin. Bởi mỗi bước chân trên hành trình tìm kiếm hôm nay không chỉ là đưa các anh trở về với đất mẹ, mà còn là cách thế hệ hôm nay gìn giữ ký ức lịch sử, bồi đắp lòng yêu nước và truyền ngọn lửa cách mạng cho các thế hệ mai sau.