Tạo chuyển biến, chuyển đổi trạng thái, quyết tâm chấm dứt tình trạng khai thác hải sản IUU

Cùng dự có Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU. Phiên họp được truyền trực tuyến tới 21 tỉnh, thành phố ven biển.

Phát biểu ý kiến mở đầu phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, tuần qua, cơn bão số 10 và 11 cùng với mưa lũ do hoàn lưu bão đã gây thiệt hại lớn về người và tài sản: 67 người bị chết và mất tích, 165 người bị thương; gần 2,7 triệu khách hàng bị mất điện; hơn 9.400 điểm giao thông bị ngập lụt, ách tắc; 363 nhà bị sập hoặc hư hỏng hoàn toàn, trên 174 nghìn nhà bị tốc mái, hư hỏng phải sửa chữa; 94.623ha lúa và hoa màu bị ngập, thiệt hại; tổng thiệt hại ước tính gần 17 nghìn tỷ đồng...

Nhân dịp này, Thủ tướng Phạm Minh Chính gửi lời thăm hỏi, chia buồn sâu sắc của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đến những gia đình bị thiệt hại về người và tài sản do thiên tai gây ra; yêu cầu các tỉnh, thành phố tiếp tục phát huy tinh thần tự lực, tự cường, gần dân, sát dân, lo cho dân tích cực hơn nữa; các cấp, các ngành, địa phương nhanh chóng khắc phục hậu quả bão lũ; khôi phục sản xuất, kinh doanh; nhanh chóng cấp điện, viễn thông trở lại, khôi phục các trường học, cơ sở khám chữa bệnh để phục vụ nhân dân.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu tuyên chiến với nạn khai thác hải sản IUU; do đó phải duy trì đều đặn họp Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU cho đến khi nào khắc phục được tình trạng này. Đề nghị cấp ủy, chính quyền, các lực lượng chức năng phát huy tinh thần trách nhiệm cao nhất vì nước, vì dân phục vụ; phát huy tinh thần “đâu cần, đâu khó có lực lượng Công an”; “Quân đội ta trung với Đảng, hiếu với dân”, “nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát huy tinh thần vượt khó, tăng cường kiểm soát chặt chẽ hơn; các lực lượng phối hợp chặt chẽ hơn, quyết tâm đẩy lùi, ngăn chặn, chấm dứt tình trạng khai thác IUU; cấp ủy, chính quyền phải chăm lo sinh kế cho nhân dân; tuyên truyền, vận động, giáo dục nhân dân chấp hành nghiêm các quy định pháp luật; tạo điều kiện chuyển đổi nghề cho ngư dân; nếu nơi nào làm không tốt thì đó là trách nhiệm của người đứng đầu.

Thủ tướng yêu cầu tại phiên họp này, các bộ, ngành báo cáo kiểm điểm đầy đủ nhiệm vụ đã thực hiện trong 1 tuần qua kể từ Phiên họp lần thứ 15 của Ban Chỉ đạo; đánh giá xem có chuyển biến hay không, có chuyển đổi trạng thái hay không? Chúng ta quyết tâm thực hiện việc này, không thể để tình trạng có tàu cá đi đâu 6 tháng mà không lực lượng chức năng, không địa phương nào biết, không quản lý được.

Người dân nào vi phạm về IUU thì dứt khoát bị xử lý nghiêm theo pháp luật; dứt khoát kiểm soát chặt chẽ ngư dân và tàu cá; phải thực hiện chiến dịch từ nay đến hết ngày 15/11/2025 để xử lý dứt điểm tình trạng này.

Sau khi nghe các bộ, ngành, đơn vị tham luận, kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính thẳng thắn đánh giá kết quả chuyển biến còn rất chậm so yêu cầu và sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Về quản lý đội tàu cá, các chỉ số có chuyển biến nhưng còn rất chậm: hiện còn 8.508 tàu cá chưa được cấp phép; tuần qua, mới cấp phép được 87 tàu, chỉ chiếm hơn 1%. Nếu với tốc độ này thì phải mất 2 năm mới hoàn thành nhiệm vụ cấp phép. Hiện còn 9.066 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động (chưa đăng ký, không có giấy phép hợp lệ, chưa lắp VMS), giảm 2,5% so tuần trước, là mức chưa cao; nếu với tốc độ này thì phải mất 10 tháng mới xử lý hết các tàu không đủ điều kiện hoạt động.

Về theo dõi, giám sát tàu cá hoạt động trên biển, vẫn còn 249 tàu cá chưa lắp VMS; công tác xử lý tàu cá mất kết nối từ 10 ngày, vượt ranh giới trên biển của khối tàu 24m chưa có sự chuyển biến so tuần trước...

Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân 21 tỉnh, thành phố ven biển phải trực tiếp chỉ đạo làm dứt điểm những công việc nêu trên; Bộ Công an phối hợp với các cơ quan chức năng khẩn trương truy tố, xét xử các vụ việc vi phạm về IUU; các bộ, ngành phải phối hợp chặt chẽ, chia sẻ thông tin, dữ liệu, kết nối dữ liệu với nhau.

Thủ tướng yêu cầu cần thống kê các vi phạm, bổ sung vào sửa đổi Nghị định số 38/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, theo đó, xây dựng tăng nặng mức phạt so hiện nay; Bộ Tư pháp phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, trên tinh thần rút gọn thủ tục, hoàn thành việc sửa đổi Nghị định 38.

Bộ Quốc phòng với nòng cốt các lực lượng như Hải quân, Cảnh sát biển chủ trì, tăng cường tuần tra trên biển thuộc phạm vi chủ quyền của Việt Nam; liên hệ với các nước khác để phối hợp, ngăn chặn vi phạm; cùng với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ, tăng cường kiểm tra các tàu cá ra vào, hoạt động trên biển hoặc tàu cá vi phạm; chủ trì thực hiện các biện pháp bảo đảm không có phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; tiếp tục tăng cường lực lượng giám sát chặt chẽ, báo cáo danh sách tàu cá qua trạm biên phòng, vi phạm quy định trên các vùng biển, vi phạm vùng biển nước ngoài; chỉ đạo Tập đoàn Viettel chủ trì phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an và các địa phương chuyển đổi số toàn diện ngành thủy sản, đáp ứng yêu cầu các thị trường quốc tế.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải khẩn trương xử lý 4 vấn đề tồn tại: quản lý đội tàu; theo dõi, kiểm soát, giám sát hoạt động tàu cá; truy xuất nguồn gốc; thực thi pháp luật, xử lý vi phạm. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng kế hoạch cụ thể thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian từ tháng 10 đến tháng 12/2025, đảm bảo các yêu cầu rõ nhiệm vụ, rõ kết quả, rõ tiêu chí hoàn thành, rõ cơ quan chủ trì thực hiện, rõ thời gian hoàn thành; trình Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà phê duyệt, tổ chức thực hiện; hướng dẫn, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương báo cáo và tổng hợp kết quả thực hiện các khuyến nghị cảnh báo thẻ vàng, xây dựng báo cáo thực hiện gửi Ủy ban châu Âu (EC) trước ngày 15/10/2025; tiếp tục duy trì đối thoại kỹ thuật chống khai thác IUU, cung cấp đầy đủ thông tin để EC sớm thực hiện Đợt thanh tra lần thứ 5. Bộ Ngoại giao phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để cùng chuẩn bị các hồ sơ, báo cáo rõ ràng.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công an đôn đốc, hướng dẫn xử lý vi phạm triệt để tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới, vi phạm vùng biển nước ngoài tại một số địa phương trọng điểm như: Cà Mau, An Giang, Thanh Hóa, Nghệ An, Gia Lai, Lâm Đồng, Đồng Tháp, hoàn thành trước ngày 15/10/2025; chỉ đạo công an địa phương phối hợp cơ quan chức năng xác định rõ chủ sở hữu tàu cá đã xóa đăng ký do thông báo mất tích, xuất khẩu, bán, cho tặng...; đưa vào sử dụng ứng dụng quản lý tàu cá và ngư dân xuất, nhập bến trên nền tảng VNeID bảo đảm thuận lợi cho ngư dân và quản lý tàu cá, ngư dân, xử lý vi phạm hành chính hiệu quả, hiệu lực; tập trung bóc gỡ các đường dây đưa tàu cá và ngư dân đi khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Bộ Ngoại giao tiếp tục chỉ đạo tổ chức thu thập thông tin về tàu cá, ngư dân đối với tàu cá đang bị nước ngoài bắt giữ theo đề nghị của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để phục vụ công tác xử lý vi phạm.

Bộ Tài chính tiếp tục cân đối, cấp kinh phí thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU, đánh giá tương đương MMPA của Hoa Kỳ, chuyển đổi nghề theo yêu cầu của các bộ, ngành, địa phương; các bộ, ngành cũng phải thực hiện chuyển đổi nghề lâu dài, bền vững cho ngư dân.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục đánh giá chất lượng dịch vụ viễn thông, đảm bảo số lượng thuê bao dịch vụ VMS hoạt động ổn định, không xảy ra lỗi vệ tinh, duy trì kết nối hệ thống VMS cho tất cả các thiết bị. Tập đoàn VNPT tiếp tục phối hợp giải quyết các vấn đề kỹ thuật và tiếp tục nâng cấp, hoàn thiện hệ thống, chuyển đổi kết nối dữ liệu hệ thống VMS theo đề nghị của các bộ, ngành, địa phương. Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển bố trí nguồn lực để thực hiện quyết liệt, nghiêm túc các biện pháp chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành hiệu quả; phối hợp với Bộ Công an hoàn thành xét xử hình sự các vụ việc đã khởi tố theo quy định của pháp luật; xác định rõ chủ sở hữu tàu cá đã xóa đăng ký do thông báo mất tích, xuất khẩu, bán, cho tặng.

Các cơ quan truyền thông tích cực tăng cường thông tin về chống khai thác IUU; các cơ quan thanh tra tổ chức các đoàn thanh tra xuống địa phương, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đề xuất xử lý nghiêm theo quy định; yêu cầu Thanh tra Chính phủ vào cuộc thanh tra ngay một vài địa phương còn vi phạm nhiều như Thành phố Hồ Chí Minh, An Giang…