Tạo các sản phẩm công nghệ chiến lược, giải quyết những bài toán phát triển của đất nước

Cùng dự có Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; lãnh đạo 10 bộ, cơ quan được giao nhiệm vụ triển khai công nghệ chiến lược…

Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, thực hiện Quyết định số 808/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 5/6/2026 về giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, Bộ đã tiếp nhận 29 hồ sơ đề xuất nhiệm vụ của 9 bộ, cơ quan. Toàn bộ 29 hồ sơ đã được tổ chức thẩm định và có báo cáo thẩm định; trong đó, 23 nhiệm vụ đủ điều kiện phê duyệt, 6 nhiệm vụ không đủ điều kiện.

Đến ngày 19/10, các bộ, cơ quan đã phê duyệt 17 nhiệm vụ, với tổng kinh phí đề xuất trên 2.319 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách nhà nước dự kiến bố trí hơn 1.518 tỷ đồng, chiếm 65,5%; nguồn ngoài ngân sách nhà nước là 800,7 tỷ đồng, tương đương 34,5%.

Trong số các nhiệm vụ đã được phê duyệt, Bộ Xây dựng có 5 nhiệm vụ, Bộ Y tế 5 nhiệm vụ, Bộ Công thương 2 nhiệm vụ, Bộ Khoa học và Công nghệ 2 nhiệm vụ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam 1 nhiệm vụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường 1 nhiệm vụ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 1 nhiệm vụ.

Trong 23 nhiệm vụ đủ điều kiện phê duyệt, còn 3 nhiệm vụ chưa được phê duyệt, 1 nhiệm vụ mới có báo cáo thẩm định và 2 nhiệm vụ được cơ quan chủ quản quyết định chưa triển khai trong giai đoạn này.

Từ đầu tháng 9/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp nhận thêm 10 đề xuất mới của Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trong đó, 5 đề xuất đã được Hội đồng thẩm định xem xét; 2 đề xuất đang hoàn thiện báo cáo thẩm định, 3 đề xuất không đủ điều kiện phê duyệt. 5 đề xuất còn lại đang được rà soát hồ sơ để tổ chức thẩm định, dự kiến hoàn thành trong tháng 10/2026.

Bộ Khoa học và Công nghệ nhận định, các nhiệm vụ đã được phê duyệt và các nhiệm vụ đủ điều kiện đang hoàn thiện thủ tục tập trung vào những lĩnh vực như vũ trụ, điện tử, năng lượng, đường sắt tốc độ cao, y tế, nông nghiệp, robot và trí tuệ nhân tạo, giáo dục, ngân hàng. Đây là những lĩnh vực Việt Nam còn phụ thuộc nhiều vào công nghệ, thiết bị nhập khẩu, nhưng có nhu cầu thị trường trong nước đủ lớn để phát triển năng lực sản xuất.

Xét tổng thể, danh mục nhiệm vụ hướng tới 4 nhóm đóng góp: khoa học-công nghệ; tự chủ công nghệ; kinh tế-tăng trưởng; xã hội-môi trường. Kết quả triển khai các nhiệm vụ đã được phê duyệt, nhất là mức độ hoàn thành các mốc đánh giá đầu tiên trong năm 2027, sẽ là căn cứ thực tiễn để hoàn thiện cơ chế trước khi mở rộng sang các nhiệm vụ tiếp theo.

Về hoàn thiện thể chế, Bộ đang khẩn trương hoàn thiện Thông tư quy định quản lý Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược. Thông tư quy định việc theo dõi, kiểm tra, đánh giá, nghiệm thu và tổng hợp kết quả thực hiện chương trình. Sau khi được ban hành, các khâu trong toàn bộ vòng đời nhiệm vụ công nghệ chiến lược sẽ được quy định đầy đủ. Việc ban hành Thông tư không ảnh hưởng đến tiến độ phê duyệt và ký hợp đồng trong năm 2026.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, hành lang pháp lý cho phát triển công nghệ chiến lược cơ bản đã hoàn thiện, không còn vướng mắc lớn. Khó khăn hiện nay chủ yếu phát sinh ở từng trường hợp cụ thể.

Tiến độ phê duyệt nhiệm vụ chưa đồng đều. 3 nhiệm vụ chậm phê duyệt có nguy cơ làm kéo dài các bước lựa chọn tổ chức chủ trì, ký hợp đồng và đưa nhiệm vụ vào triển khai trong năm 2026.

Bên cạnh đó, một số hồ sơ đã được thẩm định nhưng cơ quan chủ quản quyết định không phê duyệt. Nguyên nhân chủ yếu là đề xuất ban đầu chưa bám sát tiêu chí nhiệm vụ công nghệ chiến lược quy định tại Nghị định số 260/2026/NĐ-CP; chưa chứng minh được khả năng làm chủ công nghệ lõi; chưa làm rõ sản phẩm đầu ra, tỷ lệ nội địa hóa và hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Một số đề xuất xác định đúng bài toán cần giải quyết nhưng nội dung triển khai còn thiên về mua sắm thiết bị và chuyển đổi số, chưa thể hiện rõ tính mới cũng như nội hàm nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ.

Tại cuộc họp, các bộ, cơ quan: Công an, Quốc phòng, Công thương, Nông nghiệp và Môi trường, Giáo dục và Đào tạo, Tài chính, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ… đã báo cáo về việc triển khai nhiệm vụ công nghệ chiến lược và danh mục sản phẩm nghiên cứu, hạn chót hoàn thiện định mức và danh mục.

Các bộ cũng nêu các khó khăn, vướng mắc, trong đó có khó khăn về kinh nghiệm thực tiễn ở các lĩnh vực mới và đề xuất các giải pháp, cơ chế phối hợp với các viện nghiên cứu và doanh nghiệp để đẩy nhanh tiến độ thương mại hóa sản phẩm, góp phần triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh: phát triển công nghệ chiến lược là trách nhiệm, đồng thời là vinh dự của các bộ, ngành được Đảng, Nhà nước tin tưởng giao nhiệm vụ. Đây là lĩnh vực mới, quá trình triển khai bước đầu còn lúng túng nhưng đến nay đã từng bước hình thành lộ trình, cách thức tổ chức thực hiện.

Phó Thủ tướng hoan nghênh nỗ lực của các bộ, ngành, đồng thời yêu cầu phát huy tinh thần năng động, sáng tạo, quyết liệt, mạnh dạn triển khai nhiệm vụ; nhấn mạnh mục tiêu là tạo ra các sản phẩm công nghệ chiến lược giải quyết những bài toán phát triển của đất nước, nâng cao hiệu quả ứng dụng trong thực tiễn, năng suất, chất lượng, phục vụ người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng.

Đối với các nhiệm vụ chưa được phê duyệt, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ tập trung hoàn thiện, gửi Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp, bảo đảm hoàn thành phê duyệt trong tháng 10/2026. Như vậy, cùng với 17 nhiệm vụ đã được phê duyệt, phấn đấu có ít nhất 20 nhiệm vụ được thông qua để tiếp tục triển khai.

Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu tiếp tục phát huy vai trò cơ quan đầu mối, tăng cường hướng dẫn, đôn đốc các bộ, ngành và duy trì chế độ giao ban hằng tháng để kịp thời nắm bắt tiến độ, xử lý khó khăn, vướng mắc. Bộ cần tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ và phối hợp với Văn phòng Chính phủ báo cáo tình hình triển khai, bảo đảm các nhiệm vụ được thực hiện thống nhất, liên tục.

Một trong những yêu cầu được Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh là phải bảo đảm kinh phí cho các nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Bộ Khoa học và Công nghệ cần hướng dẫn các bộ, ngành hoàn thiện đề xuất kinh phí, phối hợp Bộ Tài chính khẩn trương phân bổ kinh phí năm 2026, đồng thời chuẩn bị kế hoạch kinh phí năm 2027 ngay từ thời điểm hiện nay.

Phó Thủ tướng yêu cầu làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong bố trí kinh phí, xử lý kịp thời các điểm nghẽn, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng nhiệm vụ công nghệ chiến lược đã được phê duyệt nhưng không có kinh phí triển khai. Các bộ, ngành đồng thời phải chủ động đăng ký nhiệm vụ cho năm 2027, bảo đảm tính liên tục trong phát triển công nghệ chiến lược.

Về hoàn thiện cơ chế, Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp Bộ Công an, Bộ Quốc phòng nghiên cứu xây dựng cơ chế thống nhất; khẩn trương ban hành thông tư về quản lý Chương trình quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược trong tháng 11/2026.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ chủ động phối hợp các bộ, ngành rà soát, bổ sung các quy định liên quan điều kiện thử nghiệm, tiêu chuẩn, quy chuẩn, thủ tục kiểm định và cấp phép đối với sản phẩm công nghệ chiến lược. Việc hoàn thiện cơ chế phải gắn với yêu cầu đẩy nhanh thẩm định, phê duyệt và triển khai các nhiệm vụ, không để gián đoạn quá trình thực hiện.

Đối với những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai, Bộ Khoa học và Công nghệ phải khẩn trương hướng dẫn, giải quyết theo thẩm quyền; trường hợp vượt thẩm quyền, kịp thời báo cáo Chính phủ xem xét, xử lý. Phó Thủ tướng giao Văn phòng Chính phủ phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ duy trì theo dõi, tổng hợp tình hình thực hiện.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành nêu cao trách nhiệm, hành động quyết liệt, bảo đảm các nhiệm vụ công nghệ chiến lược sớm đi vào thực tiễn, tạo ra sản phẩm cụ thể, đóng góp thiết thực cho phát triển đất nước.