Tin tức Sản phẩm Câu chuyện phát triển Multimedia Hỏi/Đáp

Môi trường

Sự nóng lên toàn cầu giữa 1,5 °C và 2 °C khác biệt nhau như thế nào?

Tại Hội nghị Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26) ở Glasgow, Anh, các nhà lãnh đạo thế giới đã nhấn mạnh sự cần thiết phải hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5°C, và điều này trở thành mục tiêu chi phối các cuộc thảo luận tại đây. 

Hồ chứa nước khô nứt nẻ trong đợt hạn hán ở Joanopolis, Brazil, ngày 8/10. Ảnh: Reuters.
Hồ chứa nước khô nứt nẻ trong đợt hạn hán ở Joanopolis, Brazil, ngày 8/10. Ảnh: Reuters.

1,5°C trở thành “mục tiêu bao quát” của COP26

Thỏa thuận Paris 2015 cam kết các quốc gia hạn chế mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu xuống dưới 2°C so với mức thời kỳ tiền công nghiệp và hướng tới mục tiêu 1,5°C.

1,5°C là một cụm từ, thực sự đó là một con số kỳ diệu và khó nắm bắt, đang chi phối các cuộc thảo luận về khí hậu ở Glasgow.

Trong ngày khai mạc, Chủ tịch hội nghị COP26 Alok Sharma nói, con số 1,5 giờ đây là “mục tiêu bao quát” của các cuộc đàm phán về khí hậu ở Glasgow.

Đối với những người biểu tình và các nhà hoạt động môi trường, cụm từ là "1,5 để sống sót."

Và 1,5°C đang đến rất gần, thực sự chỉ còn 0,4°C kể từ bây giờ. Thế giới đã ấm lên 1,1°C  kể từ thời tiền công nghiệp.

Các nhà khoa học cho biết việc vượt qua ngưỡng 1,5 °C có nguy cơ gây ra các tác động biến đổi khí hậu nghiêm trọng hơn nhiều đối với con người, động vật hoang dã và hệ sinh thái.

Để ngăn chặn điều này đòi hỏi phải giảm gần một nửa lượng khí thải CO2 toàn cầu vào năm 2030 so với mức năm 2010 và cắt giảm xuống mức bằng 0 vào năm 2050 - một nhiệm vụ đầy tham vọng mà các nhà khoa học, nhà tài chính, nhà đàm phán và nhà hoạt động tại COP26 đang tranh luận về cách đạt được và chi phí phải trả.

Nhưng sự khác biệt giữa sự nóng lên ở mức 1,5°C và 2°C là gì? Và sau đây là giải thích của một số nhà khoa học.

Nhiệt độ nóng lên đang ảnh hưởng đến Trái đất như thế nào?

Sự nóng lên toàn cầu giữa 1,5 °C và 2 °C khác biệt nhau như thế nào? -0
Đám cháy rừng ở làng Galatsona, trên đảo Evia, Hy Lạp, ngày 9/8. Ảnh: Reuters.

Hiện thế giới đã nóng lên khoảng 1,1°C so với mức thời kỳ tiền công nghiệp. Mỗi thập kỷ trong bốn thập kỷ qua đều nóng hơn bất kỳ thập kỷ nào kể từ năm 1850.

Nhà khoa học khí hậu Daniela Jacob, Trung tâm Khí hậu Đức cho biết: “Chúng ta chưa bao giờ có hiện tượng trái đất nóng lên như vậy chỉ trong vài thập kỷ”. "Nửa độ có nghĩa là thời tiết khắc nghiệt hơn nhiều và nó có thể thường xuyên hơn, dữ dội hơn hoặc thời gian kéo dài".

Chỉ trong năm nay, những trận mưa xối xả đã tràn vào Trung Quốc và Tây Âu, khiến hàng trăm người thiệt mạng. Hàng trăm người khác chết khi nhiệt độ ở Tây Bắc Thái Bình Dương đạt mức cao kỷ lục. Greenland ở Bắc Cực đã chứng kiến ​​các sự kiện tan chảy lớn, cháy rừng tàn phá Địa Trung Hải và Siberia, và hạn hán kỷ lục đã ảnh hưởng đến các khu vực của Brazil.

Nhà khoa học khí hậu Rachel Warren, Đại học East Anglia cho biết: “Biến đổi khí hậu đã và đang ảnh hưởng đến mọi khu vực có người sinh sống trên toàn cầu".

Sự nóng lên, mưa, hạn hán

Sự nóng lên nhiều hơn đến 1,5°C và hơn thế nữa sẽ làm trầm trọng thêm các tác động như vậy.

Nhà khoa học khí hậu Sonia Seneviratne thuộc ETH Zurich cho biết: “Cứ mỗi sự gia tăng của sự nóng lên toàn cầu, những thay đổi của hiện tượng thời tiết cực đoan trở nên lớn hơn". Thí dụ, sóng nhiệt sẽ trở nên thường xuyên hơn và nghiêm trọng hơn.

Theo Hội đồng khoa học khí hậu của Liên hợp quốc (IPCC), nếu sự nắng nóng khắc nghiệt xảy ra mỗi thập kỷ một lần trong khí hậu không có ảnh hưởng của con người, sẽ xảy ra 4,1 lần trong một thập kỷ ở nhiệt độ nóng lên 1,5°C và 5,6 lần ở nhiệt độ 2°C.

Nếu sự nóng lên theo hình xoắn ốc đến 4°C, thì sự nắng nóng khắc nghiệt như vậy có thể xảy ra 9,4 lần mỗi thập kỷ.

Một bầu không khí nóng hơn cũng có thể giữ nhiều độ ẩm hơn, dẫn đến lượng mưa lớn hơn làm tăng nguy cơ lũ lụt. Nó cũng làm tăng bốc hơi, dẫn đến hạn hán khốc liệt hơn.

Sự nóng lên toàn cầu giữa 1,5 °C và 2 °C khác biệt nhau như thế nào? -0
Những ngôi nhà bị lũ phá hủy ở Mayschoss, Đức, ngày 29/7. Ảnh: Reuters.

Băng, biển, rạn san hô

Sự khác biệt giữa 1,5°C và 2°C là rất quan trọng đối với các đại dương và vùng đóng băng của Trái đất.

Nhà khoa học khí hậu Michael Mann tại Đại học bang Pennsylvania cho biết: “Ở nhiệt độ 1,5°C, chúng ta có thể ngăn phần lớn băng ở Greenland và phía tây Nam Cực sụp đổ.

Điều đó sẽ giúp hạn chế mực nước biển dâng lên 60cm vào cuối thế kỷ này, dù đó vẫn là một sự thay đổi lớn có thể làm xói mòn các đường bờ biển và làm ngập một số quốc đảo nhỏ và các thành phố ven biển.

Nhưng nếu tăng quá 2°C, các tảng băng có thể sụp đổ, mực nước biển dâng lên đến 10 mét, mặc dù điều đó có thể xảy ra nhanh như thế nào là không chắc chắn.

Nhiệt độ nóng lên 1,5°C sẽ phá hủy ít nhất 70% rạn san hô, nhưng lên đến 2°C hơn 99% rạn san hô sẽ bị mất. Điều đó sẽ phá hủy môi trường sống của cá và các cộng đồng sống dựa vào các rạn san hô để kiếm thức ăn và sinh kế.

Thực phẩm, rừng, bệnh tật

Việc nóng lên 2°C, so với 1,5°C cũng sẽ làm tăng tác động đến sản xuất thực phẩm.

Nhà khoa học khí hậu Simon Lewis tại Đại học College London cho biết: “Nếu nhiều nơi trên thế giới cùng một lúc mất mùa, bạn có thể thấy giá lương thực tăng đột biến và nạn đói hoành hành trên nhiều vùng rộng lớn trên thế giới".

Một thế giới ấm áp hơn có thể chứng kiến ​​các loài muỗi mang các bệnh như sốt rét và sốt xuất huyết phát triển trên phạm vi rộng hơn. Nhưng nhiệt đô tăng 2°C cũng sẽ chứng kiến ​​một tỷ lệ côn trùng và động vật lớn hơn bị mất hầu hết phạm vi môi trường sống của chúng, so với 1,5°C, và làm tăng nguy cơ cháy rừng, một nguy cơ khác đối với động vật hoang dã.

"Điểm giới hạn"

Khi thế giới nóng lên, nguy cơ hành tinh sẽ đạt đến "điểm giới hạn" tăng lên, nơi các hệ thống của Trái đất vượt qua ngưỡng gây ra các tác động không thể đảo ngược. 

Chẳng hạn như hạn hán, giảm lượng mưa và sự tàn phá liên tục rừng Amazon có thể khiến hệ thống rừng nhiệt đới sụp đổ, giải phóng CO2 vào khí quyển thay vì lưu trữ nó. Hoặc sự ấm lên của lớp băng vĩnh cửu ở Bắc Cực có thể khiến sinh khối đông lạnh lâu ngày bị phân hủy, giải phóng một lượng lớn khí thải carbon.

"Đó là lý do tại sao việc tiếp tục phát thải từ nhiên liệu hóa thạch rất rủi ro, bởi vì chúng ta đang làm tăng khả năng vượt qua một trong những điểm giới hạn đó", Giáo sư Lewis nói.

Điều gì xảy ra khi nhiệt độ nóng hơn 2°C?

Cho đến nay, cam kết về khí hậu mà các quốc gia đã đệ trình lên cơ quan đăng ký cam kết của Liên hợp quốc sẽ đưa thế giới vào tình trạng ấm lên 2,7°C. Ngày 5/11, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết, những lời hứa mới được công bố tại Hội nghị COP26 - nếu được thực hiện - có thể giữ nhiệt độ nóng lên dưới 1,8°C. Vẫn còn phải xem liệu những lời hứa đó có chuyển thành hành động trong thế giới thực hay không. 

Nhiệt độ ấm lên 2,7°C sẽ mang lại "sức nóng không thể tồn tại" cho các vùng trong năm trên khắp các khu vực của vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Các nhà khoa học cho biết, đa dạng sinh học sẽ bị cạn kiệt nghiêm trọng, an ninh lương thực giảm và thời tiết khắc nghiệt sẽ vượt quá khả năng đối phó của hầu hết các cơ sở hạ tầng đô thị.

Giáo sư Mann nói: “Nếu tiếp tục ấm lên dưới 3°C, chúng ta có thể vẫn trong khả năng thích ứng của mình như một nền văn minh, nhưng ở mức ấm lên 2,7°C, chúng ta sẽ gặp khó khăn lớn".

HOA LAN (Tổng hợp)

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/5/2026: Không khí lạnh tràn xuống, Bắc Bộ chuyển mưa dông, Trung Bộ còn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/5/2026: Không khí lạnh tràn xuống, Bắc Bộ chuyển mưa dông, Trung Bộ còn nắng nóng

Không khí lạnh bắt đầu tác động đến thời tiết nước ta trong ngày hôm nay, khiến khu vực Bắc Bộ chuyển sang trạng thái mưa dông từ trưa và chiều. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì nắng nóng diện rộng trước khi mưa dông xuất hiện vào chiều tối và đêm. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có nắng ban ngày.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 3/5/2026: Bắc Bộ sắp đón mưa lớn, Trung Bộ và Nam Bộ duy trì nắng mạnh ban ngày

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 3/5/2026: Bắc Bộ sắp đón mưa lớn, Trung Bộ và Nam Bộ duy trì nắng mạnh ban ngày

Không khí lạnh từ phía Bắc sẽ bắt đầu tác động đến nước ta từ ngày mai 3/5, khiến thời tiết Bắc Bộ chuyển mưa dông từ trưa và chiều. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nắng nóng trước khi mưa dông xuất hiện vào cuối ngày; Nam Bộ tiếp tục ngày nắng, chiều tối có khả năng xuất hiện dông rải rác.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

Trong đêm nay và ngày mai, khối không khí lạnh đang suy yếu dần, Bắc Bộ và miền Trung duy trì trạng thái khô ráo vào ban ngày, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời; trong khi Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

Trong ngày nghỉ lễ 30/4 hôm nay, thời tiết trên cả nước thuận lợi cho các hoạt động vui chơi, du lịch và di chuyển. Bắc Bộ duy trì trạng thái mát mẻ, ít mưa nhờ ảnh hưởng của không khí lạnh; miền Trung trời đẹp, biển êm; trong khi Nam Bộ tiếp tục nắng nóng ban ngày nhưng cần lưu ý khả năng xuất hiện mưa dông về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

Không khí lạnh tiếp tục tăng cường xuống nước ta trong đêm nay 29/04, giúp Bắc Bộ duy trì trạng thái khô ráo, trời mát và ít mưa. Trong khi đó, mưa ở miền Trung có xu hướng giảm dần, nắng trở lại từ ngày mai; riêng Nam Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng ban ngày nhưng cần đề phòng mưa dông về chiều tối.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Khu vực Nam Bộ nắng nóng gay gắt tới hết tháng 4

Ngày 27/4, ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C. Cơ quan khí tượng dự báo, ngày 28-29/4 tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng gay gắt và tình hình nắng nóng tại đây có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 30/4.