Đồng thời đưa cán bộ kỹ thuật về địa bàn hướng dẫn bà con, bảo đảm cây trồng sinh trưởng hiệu quả.
Trên đường về thăm mô hình trồng cây mắc-ca của gia đình ông Chảo A Cấu (thôn Đề Tâu, xã Sáng Nhè), Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Sáng Nhè Phạm Ngọc Điện thông tin: Gia đình ông A Cấu là những hộ dân đầu tiên ở địa phương chủ động chuyển đổi đất nương kém hiệu quả sang trồng cây mắc-ca và cây sả. Tuy thời gian chuyển đổi chưa lâu, nhưng bước đầu đã đem lại hiệu quả với nguồn thu tăng vượt trội so với cây trồng cũ, do vậy người dân địa phương tin tưởng định hướng mở rộng diện tích cây trồng đã được xã hoạch định.
Vui mừng báo cáo hiệu quả cây trồng sau chuyển đổi, ông Cấu cho biết: “Nhờ có sự hướng dẫn, tuyên truyền của cán bộ nông nghiệp địa phương, năm 2020, gia đình tôi mạnh dạn chuyển đổi 3,5 ha đất nương sang trồng cây sả, mắc-ca theo phương thức lấy ngắn nuôi dài. Trong đó, 2 ha đất nương để trồng sả, 1,5 ha trồng cây mắc-ca. Đến nay, 100% diện tích cây trồng cho thu hoạch”.
Theo ông Cấu, cây sả có thời gian trồng ngắn, nhanh thu hoạch, do vậy gia đình đầu tư một dây chuyền nhỏ để chế biến tinh dầu sả. Năm đầu đã thu khoảng 50 kg tinh dầu, cho nguồn thu khoảng 40 triệu đồng. Có tiền từ chế biến tinh dầu sả, năm sau gia đình ông đầu tư mua phân bón để chăm sóc cây sả và cây mắc-ca. Cứ như thế, suốt 4 năm liền gia đình có thêm nguồn thu từ cây sả để mua phân bón chăm sóc mắc-ca.
Đến năm 2025, vụ đầu vườn mắc-ca của gia đình cho quả bói với sản lượng gần 1 tạ (quả tươi) bán cho thương lái được gần 3 triệu đồng. “Từ năm tới, gia đình có hai nguồn thu từ hai loại cây với năng suất, sản lượng cũng ổn định hơn thì tôi sẽ tiếp tục đầu tư mở rộng diện tích trồng cây mắc-ca để có nguồn thu lâu dài”, ông Cấu cho chúng tôi biết thêm.
Cũng là người tiên phong chuyển đổi cây trồng từ đất nương kém hiệu quả sang trồng cây sa nhân và mắc-ca, gia đình ông Hạng A Chẩu (thôn Pá Ỏ, xã Sáng Nhè) mạnh dạn chuyển đổi trồng ngô sang trồng hơn 3.000 gốc sa nhân tím. Từ năm 2021 đến nay, sa nhân tím đã đem lại nguồn thu gần 40 triệu đồng.
Ông Chẩu cho biết: “Trồng sa nhân dưới tán rừng tốn ít công, ít chi phí mà đầu ra sản phẩm ổn định, hiệu quả kinh tế cao. Năm tới, tôi sẽ cải tạo toàn bộ đất nương trồng thêm 2.000 cây sa nhân tím, cây mắc-ca, vì vườn mắc-ca cho hiệu quả hơn các cây trồng trên nương”. Từ thực tiễn kết quả các mô hình chuyển đổi cây trồng của người dân đã triển khai, xã Sáng Nhè đã hoạch định giải pháp phát triển kinh tế dựa vào lợi thế của địa phương chính là quỹ đất và nguồn lao động.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phạm Ngọc Điện, Sáng Nhè được thành lập trên cơ sở hợp nhất 3 xã thuộc diện khó khăn, gồm: Xá Nhè, Mường Đun (huyện Tủa Chùa cũ) và Phình Sáng (huyện Tuần Giáo cũ). Do vậy, xã Sáng Nhè mới thuộc diện khó khăn so với 45 xã, phường trong toàn tỉnh. Với mục tiêu phát triển kinh tế dựa vào lợi thế địa phương, tại Đại hội Đảng bộ xã lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025- 2030 vừa qua, 100% đại biểu nhất trí với giải pháp đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng để sử dụng hiệu quả thế mạnh đất đai và nguồn lao động. Hiện tại, toàn xã có 365 ha cây mắc-ca, gần 250 ha cây cà-phê, gần một trăm héc-ta cây xoài, mít, sa nhân…; mục tiêu đến năm 2030 sẽ nâng diện tích cây mắc-ca và cây cà-phê lên gần 2.000 ha và trở thành vùng sản xuất tập trung, bảo đảm cung cấp nguồn nguyên liệu cho các nhà máy chế biến mắc-ca, cà-phê của tỉnh.
Để thực hiện mục tiêu Nghị quyết Đại hội, Ủy ban nhân dân xã chỉ đạo cán bộ, công chức tập trung rà soát, đánh giá hiện trạng toàn bộ diện tích cây mắc-ca, cà-phê; nhất là các diện tích cây mắc-ca đã được trồng tại xã Phình Sáng (cũ) để có cơ sở đánh giá tiến độ sinh trưởng. Từ đó, xã xác định diện tích và tiểu vùng khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp để điều chỉnh quy hoạch vùng trồng hợp lý.
Về nguồn vốn và kỹ thuật, Ủy ban nhân dân xã chỉ đạo Phòng Kinh tế phối hợp chặt chẽ các cơ quan chuyên môn xây dựng kế hoạch, sử dụng linh hoạt các nguồn vốn bảo đảm cung ứng giống chất lượng, phù hợp điều kiện khí hậu; cán bộ kỹ thuật phải bám cơ sở hướng dẫn người dân kỹ thuật chăm sóc, thâm canh, phòng trừ sâu bệnh theo từng mùa, từng chu kỳ sinh trưởng của từng loại cây.
Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm, xây dựng chuỗi giá trị từ trồng, thu hoạch đến chế biến. Ủy ban nhân dân xã cũng chủ động đề nghị các ngân hàng, tổ chức tín dụng tạo điều kiện cho người dân tiếp cận vốn vay ưu đãi để bà con có thêm vốn trồng xen cây ngắn ngày trên cùng diện tích, giúp có thêm nguồn thu ổn định và nguồn lực chăm sóc, kiến thiết cây trồng dài ngày hiệu quả, bền vững hơn.
