Quảng Ngãi hiện có hơn 4.890 tàu cá, tổng công suất 1,81 triệu CV, trong đó hơn 2.900 tàu dài trên 15m chuyên khai thác xa bờ. Năm 2025, sản lượng khai thác hải sản của tỉnh đạt 280.400 tấn, bằng 104,9% kế hoạch.
Tuy nhiên, sản lượng không phải thước đo duy nhất của nghề cá. Khi nguồn lợi ven bờ suy giảm, những phương thức đánh bắt gây tác động lớn đến hệ sinh thái có thể làm tổn hại khả năng phục hồi của hệ sinh thái biển, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế ngư dân.
Ông Đỗ Tâm Hiển, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi cho biết, tỉnh triển khai các giải pháp điều chỉnh cơ cấu nghề khai thác, hạn chế những phương thức có nguy cơ gây tổn hại nguồn lợi, khuyến khích ngư dân chuyển đổi nghề phù hợp và đặt mục tiêu giảm tỷ lệ tàu lưới kéo xuống còn 15% vào năm 2030, đồng thời không cấp phép đóng mới tàu lưới kéo. Cùng với phát triển kinh tế biển, tỉnh xác định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài, gắn với mục tiêu phát triển bền vững ngành thủy sản.
Nếu bảo vệ nguồn lợi là điều kiện để nghề cá tồn tại lâu dài, thì minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc là yêu cầu để kiểm soát hoạt động khai thác, bảo đảm tính hợp pháp của hải sản.
Tại cảng cá Tịnh Kỳ, việc đối chiếu thông tin tàu cá khi xuất, nhập bến được thực hiện với sự phối hợp giữa cảng cá và lực lượng biên phòng. Thực tế, thông tin về tình trạng hoạt động của tàu đôi khi chưa trùng khớp giữa các hệ thống quản lý.
Anh Lê Quốc Bảo, nhân viên cảng cá Tịnh Kỳ, cho biết có trường hợp tàu đã làm thủ tục nhập bến với lực lượng biên phòng nhưng chưa cập cảng; cũng có tàu hoàn thành thủ tục tại cảng nhưng chưa rời trạm kiểm soát do còn đi lấy nhiên liệu hoặc nguyên liệu. Những trường hợp này cần được đối chiếu, xác minh để dữ liệu phản ánh đúng tình trạng thực tế.
Tại Trạm kiểm soát Biên phòng Sa Kỳ, Trung úy Nguyễn Đình Trung, Trạm trưởng, cho biết đơn vị phối hợp đối soát thông tin xuất, nhập bến với các cảng cá chỉ định, trong đó có cảng cá Tịnh Kỳ và Tịnh Hòa. Việc này giúp quản lý tàu cá ra vào cảng, kiểm tra hành trình và vị trí khai thác, phục vụ truy xuất nguồn gốc thủy sản.
Đại tá Lê Quốc Việt, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi, cho biết lực lượng biên phòng phối hợp các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương rà soát đội tàu, xử lý vi phạm, vận động ngư dân chấp hành quy định pháp luật.
Việc đối chiếu dữ liệu giữa các đơn vị giúp cơ quan chức năng có thêm cơ sở xác minh hoạt động của từng phương tiện, kiểm soát sản lượng khai thác và ngăn chặn thủy sản không rõ nguồn gốc đi vào chuỗi tiêu thụ. Đây cũng là mắt xích quan trọng trong nỗ lực chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.