Phú Quốc đang chạy đua với thời gian để xây dựng diện mạo xanh, sạch, hiện đại trước thềm sự kiện quốc tế quan trọng.
Xử lý “điểm đen” rác
Nhiều năm qua, bãi rác tạm Đồng Cây Sao, khu phố Ông Lang Cửa Dương, đặc khu Phú Quốc như một “vết sẹo” trên bức tranh du lịch của Phú Quốc. Là bãi rác lộ thiên, tiếp nhận hàng trăm tấn rác mỗi ngày, tạo thành những núi rác khổng lồ bốc mùi hôi, gây ô nhiễm môi trường. Bà Lê Thị Dung, người dân sống gần khu vực trên cho biết: “Trời nắng, gió thổi, nhiều nhà người dân ở dưới hướng gió hứng chịu. Có những lúc tôi phải bỏ đi ra khỏi nhà để lánh nạn”.
Vấn đề trở nên cấp bách hơn, khi khu vực này được quy hoạch để xây dựng Dự án hồ chứa nước và Khu tái định cư Cửa Cạn. Đây là công trình bảo đảm an ninh nguồn nước cho toàn bộ cư dân và hàng triệu du khách khi đến Phú Quốc.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Lên cho biết, bãi rác tạm Đồng Cây Sao là bãi rác lộ thiên, khối lượng rác bị tồn đọng qua các năm khá lớn. Để giải quyết vấn đề này, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Phú Quốc đã hợp đồng với Công ty cổ phần Đầu tư Công nghệ Licogi 13 tiến hành đầu tư và vận hành Cơ sở xử lý rác thải tại bãi rác tạm Đồng Cây Sao, xử lý 150.715 tấn rác sinh hoạt (cũ) đang tồn đọng. Cơ sở đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang (cũ) cấp giấy phép môi trường thời hạn 2 năm, công suất xử lý rác đầu vào là 283 tấn/ngày.
Bên cạnh lượng rác (cũ) đang được xử lý, hiện mỗi ngày bãi rác tạm này tiếp nhận thêm lượng lớn rác sinh hoạt mới. Do đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Phú Quốc và Công ty cổ phần đầu tư Công nghệ Licogi 13 tiếp tục ký hợp đồng để xử lý rác thải mới phát sinh. Theo đó, Công ty cổ phần Đầu tư Công nghệ Licogi 13 sẽ tiếp tục đầu tư nhà máy để tiếp nhận và xử lý trên 303 tấn rác sinh hoạt/ngày. “Khi dự án đi vào hoạt động, sẽ xử lý lượng chất thải rắn sinh hoạt tươi tiếp nhận hằng ngày tại bãi rác tạm Đồng Cây Sao trong thời gian chờ đầu tư xây dựng các nhà máy xử lý rác thải tại Phú Quốc”, ông Lên cho biết.
Liên quan xử lý rác, ngày 3/4, Ủy ban nhân dân đặc khu Phú Quốc đã phối hợp các đơn vị liên quan tiến hành thu hồi hơn 10 ha đất tại nhà máy xử lý rác Bãi Bổn Hàm Ninh. Trước đây, tỉnh Kiên Giang (cũ) đã tạo điều kiện cho một doanh nghiệp thực hiện dự án, nhưng hoạt động không hiệu quả, công suất không đạt cam kết.
Tổ hợp môi trường 1.238 tỷ đồng
Theo ông Lên, hiện tỉnh đang kêu gọi đầu tư 3 nhà máy xử lý rác, dự kiến tháng 8/2027 đưa vào vận hành. Khi đó rác thải phát sinh sẽ vận chuyển về ba nhà máy để xử lý, chấm dứt việc đổ rác tại bãi rác Đồng Cây Sao. Đến thời điểm xây dựng xong dự án hồ chứa nước Cửa Cạn và khu tái định cư hồ nước Cửa Cạn, bãi rác Đồng Cây Sao sẽ ngưng tiếp nhận rác để không ảnh hưởng việc vận hành của hồ chứa nước và khu tái định cư.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, để chuẩn bị điều kiện hạ tầng cho Hội nghị APEC 2027, theo Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ về giao nhiệm vụ chuẩn bị điều kiện và thực hiện một số biện pháp để triển khai nhanh các dự án tại đặc khu Phú Quốc có ba nhà máy xử lý, gồm: Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt An Thới, công suất 110 tấn/ngày; Nhà máy điện rác Bãi Bổn Hàm Ninh, công suất 200-300 tấn/ngày và Khu xử lý rác Bãi Bổn Hàm Ninh, công suất 200-500 tấn/ngày.
Hiện ba nhà máy xử lý rác thải trên đã được Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc ký hợp đồng với Công ty cổ phần-Tổng công ty nước-môi trường Bình Dương (BIWASE) là nhà đầu tư thực hiện đầu tư nhà máy xử lý rác. Dự kiến, sẽ xây dựng và hoàn thành vào tháng 8/2027. “Sau khi ba nhà máy xử lý rác xây dựng hoàn thành và đưa vào vận hành, tất cả lượng rác thải sinh hoạt phát sinh tại Phú Quốc sẽ được thu gom, vận chuyển về đó để xử lý, chấm dứt tình trạng đổ rác tại bãi rác tạm Đồng Cây Sao”, ông Lên cho biết thêm.
Vừa qua, tổ hợp dự án (gồm Nhà máy nước hồ Cửa Cạn, Khu xử lý rác Bãi Bổn Hàm Ninh và Nhà máy điện rác Bãi Bổn Hàm Ninh), tổng vốn đầu tư 1.238 tỷ đồng đã chính thức khởi công. Trong đó, Nhà máy nước hồ Cửa Cạn áp dụng công nghệ phản ứng lớp cặn lơ lửng và hệ thống lọc HDPE hai tầng hiện đại, bảo đảm cung cấp 49.500 m³ nước sạch mỗi ngày, đêm.
Riêng tổ hợp tại Nhà máy điện rác Bãi Bổn Hàm Ninh và khu xử lý rác Bãi Bổn Hàm Ninh sẽ “biến” rác thành tài nguyên, đóng góp 4MW điện vào lưới điện đảo, giải quyết triệt để vấn đề rác thải. Tại lễ khởi công, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Lê Trung Hồ nhấn mạnh, các công trình này không chỉ phục vụ riêng cho sự kiện APEC 2027, mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của đảo ngọc. Nhà đầu tư BIWASE cam kết sẽ hoàn thành và đưa vào vận hành toàn bộ hệ thống các công trình xử lý rác trước ngày 30/6/2027.
Đặc khu Phú Quốc có diện tích hơn 570 km2, trước đây có hai phường và 5 xã, sau sắp xếp có 51 khu phố. Địa phương đang chứng kiến sự tăng trưởng thần tốc, nhất là lĩnh vực du lịch. Năm 2025, đảo đón hơn 8,1 triệu lượt khách, đạt doanh thu gần 44.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, áp lực lên hạ tầng môi trường là rất lớn.
Với sự quyết liệt của chính quyền và sự đồng hành của những nhà đầu tư tiềm lực, người dân và du khách kỳ vọng vào một Phú Quốc “thay da, đổi thịt”. APEC 2027 không chỉ là một sự kiện chính trị-kinh tế tầm cỡ, mà còn là cột mốc đánh dấu sự chuyển mình của đảo ngọc sang một chương mới: Xanh, sạch và văn minh hơn trên bản đồ du lịch thế giới.
