Thời gian qua, các chủ trương, chính sách về phát triển văn hóa toàn diện, bền vững luôn được Đồng Nai triển khai đồng bộ, gắn với chương trình phát triển kinh tế-xã hội, nhằm nâng cao mức thụ hưởng của người dân.
Dư địa khai thác giá trị văn hóa lớn
Công tác xây dựng và phát triển văn hóa được tỉnh Đồng Nai triển khai đồng bộ, chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Toàn tỉnh hiện có 121 di tích được xếp hạng, gồm sáu di tích quốc gia đặc biệt, 42 di tích quốc gia và 73 di tích cấp tỉnh, cùng gần 1.500 di tích đã kiểm kê. Các di tích tiêu biểu như: Văn miếu Trấn Biên, Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh, Chiến khu Đ, Tà Thiết, Sóc Bom Bo… là những địa chỉ văn hóa-lịch sử quan trọng của vùng Đông Nam Bộ. Tỉnh duy trì hơn 100 lễ hội truyền thống hằng năm, phản ánh đời sống tín ngưỡng phong phú của nhiều cộng đồng dân cư.
Trong giai đoạn 2020-2025, tỉnh bố trí hơn 161 tỷ đồng cho công tác trùng tu, tôn tạo di tích. Hệ thống thiết chế văn hóa từ tỉnh đến cơ sở không ngừng được hoàn thiện, cơ sở vật chất và trang thiết bị được nâng cấp nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu sinh hoạt văn hóa của người dân. Trên địa bàn có chín thiết chế cấp tỉnh, 257 trung tâm văn hóa-thể thao cấp xã, 1.693 nhà văn hóa-khu thể thao ấp, khu phố và 14 nhà văn hóa dân tộc.
Phát triển du lịch văn hóa đang là hướng đi mũi nhọn của Đồng Nai, với trọng tâm khai thác các lễ hội, bảo tàng và không gian sáng tạo nhằm thu hút du khách trong nước và quốc tế. Năm 2025, tỉnh đón khoảng 5,2 triệu lượt khách, trong đó có 37.000 khách quốc tế. Các loại hình du lịch sinh thái, du lịch văn hóa-lịch sử được ưu tiên phát triển nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng tài nguyên của địa phương.
Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử tỉnh Đồng Nai Trần Quang Toại cho biết: Di tích kháng chiến là những di sản rất quan trọng trong việc giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, tuy nhiên cần đầu tư nâng cấp, tôn tạo, chỉnh trang hơn nữa. Muốn các khu di tích không "trầm lắng", ngoài cơ chế của Nhà nước, cần có chính sách ưu tiên về thuế, tài chính, đất đai để thu hút doanh nghiệp tham gia. Cần ứng dụng công nghệ tăng cường truyền thông về các "địa chỉ đỏ" trên địa bàn như Chiến khu Đ, rừng Sác, Tà Thiết, đồng thời liên kết các địa chỉ này thành tuyến du lịch về nguồn...
Nâng tầm văn hóa toàn diện, bền vững
Để lĩnh vực văn hóa ngày càng phát triển theo hướng toàn diện và bền vững, Đồng Nai định hướng xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn chặt với quá trình phát triển kinh tế-xã hội, đô thị hóa và hội nhập quốc tế. Việc kết hợp bảo tồn giá trị truyền thống với hiện đại hóa, chuyển đổi số góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội. Đây là nền tảng để Đồng Nai tiếp tục phát triển, hướng tới mục tiêu trở thành đô thị hiện đại, văn minh trong thời gian tới.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Nai Lê Thị Ngọc Loan cho biết, địa phương sẽ tiếp tục hoàn thiện, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa từ tỉnh đến cơ sở, bảo đảm phục vụ tốt nhu cầu sinh hoạt văn hóa, sáng tạo nghệ thuật, hưởng thụ văn hóa của người dân. Hệ thống trung tâm văn hóa, nhà văn hóa, thư viện, bảo tàng và các không gian sinh hoạt cộng đồng sẽ được đầu tư theo hướng hiện đại, đồng bộ, phù hợp quá trình phát triển đô thị và xây dựng nông thôn mới. Cùng với việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, tỉnh chú trọng phát triển các hoạt động văn hóa, văn học-nghệ thuật hiện đại, khuyến khích sáng tạo nghệ thuật, phát triển công nghiệp văn hóa và mở rộng các hoạt động giao lưu văn hóa trong nước và quốc tế.
Các hoạt động sẽ được tổ chức đa dạng, gắn với các sự kiện chính trị, xã hội của địa phương, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, bảo đảm mọi người dân đều được tham gia. “Văn hóa được xác định vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là nguồn lực nội sinh quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân và hình thành con người Đồng Nai năng động, nghĩa tình, sáng tạo và có trách nhiệm với cộng đồng...”, bà Lê Thị Ngọc Loan nhấn mạnh.
