Hỗ trợ công cuộc tái thiết
Phát biểu ý kiến trước thềm hội nghị các nhà tài trợ diễn ra tại Brussels (Bỉ), Ủy viên Liên minh châu Âu (EU) phụ trách khu vực Địa Trung Hải, Dubravka Suica cho biết, gói hỗ trợ sẽ được sử dụng để dọn dẹp đống đổ nát do xung đột gây ra và khôi phục các dịch vụ thiết yếu như cấp nước, vệ sinh môi trường và xử lý chất thải.
Theo bà Suica, điều quan trọng hiện nay là tạo điều kiện để nguồn hỗ trợ có thể đến được với người dân Gaza. Ủy viên EU cho biết, các nhà tài trợ mong muốn sớm triển khai giai đoạn phục hồi ban đầu, đồng thời nhấn mạnh việc giải giáp Phong trào Hamas là điều kiện cần thiết để tiến tới công cuộc tái thiết quy mô lớn.
Tham gia gói hỗ trợ lần này có Bỉ, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Italy, Hà Lan, Na Uy, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ, cùng Ủy ban châu Âu (EC) và Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB). Theo giới chức EU, gói hỗ trợ cũng bao gồm một phần các khoản viện trợ đã được cam kết trước đó dành cho Gaza. EC cho biết trong chuyến thăm Israel gần đây, bà Suica đã đạt thỏa thuận với phía Israel về các bước triển khai hai dự án lớn trong lĩnh vực quản lý nước và xử lý chất thải tại Gaza.
Hội nghị tại Brussels có sự tham dự của Thủ tướng Palestine Mohammad Mustafa, đại diện Hội đồng Hòa bình - cơ quan được thành lập nhằm hỗ trợ chuẩn bị cho giai đoạn hậu xung đột ở Gaza. Theo bà Suica, sự tham gia của phía Mỹ sẽ góp phần tăng cường phối hợp giữa các bên trong quá trình phục hồi và tái thiết vùng lãnh thổ này. Ngoài việc thảo luận các kế hoạch hỗ trợ Gaza, hội nghị cũng sẽ đánh giá tiến trình cải cách của chính quyền Palestine, một trong những điều kiện để tiếp tục đón nhận hỗ trợ quốc tế.
Theo Liên hợp quốc (LHQ), nhu cầu nhân đạo tại Gaza vẫn ở mức rất lớn. Công cuộc tái thiết được dự báo sẽ kéo dài nhiều năm và cần tới hàng chục tỷ USD, trong bối cảnh khu vực vẫn thiếu nghiêm trọng vật liệu xây dựng và thiết bị phục vụ dọn dẹp đống đổ nát.
Thúc đẩy triển khai khu vực nhân đạo
Một quan chức thuộc Hội đồng Hòa bình thông báo, cơ quan này đang xem xét triển khai một khu vực nhân đạo thí điểm tại thành phố Rafah, phía nam Dải Gaza, nhằm tiếp nhận hàng chục nghìn dân thường Palestine được xác minh không thuộc các nhóm vũ trang. Theo đó, khu vực này có thể trở thành điểm khởi đầu để Ủy ban quốc gia Quản lý Gaza (NCAG), gồm các chuyên gia quản lý dân sự Palestine, từng bước tiếp quản công tác điều hành dân sự trong giai đoạn chuyển tiếp sau xung đột theo kế hoạch hòa bình 20 điểm do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất.
Dự án dự kiến do Lực lượng ổn định quốc tế (ISF), hoạt động dưới sự điều phối của Hội đồng Hòa bình, bảo đảm an ninh. NCAG sẽ phụ trách việc sàng lọc, kiểm soát người ra vào với sự hỗ trợ của ISF. Theo quan chức trên, người dân không mang vũ khí vẫn được tự do đi lại, trong khi quân đội Israel sẽ không trực tiếp tham gia kiểm soát dân cư hay tách biệt khu vực này với phần còn lại của Gaza. Quan chức này cho biết, Rafah đang được xem là địa điểm phù hợp cho dự án, nhưng chưa có hoạt động xây dựng nào được triển khai. Thành phố ở cực nam Gaza này bị tàn phá nặng nề trong xung đột và hiện phần lớn nằm dưới sự kiểm soát của quân đội Israel.
Tuy nhiên, đề xuất thành lập các khu vực nhân đạo có kiểm soát cũng gây nhiều tranh cãi. Các nhà ngoại giao và đại diện tổ chức nhân đạo đang hoạt động tại Gaza cho rằng, việc tập trung dân thường vào những khu vực giới hạn có thể không phù hợp luật nhân đạo quốc tế, làm gia tăng nguy cơ di dời cưỡng bức, hạn chế quyền tự do đi lại của người Palestine và ảnh hưởng đến nguyên tắc trung lập trong hoạt động cứu trợ.
Các nỗ lực thúc đẩy kế hoạch ngừng bắn do Mỹ hậu thuẫn vốn rơi vào bế tắc nhiều tháng qua. NCAG hiện vẫn ở Thủ đô Cairo của Ai Cập và chưa thể vào Gaza. Kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hamas có hiệu lực từ tháng 10 năm ngoái, quân đội Israel đã mở rộng phạm vi kiểm soát và hiện nắm giữ hơn 60% diện tích Gaza.
Hội đồng Hòa bình được thành lập đầu năm 2026 trong khuôn khổ kế hoạch ngừng bắn do Mỹ thúc đẩy và được Hội đồng Bảo an LHQ thông qua, với mục tiêu hỗ trợ quá trình chuyển tiếp sau xung đột, khôi phục bộ máy quản lý dân sự và các dịch vụ thiết yếu tại Gaza.