Báo cáo của Hội đồng các chuyên gia kinh tế Đức được đưa ra sau nửa năm Thủ tướng Friedrich Merz nhậm chức. Với dự báo GDP năm nay của Đức chỉ tăng 0,2%, và năm 2026 là 0,9%,
Chủ tịch hội đồng, bà Monika Schnitzer nhận định, sau hai năm suy thoái, xu hướng kinh tế cuối cùng cũng chuyển từ âm sang dương, song Đức vẫn tụt hậu so với các quốc gia châu Âu khác và chưa thấy dấu hiệu phục hồi bền vững.
Trước đó, Cơ quan Thống kê Liên bang Đức (Destatis) cho biết, GDP trong quý III năm nay đi ngang so với quý trước, làm dấy lên lo ngại về triển vọng phục hồi kinh tế Đức. Và việc xác định liệu Đức có bước vào năm thứ ba liên tiếp tăng trưởng trì trệ hay không phụ thuộc các số liệu cuối cùng, dự kiến công bố vào cuối tháng 11 này.
Các chuyên gia đã phác thảo một bức tranh đa chiều về cơ hội và thách thức đối với nền kinh tế Đức, đó là tăng trưởng trì trệ, gánh nặng ngân sách, chi phí năng lượng cao, bất bình đẳng tài sản đến những nguy cơ về năng suất và đổi mới.
Chính phủ của Thủ tướng Merz đã khởi động Quỹ Đặc biệt cơ sở hạ tầng và Trung hòa khí hậu (SVIK), với tổng mức tài chính lên tới 500 tỷ euro để đầu tư vào các lĩnh vực giao thông, số hóa và cơ sở giáo dục, vốn được coi là một công cụ mạnh mẽ để vực dậy tăng trưởng. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, số vốn nói trên có nguy cơ bị chảy lệch vào các khoản chi tiêu ngắn hạn như mở rộng lương hưu cho phụ nữ hay gia tăng giảm thuế cho người đi làm xa, đe dọa tính bền vững ngân sách dài hạn.
Cơ cấu chi tiêu hiện nay của Đức bị áp lực từ dân số già hóa. Năm nay, hơn 120 tỷ euro trợ cấp sẽ chảy vào quỹ hưu trí, gấp nhiều lần bất kỳ khoản ưu đãi đầu tư nào. Hệ thống an sinh xã hội lâu đời của Đức, vốn là điểm tự hào của châu Âu, nay trở thành gánh nặng đối với đầu tư và năng suất.
Trong khi đó, Thủ tướng Merz cũng thừa nhận rằng, gánh nặng thuế và chi phí năng lượng cao đang kìm hãm đầu tư. Chính phủ Đức phải đàm phán với Liên minh châu Âu (EU) để giảm giá điện, đồng thời chuẩn bị các ưu đãi thuế nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào máy móc, thiết bị và số hóa, cùng cắt giảm thuế doanh nghiệp từ năm 2028.
Những đánh giá về triển vọng tăng trưởng được đưa ra trong bối cảnh động lực xuất khẩu, vốn được xem là trụ cột của nền kinh tế Đức, tiếp tục suy yếu do Mỹ tăng mạnh thuế đối với ô-tô, thép và nhôm nhập khẩu từ châu Âu. Tuy nhiên, bức tranh kinh tế Đức vẫn xuất hiện một vài điểm sáng khi đầu tư vào máy móc và thiết bị tăng nhẹ trong quý III, tỷ lệ thất nghiệp và lạm phát trong tháng 10- 2025 đều giảm. Đáng chú ý, thương mại với Trung Quốc tăng mạnh, giúp Bắc Kinh lấy lại vị trí đối tác thương mại lớn nhất của Đức trong tám tháng đầu năm nay.
Các chuyên gia đã phác thảo một bức tranh đa chiều về cơ hội và thách thức đối với nền kinh tế Đức, đó là tăng trưởng trì trệ, gánh nặng ngân sách, chi phí năng lượng cao, bất bình đẳng tài sản đến những nguy cơ về năng suất và đổi mới. Câu hỏi đặt ra là Đức sở hữu nguồn lực kinh tế lớn, nhưng liệu những gói đầu tư khổng lồ có thật sự tạo ra cú hích bền vững, hay chỉ là đổ tiền vào những lỗ hổng chính sách.
Đối với các nhà hoạch định chính sách, câu trả lời sẽ định hình không chỉ tương lai nền kinh tế Đức, mà còn vị thế của châu Âu trong chuỗi cung ứng toàn cầu, khi các quốc gia như Pháp, Hà Lan và các nền kinh tế Bắc Âu đang tiến nhanh về số hóa, năng suất và cải cách thuế.
Trong bối cảnh nêu trên, Hội đồng các chuyên gia kinh tế khuyến nghị Chính phủ Đức tập trung đầu tư có trọng tâm vào hạ tầng và đổi mới, thay vì dùng quỹ SVIK để chi tiêu mang tính ngắn hạn. Họ cho rằng, nếu không điều chỉnh, những cơ hội mà gói đầu tư mang lại có thể bị lãng phí. Để nền kinh tế lấy lại đà tăng trưởng, Đức cần tăng năng suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đầu tư, đồng thời định hình lại chính sách tăng trưởng và an ninh.
Quốc hội Liên bang Đức đã thông qua ngân sách quốc gia thường niên, theo đó ngoài cam kết chi tiêu quốc phòng mạnh mẽ, sẽ bảo đảm các khoản đầu tư kỷ lục để phục hồi nền kinh tế. Tuy nhiên, Đức được đánh giá vẫn đang đứng trước ngã rẽ đầy thử thách khi phải quyết định tiếp tục chính sách chi tiêu ngắn hạn để giải quyết khó khăn trước mắt và vực dậy tăng trưởng, hay tập trung vào đầu tư chiến lược, đổi mới sáng tạo và công bằng xã hội, nhằm nâng cao tính cạnh tranh và duy trì vị trí dẫn đầu của nền kinh tế Đức tại châu Âu.
