Một sàn giao dịch vàng hoạt động hiệu quả sẽ giúp thị trường vàng trong nước phát triển lành mạnh

Ngày 11/12, tại Hà Nội, Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam phối hợp Hội đồng Vàng thế giới, Hiệp hội Vàng Singapore tổ chức tọa đàm về phát triển thị trường vàng trang sức và tổ chức Sàn giao dịch vàng Việt Nam.

Tọa đàm là cơ hội để Việt Nam có thể học hỏi và áp dụng phù hợp điều kiện thực tế hướng tới thành lập Sàn giao dịch vàng quốc gia dựa trên kinh nghiệm của những sàn giao dịch vàng hàng đầu thế giới đặt tại những nền kinh tế có hoạt động giao dịch kim loại quý sôi động bậc nhất như Singapore, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Thượng Hải và Hồng Kông (Trung Quốc).

Một sàn vàng quốc gia là mong muốn chính đáng của các doanh nghiệp ngành vàng

Phát biểu khai mạc buổi tọa đàm, ông Đinh Nho Bảng, Chủ tịch Hiệp hội Vàng Việt Nam nhấn mạnh, những gì diễn ra trên thị trường kim loại quý toàn cầu những năm gần đây đã một lần nữa chứng minh vai trò lịch sử của vàng là một “hầm trú ẩn” được ưa chuộng khi thế giới có nhiều sự bất định về địa chính trị và kinh tế.

Nhu cầu vàng của nhà đầu tư cá nhân, nhà đầu tư tổ chức và các quốc gia đã có sự gia tăng mạnh mẽ trong 2 năm qua, bất chấp những kỷ lục mới của giá vàng không ngừng được thiết lập. Những diễn biến trên thị trường vàng Việt Nam không nằm ngoài dòng chảy chung đó của thế giới.

Kinh nghiệm của nhiều nước đã cho thấy việc có một sàn giao dịch vàng hoạt động hiệu quả là một yếu tố quan trọng và cần thiết để phát triển một thị trường vàng trong nước lành mạnh, góp phần vào sự phát triển chung của thị trường tài chính và toàn bộ nền kinh tế. Điều này càng đúng hơn trong những giai đoạn mà thị trường vàng sôi động như hiện nay.

Song hiện tại, Việt Nam vẫn chưa có một sàn giao dịch vàng quốc gia. Đó là điều trăn trở đối với Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam và các doanh nghiệp trong ngành trong suốt nhiều năm qua.

Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam tin tưởng rằng việc thành lập, quản lý và vận hành một sàn giao dịch vàng sao cho có hiệu quả và lành mạnh sẽ mang lại lợi ích to lớn đối với người dân, nhà đầu tư, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Đây sẽ không chỉ là một giải pháp cho các hoạt động giao dịch, đầu tư, kinh doanh vàng, mà còn tạo điều kiện bảo đảm nguồn cung vàng nguyên liệu đưa Việt Nam trở thành một trung tâm chế tác và xuất khẩu nữ trang chất lượng cao trong khu vực. Ngành công nghiệp nữ trang của Việt Nam có tiềm năng lớn, nhưng tình trạng khan hiếm nguyên liệu khiến Việt Nam chưa thể phát huy được thế mạnh này.

Trên thực tế, đa phần các quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu vàng nữ trang trên thế giới đều là những nước có sàn giao dịch vàng, như Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ... Nhờ hiệu quả của hoạt động sàn giao dịch vàng, các nước này bảo đảm được nguồn cung vàng nguyên liệu cho sản xuất nữ trang xuất khẩu, tạo nhiều công ăn việc làm cho người lao động, mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế.

Một sàn vàng quốc gia là mong muốn chính đáng của các doanh nghiệp trong ngành vàng Việt Nam đồng thời cũng là hướng đi để thực hiện chủ trương lớn mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo về quản lý thị trường vàng.
---

Chủ tịch Hiệp hội Vàng Việt Nam Đinh Nho Bảng

Bởi vậy, một sàn vàng quốc gia là mong muốn chính đáng của các doanh nghiệp trong ngành vàng Việt Nam, nhất là khi nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hạ tầng, máy móc và con người để thúc đẩy hoạt động sản xuất nữ trang cho xuất khẩu mà nguồn nguyên liệu vẫn thiếu và yếu. Việc có một sàn giao dịch vàng như vậy cũng là hướng đi để thực hiện chủ trương lớn mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo về quản lý thị trường vàng.

Tại tọa đàm, ông Đào Xuân Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, thị trường vàng tại Việt Nam luôn gắn chặt với tâm lý tích trữ của người dân và có mối quan hệ chặt chẽ với thị trường tiền tệ, ngoại hối và cũng là một trong những vấn đề luôn được quan tâm để ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh tài chính tiền tệ.

Về đề xuất thành lập sàn giao dịch vàng, ông Đào Xuân Tuấn cho biết, điều này được kỳ vọng tăng tính minh bạch, chuẩn hóa giao dịch và giảm tình trạng giao dịch phân tán trên thị trường.

Lập sàn giao dịch vàng: Cần bước từng bước, xác định đúng mục tiêu, lộ trình

Tuy nhiên, theo ông Đào Xuân Tuấn, kinh nghiệm trong nước và quốc tế cho thấy mô hình này chỉ hiệu quả nếu được thiết kế phù hợp, có khung pháp lý đầy đủ, cơ chế giám sát chặt chẽ và sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý.

“Việc nghiên cứu mô hình sàn giao dịch vàng trong giai đoạn hiện nay cần được tiếp cận toàn diện, thận trọng, có lộ trình rõ ràng và phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam,” ông Đào Xuân Tuấn nhấn mạnh.

Việc nghiên cứu mô hình sàn giao dịch vàng trong giai đoạn hiện nay cần được tiếp cận toàn diện, thận trọng, có lộ trình rõ ràng và phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Tại buổi tọa đàm, ông Albert Cheng, Tổng Thư ký Hiệp hội Vàng Singapore chia sẻ, Việt Nam rất may mắn khi mở cửa vào thời điểm này, khi thị trường khu vực đã phát triển trong vòng 10 năm trở lại đây, do đó, đất nước hình chữ S có thể tận dụng được kinh nghiệm, sự phát triển của thị trường, sự kết nối giữa các nước trong khu vực Đông Nam Á, các công ty tinh luyện, ngân hàng, nhà kinh doanh vàng...

Về bối cảnh thị trường, ông Albert Chen cho biết: 10 năm trở lại đây, thị trường như con ngựa bất kham, nhiều yếu tố bị bóp méo, gây ra bất mãn cho những người tham gia thị trường. Tại Việt Nam, nền kinh tế chưa cho phép các luồng vốn tự do như nguồn ngoại tệ chảy vào, thị trường vàng áp dụng cơ chế độc quyền nhưng hiện tại, Việt Nam đã mở cửa dòng vốn nhiều hơn và quyết định mở cửa thị trường vàng là một trong những chính sách quan trọng, thể hiện mong muốn mở cửa nhiều hơn cho các lĩnh vực như sản xuất vàng, đầu tư, nhập khẩu vàng.

Theo Tổng Thư ký Hiệp hội Vàng Singapore, trước khi mở cửa thị trường vàng cần chuẩn bị các yếu tố sẵn sàng trước như cơ sở hạ tầng, cơ sở pháp lý, tính thanh khoản… Việc mở cửa phải diễn ra từ từ, xác định đúng mục tiêu, bước đi từng bước vững vàng, có kiểm soát, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước như Singapore, Trung Quốc…, đánh giá đúng sai để sửa đổi, lắng nghe thị trường và đề ra các tiêu chuẩn của thị trường, cân đối tỷ trọng khối lượng giao dịch vàng vật chất, vàng phái sinh...

Thí dụ, Trung Quốc đã thành lập Sàn giao dịch vàng Thượng Hải (SGE) vào năm 2002 (cách đây hơn 20 năm). SGE trở thành trung tâm giao dịch vàng vật chất lớn nhất Trung Quốc, một bước đi chiến lược để hiện đại hóa thị trường vàng, tăng tính minh bạch. Giai đoạn đầu mở cửa, họ cũng gặp phải những vấn đề cơ bản như Việt Nam đó là cơ chế vận hành, đối tượng tham gia cũng như lo lắng về thanh khoản,… nhưng về sau, các hoạt động của họ phát triển toàn diện, tinh vi và phức tạp hơn, giúp Bắc Kinh quản lý tài chính hiệu quả, cạnh tranh với các thị trường quốc tế.

Tổng Thư ký Hiệp hội Vàng Singapore đánh giá: Việt Nam cũng đã ban hành Nghị định 232, Thông tư 34 về quản lý, kinh doanh vàng, mặc dù chưa phải là cải cách toàn diện nhưng cũng là những bước đi đầu tiên để có thể mở cửa thị trường vàng.

Sàn giao dịch là nơi người mua và người bán gặp nhau, thiết lập quy tắc, bộ quy chuẩn để làm sao có người mua nhưng phải có người bán để 2 bên có thể thống nhất giá cả, quy mô giao dịch, mức giá đưa ra phù hợp, minh bạch. Ở Việt Nam, có thể có rất nhiều người mua nhưng lại thiếu người bán, chính phủ nên cho phép nhiều bên tham gia vào thị trường để có thêm người bán, đối tượng tham gia sàn giao dịch, cho phép khối tư nhân nhập khẩu vàng để thị trường không bị hạn chế nguồn cung.

Ngoài ra, cần xem xét các tiêu chuẩn nhập khẩu, cách thức nhập khẩu vàng vào thị trường như quy định về khối lượng vàng có thể nhập khẩu như theo kilogram, gram…

Để tiếp tục các bước tiếp theo, Việt Nam cần thành lập tổ chuyên trách trao đổi giữa ngành với chính phủ để đưa ra được lộ trình phát triển phù hợp nhất nhằm bảo đảm phát triển bền vững thị trường vàng của Việt Nam trong tương lai, ông Albert Chen khuyến nghị.

Phân tích các mô hình sàn giao dịch trên thế giới, Giám đốc khu vực châu Á-Thái Bình Dương của Hội đồng vàng thế giới Shaokai Fan cho rằng, Việt Nam có thể cân nhắc nhiều mô hình tùy theo mục tiêu điều hành.

“Trước khi chọn mô hình, Việt Nam cần xác định rõ mục tiêu điều hành, các vấn đề cốt lõi muốn giải quyết và vai trò mong muốn của thị trường vàng trong nền kinh tế. Sàn giao dịch vàng liệu có thúc đẩy xuất khẩu vàng và phát triển ngành chế tác hay không - yếu tố này có ý nghĩa lớn đối với chiến lược dài hạn...”, ông khuyến nghị.

Ông Vũ Hùng Sơn, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam khẳng định: “Trong nhiều năm qua, nguồn cung vàng của thị trường Việt Nam có những hạn chế, chưa đáp ứng được hết tất cả các yêu cầu. Trong thời gian tới, sàn giao dịch vàng quốc gia đóng một vai trò hết sức quan trọng trong chiến lược phát triển của ngành vàng. Thị trường Việt Nam là một thị trường rất tiềm năng và đang đứng trước những cơ hội rất lớn trong việc mở cửa cũng như được tạo rất nhiều thuận lợi trong các vấn đề về chính sách".

Tuy nhiên, để bảo đảm rằng thị trường vàng mở cửa nhưng vẫn trong kiểm soát để phòng, chống những rủi ro nếu có thì việc nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia phát triển trên thế giới là rất quan trọng.

Bước sang năm 2026 khi mà nguồn cung vàng được bổ sung thêm từ các nguồn nhập khẩu thì chắc chắn giá vàng trong nước sẽ tiệm cận hơn với giá thế giới. Đây là cơ hội rất tốt để cho các doanh nghiệp sản xuất trang sức, mỹ nghệ tiếp cận các nguồn nguyên liệu minh bạch và đó cũng chính là cơ hội để chúng ta tiếp tục đầu tư phát triển sản xuất cho trang sức mỹ nghệ để có thể mang lại sự khởi sắc chỉ trong thời gian vài năm sau đó.
---
Chủ tịch HĐQT Công ty CP Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam Vũ Hùng Sơn.

“Dự kiến, bước sang năm 2026 khi mà nguồn cung vàng được bổ sung thêm từ các nguồn nhập khẩu thì chắc chắn giá vàng trong nước sẽ tiệm cận hơn với giá thế giới. Bên cạnh đó, khi sàn giao dịch vàng đi vào hoạt động thì cơ chế định giá, tính minh bạch cũng như tính kết nối giữa giá vàng trong nước và quốc tế sẽ càng rõ ràng hơn. Đây là cơ hội rất tốt để cho các doanh nghiệp sản xuất trang sức, mỹ nghệ tiếp cận các nguồn nguyên liệu minh bạch và đó cũng chính là cơ hội để chúng ta tiếp tục đầu tư phát triển sản xuất cho trang sức mỹ nghệ để có thể mang lại sự khởi sắc chỉ trong thời gian vài năm sau đó”, ông Vũ Hùng Sơn chia sẻ.

Tại tọa đàm, các chuyên gia và doanh nghiệp đều cho rằng, việc nghiên cứu thành lập một sàn giao dịch vàng quốc gia không chỉ là kỳ vọng của doanh nghiệp mà còn là yêu cầu quản lý tất yếu theo chủ trương mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo nhằm hướng tới một thị trường vàng minh bạch, hiệu quả, hòa vào dòng chảy chung của thế giới và khu vực.