Việc xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt đối với Mộ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc khẳng định giá trị lịch sử-văn hóa của khu di tích, góp phần vun bồi truyền thống và giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ.
Tưởng nhớ một nhân cách lớn
Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc là nơi yên nghỉ của Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Sinh ra và lớn lên ở Nghệ An, nhưng Cao Lãnh là miền quê ân tình sâu nặng đối với Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc.
Khi về sinh sống tại làng Hòa An, cụ được nhân dân địa phương yêu thương, đùm bọc như người thân ruột thịt. Người dân rất quý trọng tài năng, đức độ và nhân cách cao cả của Cụ.
Cụ Nguyễn Sinh Sắc mất trong vòng tay yêu thương của người dân làng Hòa An vào đêm 26 rạng sáng 27/10 năm Kỷ Tỵ (1929). Sinh thời, Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc là một nhà nho yêu nước, một vị quan thanh liêm, một người thầy tận tụy; chính trình độ, phẩm cách, đặc biệt là tư tưởng tiến bộ, yêu nước, trọng dân, yêu thương nhân dân của Cụ đã ảnh hưởng sâu sắc, trở thành tấm gương cho người con Nguyễn Sinh Cung, góp phần quan trọng hình thành nhân cách, chí hướng của người thanh niên Nguyễn Tất Thành, cũng như chủ nghĩa yêu nước, lý tưởng cách mạng, phong cách… của Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh, người anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới.
Trong hành trình bôn ba vì dân, vì nước, Cụ đã dừng chân và gắn bó với mảnh đất Hòa An, Cao Lãnh, vùng quê nghĩa tình, giàu truyền thống cách mạng. Tại đây, Cụ đã sống những năm tháng giản dị mà vô cùng ý nghĩa: Chữa bệnh cứu người, truyền dạy đạo lý và gieo mầm yêu nước cho bao thế hệ.
Điều trân quý là trong thời chiến, bất chấp hiểm nguy, bom đạn, sự kiểm soát của kẻ thù, người dân Hòa An, Cao Lãnh đã kiên trì, bám trụ gìn giữ phần mộ Cụ với tất cả lòng kính trọng và sự thủy chung son sắt.
Phát huy giá trị di tích
Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc đã trở thành điểm tựa tinh thần và là niềm tự hào của nhân dân Đồng Tháp. Khu di tích liên tục được quan tâm đầu tư, từng bước hoàn thiện và mở rộng để đáp ứng nhu cầu tham quan, giáo dục truyền thống và sinh hoạt văn hóa của nhân dân.
Năm 1977, tỉnh Đồng Tháp tu bổ, khánh thành khu di tích đưa vào hoạt động. Đến năm 1990, khi cả nước kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, tỉnh tiếp tục đầu tư xây dựng mô hình nhà sàn Bác Hồ và ao sen, thể hiện khát vọng thiêng liêng được đón Bác trở về sum vầy bên người cha kính yêu.
Sau khi được công nhận di tích cấp quốc gia vào năm 1992, đến năm 2010, khu di tích tiếp tục được mở rộng, bổ sung nhiều hạng mục quan trọng, tạo thành quần thể di tích trang nghiêm và hài hòa.
Ngày 18/1/2025, tỉnh khởi công công trình “Tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc” với quy mô đồng bộ, hiện đại, gồm: Tu bổ, tôn tạo vòm mộ, Đền thờ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, Nhà trưng bày về cuộc đời, sự nghiệp Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, Nhà sàn Bác Hồ và các công trình thuộc khu vực làng Hòa An xưa; tôn tạo cảnh quan toàn bộ khu di tích; mở rộng khu vực tượng Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc... với tổng kinh phí gần 173 tỷ đồng, từ nguồn vốn ngân sách tỉnh và vốn huy động hợp pháp khác.
Công trình hoàn thành, đưa vào sử dụng, tạo nên không gian văn hóa-lịch sử trang trọng, mở ra điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử-văn hóa của khu di tích. Ngày 11/9/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.
“Di tích lịch sử Mộ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt không chỉ là niềm vinh dự của tỉnh Đồng Tháp, mà còn là niềm tự hào của đồng bào cả nước, góp phần tạo dựng hình ảnh địa phương, khai thác giá trị, tiềm năng và thế mạnh riêng biệt về du lịch văn hóa của tỉnh”, bà Nguyễn Thị Uyên Trang, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp cho biết.
Gìn giữ và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Mộ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc không chỉ là nhiệm vụ và trách nhiệm, mà còn là tình cảm, đạo lý và niềm tự hào của mỗi người con Đồng Tháp.
Tại lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Mộ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, khánh thành công trình “Tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc” và lễ giỗ lần thứ 96 Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, đồng chí Phạm Thành Ngại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp đề nghị các cơ quan, đơn vị và địa phương tập trung thực hiện tốt việc giáo dục về tấm gương Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc trọn đời vì nước, vì dân, biểu hiện của nhân cách cao thượng, tư tưởng yêu nước, giản dị, gần gũi nhân dân lao động...
Đồng chí yêu cầu tổ chức đón tiếp khách tham quan sự chu đáo, văn minh, thân thiện, để mỗi người khi đến khu di tích được sống trong không gian văn hóa, cảm nhận sâu sắc truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”; tiếp tục nghiên cứu, sưu tầm tư liệu, tổ chức hội thảo khoa học nhằm làm sâu sắc thêm những dấu ấn, sự kiện gắn với cuộc đời Cụ Phó bảng; chú trọng bồi dưỡng đội ngũ làm công tác văn hóa và bảo tồn di sản, bởi thông qua việc kể câu chuyện về Cụ Phó bảng mỗi ngày, chính là cầu nối đưa lịch sử đến gần hơn với cộng đồng.
Khu di tích cần mở rộng hợp tác, kết nối với hệ thống các di tích và bảo tàng về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cả nước, tạo thành hành trình di sản phong phú, đầy ý nghĩa, lan tỏa giá trị nhân văn sâu sắc của Cụ Phó bảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
