Kỳ lạ loài cá ngựa sông

Tháng 8, mùa nước nổi tràn về vùng châu thổ, các ngư dân vùng đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu, tỉnh An Giang lại nhớ về loài cá ngựa sông. Khi trước, nước nổi vào đồng là cá ngựa theo bờ kênh, rạch, bờ sông phóng vào đồng sinh sản.

Đánh bắt cá trên sông Vàm Nao. (Ảnh: THANH DŨNG)
Đánh bắt cá trên sông Vàm Nao. (Ảnh: THANH DŨNG)

Gọi là cá ngựa nhưng nó không giống hải mã (cá ngựa) ở vùng biển, cá ngựa nước ngọt có dáng hình thoi, có vây kỳ màu đỏ, miệng rộng và răng kim nên rất dữ, chuyên rượt bắt các loài cá nhỏ ăn.

Cá ngựa con to nhất 2kg, ngư dân nói người xưa gọi là cá ngựa có thể do chúng thích nhảy lao mình lên khỏi mặt nước như ngựa phóng. Chúng có thể phóng cao hơn 2m, khi săn bắt mồi nó phóng lướt trên mặt nước nhanh như ngựa. Nơi nào cá ngựa xuất hiện nơi đó sóng nước lao xao vì chúng rượt đuổi bắt cá lòng tong, cá lìm kìm nhỏ…

Nhắc đến cá ngựa, nhóm câu cá của ông Nguyễn Thanh Phong, ngụ ở phường Long Xuyên cho biết: Cá ngựa lúc trước có nhiều ở các sông rạch tỉnh An Giang. Lúc đó, ra bờ sông Hậu, sông Long Xuyên theo các đám lục bình là thấy chúng phóng nhảy trên mặt nước rượt bắt cá nhỏ.

ndo_br_anh2-chat-cha-du-ca-song-o-cu-lao-phu-tan.jpg
Dỡ chà bắt cá ở xã Phú Tân. (Ảnh: THANH DŨNG)

Nhưng khi đó, cá tôm quá nhiều nên ít ai bắt cá ngựa dù chúng kho lạt hay chiên ăn khá ngon. Rồi theo thời gian, cá ngựa không còn xuất hiện nhiều ở sông Long Xuyên. Theo ông Thanh Phong, người dân Long Xuyên chất chà ven sông dụ cá vào ở, khi bao lưới vây bắt cá trong chà cứ thấy con cá nào phóng lên cao “bay” ra khỏi lưới thoát ra sông thì đó là cá ngựa.

Ông Thanh Phong nhớ lại: “Câu cá ngựa ngư dân dùng mồi là cá lòng tong, cá thác lác nhỏ bởi cá ngựa mê mồi này. Nhưng con mồi phải còn sống để khi chúng bơi dẫn dụ cá ngựa háo mồi lao tới táp dính lưỡi câu liền. Còn cá mồi đã chết thì cá ngựa không bao giờ ăn!”.

Vùng cù lao Phú Tân được bao bọc bởi 3 con sông lớn như sông Tiền, sông Hậu, sông Vàm Nao nên tôm cá nhiều vô kể, trong đó cá ngựa. Lão ngư Nguyễn Văn Ngáo ở xã Bình Thạnh Đông kể, xưa khi còn mùa nước nổi, cá ngựa hay vào đồng sinh sôi, do đặc tính cá thích phóng nhảy cao nên ngư dân thỉnh thoảng dựa theo đó giăng lưới cao khỏi mặt nước bắt cá.

Nhưng ông nói, đó đã là chuyện xưa vì về sau, biến đổi khí hậu, đê bao khép kín, nước nổi không vào đồng. Từ đó loài cá ngựa ngày càng giảm dần và sau này thả lưới, chài cá trên sông thỉnh thoảng mới bắt được chúng.

Rồi thêm nạn dùng xung điện đánh bắt cá trái phép nên số lượng cá ngựa và các loài cá khác ngoài tự nhiên giảm dần. Ở các vùng nuôi cá tra, khi bơm nước sông vào ao nuôi cá, thỉnh thoảng vẫn có cá ngựa con bị ống bơm nước hút vào ao.

Như ao cá của ông Nguyễn Thanh Tùng ở ấp Vàm Nao, xã Phú Tân thỉnh thoảng có vài con cá ngựa, ao có cá ngựa sẽ nhận ra ngay vì chúng cứ phóng lướt lên mặt nước rượt săn mồi, bắt chuồn chuồn.

"Cá ngựa sông tuy chưa được liệt kê vào loại có giá trị kinh tế cao như các loài cá khác nhưng nó là loài cá làm đa dạng, phong phú tôm cá vùng châu thổ", anh Tùng bộc bạch.

ndo_br_ca-ngua-cau-dinh.jpg
Cá ngựa không còn nhiều như trước kia. (Ảnh: THANH DŨNG)

Cùng với cá ngựa, những loài cá có nhiều trên sông như cá trà sóc, cá hồng vện, cá leo, cá đuối nước ngọt,… đang hiếm dần. Các ngư dân bùi ngùi, hằng năm mùa nước nổi vẫn về, những dòng sông theo quy luật vẫn nước lớn nước ròng nhưng không còn nhiều tôm cá. Ngày trước, chài cá, dỡ chà bắt cá ngựa sông, cá hồng vện, cá sơn, cá mang rỗ, cá rô biển, … là chuyện bình thường.

Còn ngày nay chài cá, thả lưới bắt được cá hồng vện, cá lăng chiên, cá ngựa sông… hiếm lắm mới bắt được vài con. Và sợ dần một ngày nào đó, loài cá ngựa kỳ lạ của dòng sông đối diện nguy cơ biến mất như bao loài cá khác và câu chuyện về chúng chỉ còn trong trà dư tửu hậu của vùng sông nước.

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh buổi họp báo. (Ảnh: NGUYÊN TRANG)

Cà Mau quảng bá đặc sản địa phương tại Hà Nội

Ngày 18/11, tại Hà Nội, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau tổ chức họp báo thông tin về sự kiện “Xin chào Cà Mau 2026” và Festival Tôm Cà Mau-Lần thứ II năm 2026, dự kiến diễn ra từ ngày 21-25/11, với chủ đề “Bừng sáng bản sắc văn hóa-Tôm Cà Mau vươn tầm thế giới”.

Diện tích nuôi hàu trên vùng biển Gò Công, tỉnh Đồng Tháp rất lớn; trong đó, nhiều diện tích trái phép, không đúng quy định pháp luật.

Xử lý nghiêm việc nuôi hàu tự phát trên vùng biển Gò Công

Thời gian qua, việc nuôi hàu tự phát, không đúng quy định pháp luật trên vùng biển tỉnh Đồng Tháp diễn ra phức tạp. Thực trạng này kéo dài nhiều năm, cần được xử lý quyết liệt nhằm bảo đảm an ninh trật tự, gìn giữ môi trường nước ven biển.

Chậu lúa được kỳ vọng góp phần tạo điểm nhấn tại Festival lúa gạo.

Đưa gạo Việt Nam vươn tầm quốc tế

Trước sức ép của thị trường và biến đổi khí hậu, ngành lúa gạo Việt Nam đang chuyển từ tư duy chú trọng sản lượng sang nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và giảm phát thải. Festival Quốc tế ngành hàng Lúa gạo Việt Nam lần thứ II-Cần Thơ 2026 được kỳ vọng thúc đẩy liên kết, chuyển giao công nghệ và mở rộng thị trường.

Nhân dân xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) thu hoạch tôm sú nuôi theo mô hình bán công nghiệp, đem lại hiệu quả cao.

Hiệu quả bền vững từ kinh tế xanh

Sau hợp nhất tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu, Cà Mau trở thành địa phương có ba mặt giáp biển, đường bờ biển dài hơn 310 km và diện tích nuôi tôm hơn 435.000 ha, chiếm trên 40% diện tích nuôi tôm cả nước.

Cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Giao Long thăm hỏi, giúp đỡ em Võ Thị Thu Sương tiếp tục đến lớp. (Ảnh: HOÀNG TRUNG)

Nửa thế kỷ vững vàng nơi tuyến đầu biên giới biển

Trải qua 50 năm xây dựng và trưởng thành, Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Giao Long luôn kiên cường bám biển, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới biển tỉnh Vĩnh Long; đồng thời tích cực chăm lo đời sống nhân dân, củng cố tình quân dân, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân ngày càng vững chắc.

Lãnh đạo thành phố Cần Thơ kiểm tra tiến độ xây dựng Con đường lúa gạo. (Ảnh: VĂN ÚT)

Công tác chuẩn bị Festival quốc tế ngành hàng lúa gạo cơ bản bảo đảm tiến độ

Ngày 17/11, lãnh đạo thành phố Cần Thơ cùng Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Festival quốc tế ngành hàng lúa gạo lần thứ II năm 2026 đã kiểm tra công tác chuẩn bị các hoạt động phục vụ sự kiện. Qua kiểm tra, các hạng mục cơ bản được triển khai bảo đảm tiến độ, sẵn sàng cho ngày hội lớn của ngành hàng lúa gạo Việt Nam.