Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang nỗ lực hiện thực hóa chiến lược với mục tiêu đến năm 2030, mọi công dân đều có cơ hội học tập bình đẳng trong một hệ thống giáo dục mở, đa dạng và hiện đại.
Xây dựng xã hội học tập
Trong giai đoạn 2021-2025, bằng nhiều giải pháp tích cực, khắc phục khó khăn trong quá trình thực hiện, Hội Khuyến học Thành phố Hồ Chí Minh là đơn vị dẫn đầu cả nước về kết quả thực hiện mô hình Công dân học tập với số lượng đạt hơn 2,1 triệu người (tính đến đầu năm 2025). Qua đó, đã tác động tích cực đến kết quả xây dựng các mô hình học tập khác của thành phố.
Phó Chủ tịch hội Nguyễn Thị Diệu Anh cho biết: Hội Khuyến học thành phố và các cấp luôn nỗ lực phấn đấu đẩy mạnh và nâng cao chất lượng phong trào “Cả nước thi đua xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời” trong các tầng lớp nhân dân thông qua việc triển khai hiệu quả, nhân rộng các mô hình “Gia đình học tập”, “Dòng họ học tập”, “Cộng đồng học tập”, “Đơn vị học tập” và “Công dân học tập”. Qua đó, đáp ứng yêu cầu của Chương trình chuyển đổi số quốc gia và góp phần xây dựng xã hội học tập, xây dựng thành phố học tập toàn cầu của UNESCO tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Diệu Anh cho rằng, bên cạnh những kết quả đạt được, các mô hình học tập nêu trên chưa được triển khai đồng đều giữa các địa phương, đơn vị. Nguồn lực tài chính và nhân lực còn hạn chế, việc đầu tư cho các chương trình học tập suốt đời chưa được ưu tiên đúng mức; thiếu đội ngũ cán bộ chuyên trách về giáo dục cộng đồng và học tập suốt đời. Một bộ phận người dân, đặc biệt là lao động phổ thông chưa thấy rõ lợi ích của việc học tập suốt đời. Hội khuyến học là lực lượng nòng cốt nhưng cán bộ khuyến học ở cơ sở không ổn định, nhiều nơi bố trí kiêm nhiệm.
Một số địa phương còn gặp khó khăn về kinh phí, hầu hết hội khuyến học cấp xã còn thiếu máy tính, phương tiện để thực hiện công tác, nhất là việc triển khai, đánh giá mô hình Công dân học tập trên phần mềm... Để phong trào học tập suốt đời đạt hiệu quả, các địa phương cần có các giải pháp để triển khai thực hiện mô hình học tập phù hợp tình hình thực tiễn.
Đồng thời, tạo điều kiện để người dân tham gia thông qua phát huy hiệu quả các thiết chế giáo dục, văn hóa, thể thao cộng đồng; khuyến khích học tập suốt đời thông qua truyền thông, biểu dương gương điển hình tại cơ sở. Ngoài ra, cần ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong giáo dục, tạo điều kiện cho người dân học tập trực tuyến, học tập từ xa. Trước mắt là tham gia tích cực, thực hiện thành công phong trào “Bình dân học vụ số”, nhất là ở vùng nông thôn, vùng xa, vùng khó khăn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
Thành phố học tập toàn cầu
Đến nay, tại Thành phố Hồ Chí Minh, phong trào xã hội học tập suốt đời phát triển sôi nổi trong gia đình, dòng họ, cộng đồng và đơn vị, góp phần ổn định chính trị, tăng năng suất lao động, giảm nghèo bền vững, xây dựng tình làng nghĩa xóm ngày càng thắt chặt. Tính đến tháng 5/2025, tỷ lệ người biết chữ mức độ 2 trong độ tuổi từ 15-60 tuổi đạt 99,71%; 100% số cơ sở giáo dục đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3, phổ cập trung học cơ sở mức độ 3 và xóa mù chữ mức độ 2.
Thành phố triển khai nhiều mô hình học tập phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số như chương trình “Công dân số Thành phố Hồ Chí Minh” giúp người dân tiếp cận và làm quen với các ứng dụng số, dịch vụ công trực tuyến, giao dịch điện tử. Nhiều phường, xã thí điểm mô hình “Không gian học tập cộng đồng”, “Thư viện số”, “Lớp học kết nối”, bước đầu đạt kết quả tích cực, làm tiền đề nhân rộng môi trường học tập trong thời gian tới... Đặc biệt, tháng 2/2024, UNESCO công nhận Thành phố Hồ Chí Minh là thành viên Mạng lưới "Thành phố học tập toàn cầu", góp phần nâng cao hình ảnh Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng cũng như cả nước trên trường quốc tế.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Trần Thị Diệu Thúy, việc được UNESCO công nhận là thành viên Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu là một vinh dự, tuy nhiên vẫn còn những hạn chế cần tập trung khắc phục, nhất là sự chênh lệch trong năng lực tổ chức thực hiện giữa các địa phương, cơ chế phối hợp liên ngành chưa thật sự chặt chẽ và hạ tầng phục vụ chuyển đổi số trong học tập cộng đồng chưa đồng bộ. Qua đó, yêu cầu đặt ra đối với công tác xây dựng xã hội học tập là phải chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động, từ phong trào sang tính bền vững, từ tổ chức thực hiện phân tán sang điều hành thống nhất, nội dung gắn nhu cầu học tập thực chất của người dân và sự phát triển mới của Thành phố Hồ Chí Minh.
Để hoàn thành các mục tiêu xây dựng xã hội học tập trong giai đoạn 2026-2030, đồng chí Trần Thị Diệu Thúy đề nghị các cơ quan, đơn vị và địa phương quan tâm bồi dưỡng, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ phụ trách công tác xây dựng xã hội học tập, nhất là cấp cơ sở, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong mô hình quản lý mới. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho đơn vị cơ sở trong tổ chức hoạt động học tập cộng đồng, đổi mới hình thức truyền thông, ứng dụng nền tảng số, phối hợp chặt chẽ với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhằm tạo sự đồng thuận và lan tỏa tinh thần học tập suốt đời…
