Trong nhiệm kỳ mới, Đồng Nai xác định quy hoạch và phát triển đô thị là khâu đột phá chiến lược nhằm kiến tạo đô thị xanh-thông minh-hiện đại-đồng bộ, mang tầm vóc quốc tế.
Hướng đến đô thị mang tầm quốc tế
Sau sáp nhập, Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh triển khai nhiều giải pháp trong quy hoạch xây dựng và kiến trúc, hoạt động đầu tư xây dựng, phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật đô thị và nông thôn, nhà ở, công sở, thị trường bất động sản, vật liệu xây dựng, giao thông vận tải và an toàn giao thông… Trong đó, định hướng kiến tạo không gian phát triển đô thị bền vững, đồng bộ và hiện đại, góp phần đưa Đồng Nai phát triển xanh, văn minh và hội nhập quốc tế.
Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai Nguyễn Anh Tuấn cho biết: Đồng Nai đang sở hữu hệ thống hạ tầng quốc gia trọng điểm, như: Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hệ thống cảng sông-cảng biển, tuyến cao tốc bắc-nam, vành đai 3, vành đai 4. Những điều kiện đó không chỉ mở ra cơ hội phát triển, mà còn đặt ra trách nhiệm nặng nề đối với chính quyền địa phương trong việc định hình một Đồng Nai mới, vừa hiện đại, vừa bền vững, vừa hội nhập quốc tế.
Hiện nay, hạ tầng giao thông kết nối vùng đang được đầu tư quyết liệt, như việc mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành; thông xe cầu Nhơn Trạch và liên kết với hệ thống đường sắt đô thị và metro. Đây là nền tảng kết nối cứng, đồng bộ với mô hình aerotropolis, tận dụng sân bay Long Thành làm hạt nhân kéo theo các trung tâm công nghiệplogistics- dịch vụ-thương mại phát triển theo chiều rộng-tạo thành trục tăng trưởng quốc gia. Cũng theo ông Tuấn, đến nay tỷ lệ đô thị hóa của Đồng Nai mới đạt khoảng 38%, thấp hơn mức bình quân cả nước và chưa tương xứng với lợi thế sẵn có; sự phát triển còn thiếu cân đối giữa khu vực phía nam và phía bắc; tiến độ và chất lượng một số đồ án quy hoạch còn chậm, thiếu đồng bộ.
Mặt khác, áp lực môi trường, hạ tầng ngày càng lớn, trong khi Đồng Nai cùng cả nước đã cam kết hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050… Nếu không có những bước đi đột phá, mạnh mẽ và quyết liệt để giải quyết những vấn đề nêu trên, tỉnh sẽ khó tận dụng được thời cơ để bứt phá, thậm chí có nguy cơ tụt lại phía sau trong cuộc cạnh tranh tại vùng Đông Nam Bộ.
Hình thành ba trục phát triển
Theo quy hoạch tỉnh Đồng Nai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đặt mục tiêu phát triển Đồng Nai trở thành tỉnh văn minh, hiện đại, đi đầu trong phát triển kinh tế công nghiệp công nghệ cao, có hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, thông minh, hiện đại. Mục tiêu dài hạn là trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, là trung tâm giao thương quốc tế, du lịch, dịch vụ.
Theo định hướng phát triển, đến năm 2030, toàn tỉnh sẽ có khoảng 35 phường; trong đó, khu vực đô thị Biên Hòa giữ vai trò là khu đô thị trung tâm. Đến năm 2050, số lượng phường dự kiến tăng lên khoảng 49 phường (đáp ứng tiêu chí tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã của thành phố trực thuộc Trung ương), hình thành mạng lưới đa trung tâm, bảo đảm phát triển cân đối giữa phía bắc và phía nam tỉnh. Đây là cơ hội để Đồng Nai khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp-dịch vụ-logistics-đô thị hiện đại của cả nước.
Định hướng phát triển đô thị tỉnh Đồng Nai tập trung vào ba trục động lực chính: Trong đó trục phía nam Biên Hòa-Nhơn Trạch-Long Thành-Trảng Bom- Long Khánh được xác định là trung tâm phát triển động lực của tỉnh. Theo quy hoạch: Khu vực chung quanh sân bay Long Thành sẽ trở thành đô thị thông minh, trung tâm thương mạidịch vụ-logistics và công nghiệp công nghệ cao mang tầm quốc tế.
Khu vực đô thị Biên Hòa sẽ phát triển mạnh thương mại dịch vụ ven sông, sẵn sàng tiếp nhận dân cư và đầu tư từ Thành phố Hồ Chí Minh. Trong khi đó, Nhơn Trạch được định vị là đô thị vệ tinh-trung chuyển chiến lược, kết nối thông suốt sân bay với Thành phố Hồ Chí Minh và các vùng lân cận.
Trục phía tây-bắc: dọc Quốc lộ 13 nối Chơn Thành-Bình Long-Lộc Ninh-cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, tạo hành lang phát triển đô thị công nghiệp và thương mại biên giới. Đây là trục kết nối nguồn lực từ Đông Nam Bộ đến cửa khẩu quốc tế, sẽ được hỗ trợ bởi hệ thống đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh- Thủ Dầu Một-Chơn Thành và kết nối tương lai với đường cao tốc Gia Nghĩa-Chơn Thành, gia tăng sức lan tỏa đầu tư và phát triển vùng.
Và trục phía bắcđông bắc (Đồng Phú-Đồng Xoài-Phước Long) được xác định phát triển theo mô hình đô thị sinh thái-bản sắc-văn minh, đô thị công nghiệp, kết hợp thương mại, chế biến nông sản. Khu vực này sẽ ưu tiên phát triển đô thị công nghiệp, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cùng du lịch sinh thái và văn hóa-lịch sử cộng đồng.
Bên cạnh việc phát triển sản xuất nông-lâm nghiệp bền vững, nơi đây được định hướng là trung tâm du lịch sinh thái, hướng tới khai thác tiềm năng thiên nhiên và văn hóa bản địa, đặc biệt vùng Vườn quốc gia và đồng bào dân tộc thiểu số.
Tại hội thảo khoa học cấp tỉnh góp ý điều chỉnh quy hoạch tỉnh Đồng Nai thời kỳ 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhiều chuyên gia nhận định: Đồng Nai xác lập tầm nhìn và cấu trúc không gian đô thị lần này là bước đi rất khác so với tư duy mở rộng kiểu “trải rộng-gom dân cư” truyền thống. Việc tổ chức phát triển theo trục động lực, gắn với hạ tầng giao thông chiến lược, lấy tâm điểm là sân bay Long Thành đã cho thấy cách tiếp cận chủ động, mang tính thị trường và tiếp cận chuẩn quốc tế hơn. Đây là nền tảng để Đồng Nai chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu, dựa vào kết nối công nghệ-dịch vụ giá trị cao.
