Hạ tầng chưa đáp ứng kỳ vọng
Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai thuộc nhóm địa phương gánh vác sứ mệnh “đầu tàu” kinh tế của cả nước. Tuy nhiên, hệ thống kết nối giao thông của hai địa phương chưa tương xứng tiềm năng phát triển. Theo quy hoạch mạng lưới giao thông, hiện có 45 trục đường bộ gồm vành đai, cao tốc, quốc lộ, tỉnh lộ, nhưng chỉ 14 tuyến đường kết nối hiện hữu đang khai thác; 13 tuyến khác đang trong giai đoạn đầu tư và 18 tuyến mới dừng ở mức nghiên cứu. Ngoài ra, hai địa phương có năm tuyến đường sắt (gồm hai tuyến đô thị, ba tuyến quốc gia) và 12 bến thủy nội địa phục vụ vận chuyển hành khách.
Về vận tải hành khách, hiện có 118 xe buýt hoạt động trên 9 tuyến liên tỉnh với hơn 500 chuyến/ngày, cùng 79 tuyến xe khách cố định kết nối giữa hai địa phương. Dù vậy, mật độ phương tiện ngày càng tăng khiến hạ tầng hiện hữu thường xuyên quá tải, nhất là tại Quốc lộ 1 và Quốc lộ 51.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai Hồ Văn Hà cho biết, giao thông kết nối giữa hai địa phương chủ yếu dựa trên ba phương thức: Đường bộ, đường sắt và đường thủy. Trong đó, đường bộ đang chịu áp lực lớn do lưu lượng phương tiện tăng nhanh, dẫn đến ùn tắc kéo dài. Các dự án giao thông kết nối đã được quan tâm triển khai, nhưng vẫn chưa theo kịp nhu cầu thực tế. Ông Nguyễn Duy Tiến, phường Long Bình chia sẻ: “Nhiều tuyến đường đầu tư đã lâu nhưng lượng xe ngày càng đông, dẫn đến ùn tắc, ảnh hưởng vận chuyển hàng hóa. Người dân mong muốn Nhà nước đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường vành đai, cao tốc và phát triển mạnh giao thông công cộng”.
Nhu cầu giao thông thông suốt, rút ngắn thời gian di chuyển giữa hai địa phương ngày càng trở nên cấp thiết hơn khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến đưa vào khai thác năm 2026. Là trung tâm trung chuyển quốc tế, sân bay Long Thành sẽ tiếp nhận một phần lớn lượng hành khách và hàng hóa từ sân bay Tân Sơn Nhất, đòi hỏi hạ tầng kết nối phải được đầu tư đồng bộ và hiện đại.
Theo đại diện Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2025, hai địa phương đã tổ chức nhiều cuộc làm việc để thống nhất nội dung cụ thể về quy hoạch và đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông kết nối. Nhiều dự án trọng điểm quốc gia đang được phối hợp triển khai, như kéo dài tuyến metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên) đến trung tâm hành chính Đồng Nai và tuyến đường sắt Thủ Thiêm-Long Thành phục vụ kết nối hai cảng hàng không quốc tế.
Thời gian tới, hai bên thống nhất tập trung rà soát, bổ sung quy hoạch giao thông vào quy hoạch điều chỉnh sau sáp nhập đơn vị hành chính; đồng thời, đẩy nhanh tiến trình đầu tư các dự án đã đủ pháp lý, nhất là tuyến đường sắt kết nối hai sân bay quốc tế. Song song đó, cần tăng tốc thi công và sớm đưa vào khai thác các công trình trọng điểm như các tuyến đường: Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu, cao tốc Bến Lức-Long Thành, nhằm tạo đột phá cho phát triển toàn vùng Đông Nam Bộ.
“Kết nối cái nghĩa, cái tình”
Mới đây, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh và Tỉnh ủy Đồng Nai lần đầu tiên tổ chức hội nghị chuyên đề về kết nối hạ tầng giao thông giữa hai địa phương. Sự kiện được đánh giá là bước đi chiến lược trong tiến trình hợp tác vùng.
Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Vũ Hồng Văn nhấn mạnh: “Nếu kết nối không đồng bộ, chúng ta sẽ đánh mất cơ hội; nếu chậm trễ, sẽ tụt lại phía sau. Đồng Nai cam kết hành động cụ thể, quyết tâm cao để triển khai các dự án giao thông trọng điểm, đặc biệt là đường bộ cao tốc, vành đai và các cây cầu chiến lược”. Theo đề xuất của Đồng Nai, ngoài những tuyến đang triển khai, cần sớm đầu tư thêm các cây cầu lớn như Cát Lái, Phú Mỹ, Long Hưng và các tuyến đường sắt chiến lược. Những công trình này không chỉ giải quyết nhu cầu giao thông mà còn tạo trục lan tỏa phát triển đô thị, công nghiệp, logistics, dịch vụ chất lượng cao; hình thành không gian phát triển liên hoàn, bền vững giữa hai trung tâm kinh tế lớn của vùng.
Tỉnh Đồng Nai cũng kiến nghị xác định rõ nhiệm vụ của từng địa phương đối với từng dự án cụ thể; đẩy nhanh tiến độ và phát huy hiệu quả đầu tư, nhất là các dự án kết nối trực tiếp đến sân bay Long Thành; đồng thời, nghiên cứu bổ sung các tuyến giao thông mới phù hợp thực tế sau khi sáp nhập đơn vị hành chính.
Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang cho rằng, việc hợp tác giữa hai địa phương cần được triển khai với tinh thần “kết nối cái nghĩa, cái tình” và nhấn mạnh: “Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai đều vừa sáp nhập, quy mô lớn hơn, trách nhiệm và tiềm năng cũng lớn hơn. Việc hợp tác không chỉ dừng ở kết nối hạ tầng mà còn phải lan tỏa trong mọi lĩnh vực phát triển”. Theo đồng chí, các cơ quan chức năng hai bên cần cụ thể hóa nội dung hợp tác bằng kế hoạch hành động rõ ràng, xác định vướng mắc cần tháo gỡ và lộ trình thực hiện khả thi, nhất là đối với các dự án giao thông mang tính liên kết vùng. Đây không chỉ là vấn đề phát triển hạ tầng, mà còn là bước đi chiến lược hướng tới hình thành không gian kinh tế-đô thị chung, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Việc “khơi thông” hệ thống giao thông kết nối Thành phố Hồ Chí Minh-Đồng Nai không chỉ giúp giảm áp lực đô thị, mở rộng không gian phát triển mà còn tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp hai địa phương cùng hưởng lợi.
