Suốt 20 năm qua, nơi đây đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của những người yêu sách, đặc biệt là cộng đồng người nước ngoài đang sinh sống, làm việc hay du lịch tại Hà Nội. Họ đến Bookworm Hanoi để khám phá những cuốn sách mới nhấtđược xuất bản trên thế giới và cũng để tìm hiểu văn hóa, lịch sử, văn học Việt Nam qua các bản dịch tiếng Anh, tiếng Pháp…
Từ lựa chọn rẽ ngang
Tốt nghiệp Trường đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, và đang theo học văn bằng 2 ở Trường đại học Ngoại thương, Hoàng Văn Trường từng nghĩ mình sẽ gắn bó lâu dài với ngành du lịch hoặc làm việc trong ngành thương mại.
Bước ngoặt cuộc đời đến vào năm 2006 khi bố mẹ đỡ đầu người Australia, ông Robert Boulden, một giáo viên văn học, và bà Sally Marsh, một chuyên gia nông nghiệp, hỏi anh có muốn tiếp quản một cửa hàng sách cũ từ một người Australia khác hay không. Khi ấy, Trường đang học năm thứ 2 tại Trường đại học Ngoại thương. Anh suy nghĩ đơn giản rằng, nửa ngày đi học, nửa ngày trông nom cửa hàng có lẽ không quá khó.
Từ lựa chọn có phần tình cờ ấy, chàng trai sinh năm 1981 ở Tĩnh Gia (Thanh Hóa) khi đó gắn bó với sách cho đến hôm nay và từng bước xây dựng cửa hàng sách cũ với cái tên Bookworm Hanoi thành một thương hiệu quen thuộc trong cộng đồng sách ngoại văn tại Hà Nội và Việt Nam.
Thực tế thì Bookworm Hanoi ra đời trước đấy khá lâu, năm 2001, từ nhu cầu của một bookworm (mọt sách) thật sự. Khi đó, nhà văn người Australia là Pam Scott, người đã viết nhiều cuốn sách về Việt Nam như Hanoi Stories (Những câu chuyện Hà Nội); Life in Hanoi (Cuộc sống ở Hà Nội); In Search of the Pearl of the Far East: Saigon - Hochiminh City (Đi tìm hòn ngọc Viễn đông: Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh), Vietnam Revisited (Thăm lại Việt Nam), Trailblazers of Fortune (Những kẻ đi tìm vận may), nhận thấy thị trường sách ngoại văn ở Việt Nam nói chung và tại Hà Nội nói riêng rất bé, không có nhiều sách ngoại văn cho bà tìm đọc. Vì thế, bà mở một góc sách nhỏ trên phố Ngô Văn Sở và kêu gọi cộng đồng người nước ngoài có thể mang sách đến trao đổi, giao lưu. Sau đấy, bà nhượng lại cho một người Australia khác và người chủ này đặt tên cho cửa hàng sách ngoại văn là Bookworm Hanoi, cũng như thiết kế logo như hiện tại, trước khi nhượng quyền sở hữu thuộc về Trường vào năm 2006 như anh cho biết.
20 năm qua, từ một cửa hàng sách cũ chỉ có khoảng 500 cuốn sách, Bookworm Hanoi giờ có đến 5.000-6.000 đầu sách với khoảng vài chục nghìn cuốn, đủ các lĩnh vực từ văn học, lịch sử, văn hóa, kinh tế, hội họa, tiểu sử, tôn giáo… của thế giới cho đến những tác phẩm văn học của các tác giả Việt Nam được dịch ra tiếng nước ngoài.
Theo Avery Outerbridge, một du khách từ Canada, “Đây chắc chắn là địa điểm đáng yêu nhất ở Hà Nội! Có rất nhiều tác phẩm nghệ thuật và đồ vật được tuyển chọn dễ thương, cũng như một bộ sưu tập sách tuyệt vời. Niềm vui của tôi khi bước vào và nhận ra đây cũng là một quán cà-phê thật sự lan tỏa. Nhân viên rất dễ thương và nước chanh dâu tằm cùng bánh quy thì ngon tuyệt! Một nơi tuyệt vời để ngồi, đọc sách và thư giãn sau những ngày đông đúc trên đường phố Hà Nội”.
Theo Trường, việc học ngoại ngữ giúp anh quen dần với việc kinh doanh mảng sách ngoại văn nhưng sở dĩ anh có thể gắn bó lâu với Bookworm Hanoi còn vì anh cũng thích đọc sách hay đơn giản là so với làm du lịch hay thương mại, công việc hiện tại giúp anh có nhiều thời gian hơn dành cho bản thân và gia đình.
Quảng bá văn chương việt nam
Trường cho biết, việc lựa chọn giữa du lịch, thương mại hay sách xuất phát từ sở thích, thay vì là bắt buộc. Anh kể, hồi nhỏ, từ bà đến mẹ rồi chị gái anh, mỗi khi từ Tĩnh Gia ra Hà Nội buôn bán, họ đều để anh trông nhà và “thù lao” sau đó anh nhận được là những cuốn sách được mang từ Hà Nội về. Vì vậy, nhà anh lúc nào cũng đầy sách. Lớn lên, Trường nhận ra rằng, nếu làm du lịch hay thương mại, anh sẽ không có những khoảnh khắc để thỏa mãn niềm đam mê như đạp xe xuyên Việt để quyên góp tiền cho các tổ chức cá nhân, dành thời gian cho gia đình và 20 năm qua là trở thành cầu nối văn hóa giữa Việt Nam với thế giới.
Vào thời điểm tôi đến Bookworm Hanoi, tôi đã bắt gặp những người khách nước ngoài cầm trên tay các cuốn Dumb Luck (Số đỏ) của Vũ Trọng Phụng, Tale of Kieu (Truyện Kiều) của Nguyễn Du hay Hanoi street food (Đồ ăn đường phố Hà Nội)…
Theo Trường, khách nước ngoài chủ yếu quan tâm các nội dung về văn hóa, lịch sử, văn học Việt Nam. Ngược lại, khách Việt Nam lại quan tâm những tác phẩm văn học mới nổi tiếng, bán chạy trên thế giới và họ tìm đọc bản tiếng Anh, tiếng Pháp trước khi sách được dịch sang tiếng Việt. Và thú vị không kém là có những vị khách đặc biệt chỉ mua một loại sách, chẳng hạn sách có chủ đề về Chiến tranh thế giới thứ 2 hay sách về tiểu sử các ngôi sao thể thao thế giới.
Theo cô Fatin Izzati Binti Adzmi, người Malaysia: “Đây là một hiệu sách xinh xắn ở Hà Nội với vô số đầu sách. Có vài kệ sách cũ. Sách trong nước bằng tiếng Anh cũng được bày bán ở đây”.
Trong khi đó, ông Hugh Riminton, phóng viên, nhà báo và người dẫn chương trình tin tức truyền hình của kênh 10 News First (Australia) đã ví Bookworm Hanoi như “Một ốc đảo nhỏ tuyệt vời, nơi lý tưởng để thoát khỏi sự ồn ào của khu phố cổ Hà Nội. Bookworm có một bộ sưu tập sách mới và cũ hấp dẫn bằng tiếng Anh, thiên về văn học, cả kinh điển và hiện đại, cũng như chính trị, tiểu sử, nghệ thuật và du lịch. Cũng có rất nhiều sách thiếu nhi hay...”.
Trong xu hướng cạnh tranh và thương mại điện tử phát triển, Bookworm Hanoi đang có nhiều thay đổi mạnh mẽ để vươn lên. Theo Trường, bên cạnh việc đưa các đầu sách lên Shopee, Tiki, TikTok, anh tổ chức các sự kiện về sách như giao lưu, giới thiệu tác giả nước ngoài, kỷ niệm sinh nhật Bookworm Hanoi hay nhân lễ Giáng sinh.
Thú vị là người đàn ông 45 tuổi đang có khát vọng rất lớn từ góc độ của một người đọc sách, mê sách là anh không chỉ muốn đặt sách lên kệ, giới thiệu cho mọi người mà anh còn muốn quảng bá, xuất khẩu văn chương Việt Nam ra thế giới. Bằng chứng là mới đây, anh đã ký hợp đồng với gia đình nhà văn Nguyễn Huy Thiệp để xuất bản các cuốn Tướng về hưu, Những ngọn gió Hua Tát bản tiếng Anh, đồng thời xin phép hai nhà văn Hồ Anh Thái và Lê Minh Khuê in lại những tác phẩm đã xuất bản trước đó tại Mỹ.
Ngoài ra, anh còn hợp tác với các bạn trẻ Việt kiều yêu văn học Việt Nam tại Vương quốc Anh, cụ thể là với nhóm Majo Books, đã tổ chức dịch, in và phát hành các cuốn Làm đĩ của Vũ Trọng Phụng, Truyện Kiều của Nguyễn Du và Song song của Vũ Đình Giang bằng tiếng Anh để bán ở Việt Nam.
Và dự kiến trong tương lai gần, anh có thể hợp tác với một số dịch giả trong nước để chuyển ngữ những tác phẩm hay của các nhà văn, nhà thơ Việt Nam. Theo Trường, đây là một cách để văn chương Việt Nam “xuất khẩu”, từng bước vươn ra thế giới và mang lại hy vọng một ngày nào đó, chúng ta sẽ có một nhà văn được trao giải Nobel văn học.
Có thể giấc mơ về một ngày văn học Việt Nam chạm tới những giải thưởng lớn còn xa, thế nhưng, trong căn nhà vàng nhỏ bé ấy, mỗi cuốn sách được dịch, được in, được đặt vào tay một độc giả nước ngoài đã là một bước đi. Và biết đâu, từ góc sách của những “mọt sách” mà Trường duy trì đến hôm nay, một hành trình dài hơn của văn chương Việt Nam sẽ bắt đầu.
