Ông Nguyễn Xuân Quy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam cho biết: Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ đang vướng những bất cập xuất phát từ hai Nghị định số 57/2025/NĐ-CP (ngày 3/3/2025 của Chính phủ về cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn) và Nghị định số 58/2025/NĐ-CP (ngày 3/3/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới). Các doanh nghiệp vừa và nhỏ không được “mặc định” là doanh nghiệp tiêu thụ lượng điện lớn để tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp theo Nghị định số 57/2025/NĐ-CP. Họ cũng gặp nhiều khó khăn khi tham gia mô hình tự sản tự tiêu điện theo Nghị định số 58/2025/NĐ-CP. Doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện chiếm tới 97% tổng số doanh nghiệp, đóng góp 45% GDP và 60% số việc làm. Với nhu cầu sử dụng năng lượng sạch ở giá cả cạnh tranh, đây là một thiệt thòi lớn cho khối doanh nghiệp này. Để tiếp cận thị trường năng lượng tái tạo, nhiều doanh nghiệp đã tìm các giải pháp có nhiều rủi ro trên thị trường.
Tại tỉnh Đồng Nai, Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng, Sở Công thương Nguyễn Trung Hậu cho biết, quy định hiện hành yêu cầu các dự án năng lượng mặt trời (hơn 1 MW) phải có giấy phép hoạt động điện lực. Tương tự, với đầu tư điện mặt trời mái nhà, cơ quan chức năng yêu cầu Giấy chứng nhận phát triển điện mặt trời. Tuy nhiên, cơ quan cấp chưa được quy định cụ thể. Về vấn đề đấu nối, ông Hậu cho biết: “Chúng tôi gặp nhiều vướng mắc khi giải quyết đấu nối giữa đơn vị phát triển năng lượng tái tạo theo mô hình tự sản tự tiêu với các nhà đầu tư khu công nghiệp và đơn vị kinh doanh hạ tầng điện trong các khu công nghiệp”.
Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều kế hoạch ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, gồm điện rác, điện mặt trời, điện gió,... Với số giờ nắng cao từ 1.400-1.700 giờ/năm, tốc độ gió khu vực biển 8-10 m/giây, thành phố là đô thị lớn nhất cả nước với lượng điện tiêu thụ rất lớn. Dự kiến tốc độ tăng trưởng điện năng lượng tái tạo đạt từ 20%/ năm trở lên trong giai đoạn tới.
Về cơ chế mua bán điện trực tiếp cho doanh nghiệp, ông Trần Minh Hóa, Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng, Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, đây là hướng phát triển năng lượng bền vững, góp phần quan trọng vào cam kết Net Zero của Việt Nam năm 2050. Các chính sách khi được triển khai đồng bộ, hiệu quả sẽ giúp các địa phương, các khu công nghiệp, khu chế xuất, doanh nghiệp nhận được nhiều lợi ích để hướng đến mục tiêu năng lượng xanh, bền vững.
Nhu cầu phát triển thị trường năng lượng tái tạo đã có từ lâu, song các chính sách vẫn bộc lộ nhiều bất cập. Nhiều chuyên gia cho rằng: Khi quy định và chính sách mua bán điện vẫn chưa rõ ràng, nhiều doanh nghiệp dù có nhu cầu vẫn gặp khó khăn khi chuyển đổi sang sử dụng năng lượng tái tạo. Nguyên nhân là vướng mắc về hành lang pháp lý, thủ tục hành chính, cơ chế đấu nối, giao kết hợp đồng chưa được giải quyết.
Ông Trần Huỳnh Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu phát triển, Công ty cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 2 cho biết: Cơ chế mua bán điện trực tiếp mang lại nhiều lợi ích: Phát triển nguồn năng lượng tái tạo, hướng tới thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, giúp doanh nghiệp đáp ứng xu hướng phát triển xanh, tiết kiệm chi phí,… Tuy nhiên, chủ đầu tư lẫn doanh nghiệp chưa tiếp cận được hướng dẫn chi tiết.
Đối với các dự án điện mặt trời trang trại, quy định yêu cầu tích hợp thêm hệ thống pin lưu trữ với công suất bằng 10% tổng công suất, làm chi phí và giá bán điện tăng lên. Nhiều thành phần giá, chi phí,… dễ biến động, gây tác động tiêu cực đến nhà đầu tư và doanh nghiệp.
Chủ đầu tư gặp khó khăn trong phát triển dự án và tiếp cận khách hàng với các bài toán về giá, nguồn vốn, thời gian giao kết hợp đồng mua bán điện trực tiếp,… Những bài toán này cần cơ quan quản lý sớm hoàn thiện khung pháp lý, ban hành quy định cụ thể, tháo gỡ vướng mắc để triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp, tiến tới thị trường điện bán lẻ cạnh tranh, thúc đẩy xu hướng phát triển năng lượng xanh trong các khu công nghiệp.
