Tìm lời giải cho vật liệu xanh
Biến đổi khí hậu đang tạo ra sức ép ngày càng lớn đối với ngành xây dựng, lĩnh vực tiêu thụ nhiều năng lượng và phát thải CO₂ hàng đầu. Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050, yêu cầu đổi mới vật liệu xây dựng theo hướng bền vững trở nên cấp thiết.
Tại Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh, nhóm giảng viên và sinh viên đã đi tìm lời giải cho bài toán này bằng một loại vật liệu mới có tên gọi là bê tông gai dầu, một loại vật liệu xanh có khả năng giảm phát thải carbon ngay từ quá trình trồng cây để lấy nguyên liệu.
Bê tông gai dầu được tạo thành từ lõi cây gai dầu kết hợp với vôi và nước, không sử dụng xi-măng, nguồn phát thải CO₂ lớn trong xây dựng truyền thống. Vật liệu này hướng tới vòng đời thân thiện với môi trường, đồng thời sở hữu nhiều ưu điểm như khối lượng nhẹ, khả năng cách nhiệt, cách âm tốt, không bắt cháy, không phát sinh khí độc và có khả năng điều hòa độ ẩm tự nhiên, phù hợp với điều kiện khí hậu nóng ẩm tại Việt Nam.
Tiến sĩ Phạm Tiến Cường, giảng viên Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh, đại diện nhóm nghiên cứu cho biết: Điểm khác biệt nổi bật của bê tông gai dầu là khả năng hấp thụ và lưu trữ CO₂. Trong suốt vòng đời, từ quá trình sinh trưởng của cây gai dầu đến giai đoạn hóa cứng thông qua cacbonat hóa, lượng carbon được hấp thụ lớn hơn lượng phát thải, giúp vật liệu được xếp vào nhóm “âm carbon”.
Quy trình sản xuất bê-tông gai dầu được đánh giá là tương đối đơn giản, tiêu thụ ít năng lượng và thời gian chế tạo ngắn. Nhóm nghiên cứu của UTH đã chế tạo và thử nghiệm nhiều sản phẩm như gạch xây, tường thử nghiệm tại khu nhà A và các cấu kiện trang trí, đồng thời đánh giá các đặc tính cơ học và khả năng chịu nhiệt ở nhiệt độ gần 600°C.
Tính ứng dụng thực tiễn rất lớn
Những kết quả bước đầu cho thấy bê-tông gai dầu có tiềm năng ứng dụng trong xây dựng nhẹ, vật liệu bao che, cách nhiệt và các sản phẩm thân thiện với môi trường, góp phần mở ra hướng tiếp cận mới cho vật liệu xây dựng phát thải thấp và khẳng định vai trò của UTH trong nghiên cứu khoa học phục vụ phát triển bền vững.
Sinh viên Nguyễn Gia Bảo, thành viên nhóm nghiên cứu cho biết: Quá trình nghiên cứu vật liệu mới này, nhóm đã thi công một bức tường ngay trong khuôn viên trường để kiểm chứng, quan sát và kiểm tra các thực nghiệm, lý thuyết của vật liệu. Thực tế cho thấy, đây là vật liệu nhẹ, cách âm, cách nhiệt tốt. Sản phẩm này cũng có thể thay thế gạch chịu lực, sử dụng để thiết kế nội thất thân thiện với môi trường.
Nếu như các vật liệu truyền thống phát thải CO₂ ngay từ khâu sản xuất thì vật liệu từ cây gai dầu lại hấp thụ và lưu trữ carbon rất hiệu quả. Đây là một hướng đi mới cho nhu cầu sử dụng vật liệu xanh trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng khắc nghiệt trên toàn cầu.
Những ngày này, nhiều chậu cây được trồng trong khuôn viên Trường đại học được thiết kế từ loại vật liệu mới này đang khiến các sinh viên thích thú, nhất là các thông điệp xanh, ý nghĩa của cuộc sống được viết lên các “bức tường xanh”.
Theo Tiến sĩ Phạm Tiến Cường, nhóm nghiên cứu rất tâm huyết với dự án này vì hiện vật liệu xây dựng xanh, thân thiện với môi trường không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu hướng chung để cùng chung tay bảo vệ môi trường. Những ý tưởng đang từng bước trở thành hiện thực ngay trên giảng đường đang góp thêm một giải pháp cho mục tiêu giảm phát thải và để cho thế giới xanh hơn trong tương lai.
