Với không gian trưng bày kết hợp hình ảnh phục dựng, hiện vật và lời kể nhân chứng, sự kiện đã giúp người xem, đặc biệt là giới trẻ có trải nghiệm chân thực và sống động hơn với lịch sử.
Sợi dây gắn kết thế hệ
Tại đây, nhiều câu chuyện từng bị lãng quên trong dòng chảy thời gian đã được tái hiện lại bằng những góc nhìn mới mẻ và giàu cảm xúc.
Sự kiện có sự tham gia của ba nhân chứng sống: ông Lâm Quốc Dũng, chiến sĩ quân báo Biệt động Sài Gòn; bà Sáu Túy, chiến sĩ Biệt động Sài Gòn cánh Tây Nam; và bà Đặng Thị Thiệp, vợ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Lai. Trong suốt hơn hai giờ, các nhân chứng chia sẻ nhiều câu chuyện chưa từng có trong sách vở, từ hành trình bước vào con đường cách mạng, những năm tháng sống giữa ranh giới sinh tử, đến cuộc sống sau ngày thống nhất đất nước. Đặc biệt, phần giao lưu “Nếu mình là Gen Z” đã tạo nên không khí gần gũi, xúc động khi các nhân chứng lịch sử thử hình dung mình là người trẻ sống trong thời bình, qua đó nhấn mạnh thông điệp về lý tưởng sống, lòng biết ơn và vai trò kế thừa lịch sử cho lớp trẻ.
Trong khuôn khổ sự kiện, nhóm sáng lập dự án “Sao đầu mũ” đã chính thức trao tặng website và thư viện điện tử cho Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định. Website này là kho lưu trữ số hóa về lực lượng Biệt động, bao gồm ảnh phục dựng, lời kể nhân chứng, tài liệu lịch sử. Thư viện điện tử sẽ tiếp tục được mở rộng trong thời gian tới, góp phần đưa bảo tàng đến gần hơn với người trẻ thông qua nền tảng số.
Nhiều bạn trẻ chia sẻ, đây là lần đầu họ được nghe lịch sử từ chính các nhân chứng sống, không phải qua sách vở. “Những câu chuyện về sự hy sinh của thế hệ đi trước khiến chúng em cảm thấy rõ ràng hơn giá trị của hòa bình hôm nay”, Minh Ngọc, một sinh viên có mặt tại tọa đàm bày tỏ. Trong khi đó, đánh giá về triển lãm, Nguyễn Ngọc Khánh, một khán giả cũng cho rằng, việc ứng dụng công nghệ mới khiến lịch sử không còn khô khan, những câu chuyện đều trở nên cảm xúc và có tính tương tác hơn.
Cần trách nhiệm lan tỏa
Lấy cảm hứng từ hình ảnh những người chiến sĩ đội mũ có sao, mang trên mình lý tưởng sống vì dân vì nước, dự án “Sao đầu mũ” ra đời như một cách tri ân thế hệ chiến sĩ đã hy sinh vì độc lập dân tộc.
Theo bạn Nguyễn Hữu Trường, sinh viên Trường đại học FPT, thành viên chính của nhóm cho biết, dự án “Sao đầu mũ” kéo dài từ tháng 6 đến tháng 9, tập trung vào việc phục dựng tư liệu về lực lượng Biệt động Sài Gòn bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Hiện nhóm đã số hóa và “hồi sinh” hơn 200 bức ảnh lịch sử, phần lớn là ảnh trắng đen mờ nhòe để tạo nên những hình ảnh chuyển động, có chiều sâu, thể hiện rõ nét cảm xúc và khí chất của người lính thời chiến.
Để hiện thực hóa ý tưởng, nhóm sử dụng nhiều công cụ như Photoshop, Nordy AI, Kling AI, Hailuo AI và một số mô hình GANs huấn luyện lại riêng để tạo chuyển động và việc phục dựng ảnh phải trung thực với lịch sử. Mỗi ảnh phục dựng đều được đối chiếu với nhân vật thật hoặc thân nhân để bảo đảm không bị “tô vẽ” khác đi. Sự kết hợp giữa công nghệ và cảm xúc đã làm nên một hình thức bảo tồn ký ức rất hiệu quả.
Dự án “Sao đầu mũ” là minh chứng cho thấy, giới trẻ hôm nay không hề thờ ơ với lịch sử. Họ chỉ cần một cách kể chuyện phù hợp để được kết nối với quá khứ. Đây cũng là lời khẳng định mạnh mẽ về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay trong việc giữ gìn, kể lại và lan tỏa những ký ức không thể lãng quên của dân tộc. Với công nghệ, cách kể chuyện hiện đại và sự chân thành, những người trẻ đã thành công trong việc truyền cảm hứng và trách nhiệm cho tương lai. Từ dự án này, nhiều bạn trẻ cảm nhận rằng, thế hệ ngày nay phải có trách nhiệm trong việc giữ gìn và kể lại lịch sử. Không chỉ là biết ơn những người đi trước mà còn bằng những hành động thực tế, góp phần sáng tạo ra những hình thức mới để lịch sử không bị lãng quên. “Những người lính năm xưa đã tạo nên hòa bình hôm nay. Dự án là lời tri ân, và cũng là một cách để thế hệ chúng em không quên những hy sinh đó”, Hữu Trường chia sẻ.
