Độc đáo bản sắc văn hóa sông nước miền Tây Nam Bộ

Từ lâu, Cần Thơ đã đi vào thi ca, ký ức và tình cảm của bao thế hệ qua câu ca dao mộc mạc mà sâu lắng: “Cần Thơ gạo trắng nước trong, ai đi đến đó lòng không muốn về”.

Giải đua thuyền buồm trên sông Hậu.
Giải đua thuyền buồm trên sông Hậu.

Không chỉ là lời ngợi ca vùng đất trù phú, câu ca còn hàm chứa chiều sâu văn hóa sông nước-nơi dòng sông Hậu hiền hòa chảy qua, bồi đắp nên tính cách phóng khoáng, nghĩa tình của người miền Tây Nam Bộ.

Trong dòng chảy phát triển mạnh mẽ của một đô thị trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ vẫn giữ được hồn cốt văn hóa sông nước như nền tảng bền vững. Những ngày cuối năm 2025, chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch gắn với sông nước được tổ chức quy mô, bài bản đã góp phần tái hiện sinh động không gian văn hóa đặc trưng, khẳng định vị thế và bản sắc riêng của thành phố bên dòng Hậu.

Văn hóa sông nước - nền tảng hình thành đô thị

Khác với nhiều đô thị, Cần Thơ gắn liền cùng hệ thống sông ngòi chằng chịt. Sông nước không chỉ là điều kiện tự nhiên mà còn là không gian sinh tồn, là “mạch sống” gắn bó mật thiết với quá trình khai hoang, lập nghiệp của bao thế hệ cư dân. Trên những dòng sông ấy, ghe thuyền xuôi ngược, chợ nổi hình thành, làng nghề ven sông phát triển, tạo nên một nền văn hóa đặc thù, khó có thể trộn lẫn với bất kỳ vùng đất nào khác.

Văn hóa sông nước Cần Thơ hiện diện rõ nét trong sinh hoạt đời thường, trong phương thức mưu sinh, trong nếp nghĩ, nếp sống của người dân. Đó là, hình ảnh những chiếc ghe chở đầy nông sản, là tiếng rao hàng vang vọng giữa sông, là bữa cơm đậm vị phù sa, chan chứa nghĩa tình xóm giềng. Tất cả hòa quyện, tạo nên một không gian văn hóa vừa mộc mạc, vừa giàu chiều sâu nhân văn. Những hoạt động văn hóa-du lịch được tổ chức thời gian qua đã tái hiện chân thực bức tranh ấy, giúp người dân và du khách cảm nhận rõ hơn về đời sống “trên bến, dưới thuyền”, về mối quan hệ gắn bó bền chặt giữa con người với dòng sông, từ quá khứ đến hiện tại.

Hình ảnh các chợ nổi tiêu biểu như Cái Răng, Ngã Năm, Ngã Bảy được tái hiện sinh động thông qua các không gian trưng bày, hoạt động trải nghiệm trong khuôn khổ lễ hội, giúp du khách hiểu rõ hơn giá trị văn hóa đặc sắc của loại hình sinh hoạt này. Dù đời sống hiện đại đã làm thay đổi phần nào phương thức giao thương truyền thống, chợ nổi vẫn giữ vai trò quan trọng trong ký ức văn hóa cộng đồng và trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của Cần Thơ.

Nhiều du khách bày tỏ sự thích thú khi được tận mắt chứng kiến hoặc trực tiếp trải nghiệm không gian chợ nổi. Ông Lê Văn Tâm, du khách đến từ tỉnh An Giang nhận xét: “Cần Thơ đã làm đậm nét đặc trưng của văn hóa sông nước vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là lần đầu tôi được xem một chương trình rất đặc biệt, rất ấn tượng, tạo nên dấu ấn riêng cho Cần Thơ”. Góp phần làm nên thành công của các hoạt động văn hóa sông nước, ông Trần Thanh Vũ, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Bê-tông 620 Châu Thới cho biết doanh nghiệp đã đồng hành, tài trợ nhiều hạng mục quan trọng.

“Dịp lễ hội đầu tiên này, chúng tôi tài trợ sáu sà-lan và tàu kéo phục vụ các hoạt động. Tôi tin rằng lễ hội sẽ tạo được dấu ấn mạnh mẽ, mở ra hướng đi mới cho du lịch thành phố Cần Thơ và toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long”, ông Vũ chia sẻ.

Phát triển du lịch bền vững từ bản sắc sông nước

Không chỉ người dân địa phương, nhiều du khách từ các tỉnh, thành phố trong khu vực cũng tìm đến Cần Thơ để cảm nhận không gian văn hóa sông nước. Với họ, Cần Thơ không đơn thuần là một điểm đến du lịch, mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa tiêu biểu của khu vực miền Tây Nam Bộ. Chị Lê Thị Như Ý, du khách đến từ khu vực Vị Thanh cho biết đã vượt gần 60 km để đến Cần Thơ tham quan các hoạt động văn hóa sông nước.

Chị Như Ý chia sẻ: “Lần này tôi thấy thành phố tổ chức rất ấn tượng, làm nổi bật được nét văn hóa đặc trưng. Tôi cảm thấy rất tự hào về quê hương và con người Cần Thơ”. Những chia sẻ mộc mạc nhưng chân thành ấy cho thấy sức hút của Cần Thơ không chỉ đến từ cảnh quan sông nước mà còn từ chiều sâu văn hóa và cảm xúc mà vùng đất này mang lại cho du khách.

Việc làm đậm nét văn hóa sông nước không chỉ nhằm bảo tồn các giá trị truyền thống mà còn mở ra hướng đi bền vững cho phát triển du lịch. Cần Thơ xác định du lịch đường sông là một trong những sản phẩm đặc trưng, có khả năng tạo sự khác biệt so với nhiều địa phương khác trong khu vực. Thời gian qua, nhiều tour, tuyến du lịch gắn với sông nước, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng đã được hình thành, từng bước khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa bản địa.

Du khách không chỉ tham quan, ngắm cảnh mà còn được trải nghiệm đời sống miệt vườn, tìm hiểu phong tục tập quán, thưởng thức ẩm thực đặc trưng của miền sông nước. Cùng với đó, thành phố quan tâm đầu tư phát triển hạ tầng du lịch đường thủy, hình thành các bến tàu du lịch hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo điều kiện thuận lợi để du khách tiếp cận và trải nghiệm không gian văn hóa sông nước một cách trọn vẹn hơn.

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình phát triển của Cần Thơ khi thành phố mở rộng không gian, định hình tầm nhìn mới. Trong bối cảnh đó, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa sông nước càng trở nên quan trọng, không chỉ để bảo tồn giá trị truyền thống mà còn tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Văn hóa sông nước không phải là hoài niệm của quá khứ mà đang được làm mới, thích ứng với nhịp sống hiện đại.

Thông qua các hoạt động văn hóa, du lịch, thể thao và trải nghiệm, hình ảnh Cần Thơ hiện lên vừa năng động, hiện đại, vừa đậm đà bản sắc. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ Nguyễn Thị Ngọc Điệp cho biết: Năm 2025, thành phố tiếp tục duy trì ổn định và đạt nhiều kết quả tích cực.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng, môi trường đầu tưkinh doanh được cải thiện; bộ máy chính quyền hai cấp vận hành ổn định sau sáp nhập; công tác cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số được đẩy mạnh; quốc phòng-an ninh và trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Hoạt động văn hóa, giáo dục, an sinh xã hội được quan tâm thực hiện hiệu quả; công tác chăm lo đời sống cho các đối tượng chính sách, hộ nghèo và người yếu thế được chú trọng.

Năm 2025, thành phố đón hơn 11,1 triệu lượt khách, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước, trong đó khách lưu trú đạt gần 5 triệu lượt. Doanh thu du lịch ước đạt gần 10.000 tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ năm 2024.

Có thể bạn quan tâm

Thánh Thất Ngọc Minh ở Giồng Bốm (xã Phong Thạnh), nơi diễn ra các trận đánh ác liệt năm 1946.

Ngày mới trên miền quê Phong Thạnh

Cách đây tròn 80 năm (1946-2026), trận Giồng Bốm đã ghi dấu một mốc son trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược tại vùng đất xã Phong Thạnh, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (cũ), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Ngư dân Vàm Nao thu hoạch cá cơm nước ngọt.

Nhộn nhịp mùa cá cơm

Vào tháng Ba âm lịch, nghề bắt cá cơm nước ngọt lại nhộn nhịp trên các dòng sông Tiền, sông Hậu, sông Vàm Nao, tỉnh An Giang. Theo các ngư dân, đây cũng là thời điểm cá cơm xuất hiện nhiều nhất trong mùa đánh bắt.

Việc thu mua trái dừa nước, mang lại thu nhập ổn định cho anh Trần Văn Hiếu.

Nguồn thu ổn định từ trái dừa nước

Từng là loại quả “ăn chơi", giờ đây trái dừa nước tại các xã Bình An, An Biên, tỉnh An Giang đã trở thành đặc sản nức tiếng, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Vị ngọt thanh, dẻo, mềm đặc trưng của loại quả miền sông nước này đã níu lòng du khách, mỗi khi có dịp đặt chân đến nơi đây.

Nông dân Đồng Tháp thu hoạch lúa chất lượng cao.

Thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao giá trị hạt gạo Việt

Từ lâu, người ta vẫn nói: “Trong mỗi hạt lúa đều có giọt mồ hôi của người nông dân”. Đó là một cách nói đầy trân trọng, bởi hạt lúa không chỉ kết tinh từ đất, nước và nắng gió, mà còn từ sự cần cù, bền bỉ của con người.

Nông dân An Giang thu hoạch lúa vụ đông xuân 2025-2026.

Liên kết bền vững, cùng nhà nông vượt khó

Vụ lúa đông xuân 2025-2026 tại An Giang khép lại với nhiều kết quả nổi bật về năng suất và sản lượng. Tuy nhiên, đằng sau niềm vui được mùa là nỗi lo của người nông dân khi giá vật tư, nhiên liệu leo thang trong khi giá lúa lại không ổn định.

Các bác sĩ thực hiện ca phẫu thuật lấy, ghép thận tại Bệnh viện đa khoa thành phố Cần Thơ.

Cần Thơ hướng đến nền y tế chuyên sâu, chất lượng cao

Thời gian qua, với những định hướng, thành tựu liên quan phát triển y tế chuyên sâu, kỹ thuật cao, Cần Thơ đã khẳng định vai trò là trung tâm y tế vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Hệ thống y tế thành phố đang từng bước làm chủ nhiều kỹ thuật hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Đường cao tốc Mỹ Thuận-Cần Thơ đưa vào hoạt động đã phát huy hiệu quả thiết thực.

Vĩnh Long tập trung đầu tư hạ tầng, tạo xung lực phát triển

Nằm ở trung tâm vùng đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh Vĩnh Long đang đứng trước vận hội mới để bứt phá mạnh mẽ. Nhận thức rõ giao thông là “mạch máu” của nền kinh tế, tỉnh đang tập trung mọi nguồn lực, nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại đáp ứng yêu cầu phát triển.

Đơn vị thi công dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 91 tập kết vật tư, thiết bị để thi công công trình.

Tăng tốc tiến độ các dự án giao thông trọng điểm

Cần Thơ đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng với nhiều dự án giao thông quy mô lớn, đóng vai trò kết nối toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn, nhất là công tác giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu, khiến một số công trình chậm tiến độ so với kế hoạch đề ra.

Đông đảo người dân dự lễ Vía Bà tại Di tích lịch sử Giàn Gừa ngày 15/4/2026.

Độc đáo Di tích lịch sử Giàn Gừa

Nằm nép mình bên dòng sông Cần Thơ hiền hòa, khu di tích Giàn Gừa không chỉ là một thắng cảnh thiên nhiên độc đáo, mà còn là biểu tượng cho sức sống mãnh liệt, truyền thống đấu tranh kiên cường của quân và dân Cần Thơ.

Đồng chí Đồng Văn Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố Cần Thơ phát biểu tại buổi giám sát.

Cần Thơ giám sát tình hình thực hiện các nội dung trọng tâm năm 2026

Thực hiện Kế hoạch của Thành ủy Cần Thơ về giám sát tình hình triển khai các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026, Đoàn công tác do đồng chí Đồng Văn Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Đảng ủy phường Vị Thanh.

Lãnh đạo thành phố Cần Thơ cắt băng khai mạc triển lãm.

Khai mạc Triển lãm lễ hội truyền thống Việt Nam và trang phục người dân Đồng bằng sông Cửu Long

Ngày 22/4, tại Đền thờ Vua Hùng thành phố Cần Thơ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khai mạc Triển lãm ảnh “Lễ hội truyền thống Việt Nam (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và di sản văn hóa phi vật thể quốc gia)” và Trưng bày chuyên đề “Sưu tập trang phục, trang sức của người dân Đồng bằng sông Cửu Long”.

Các diễn giả trong một sự kiện tổng kết ba năm triển khai dự án (2023-2026) tại Cần Thơ vừa qua. (Ảnh: Hội đồng Anh tại Việt Nam)

“Kỹ năng về khí hậu – Hạt giống cho chuyển đổi xanh”

Dự án “Kỹ năng về khí hậu - Hạt giống cho chuyển đổi xanh (Climate Skills - Seeds for Transition) là một chương trình toàn cầu của Hội đồng Anh phối hợp Ngân hàng HSBC  nhằm trang bị cho những người trẻ kỹ năng và kiến thức cần thiết, góp phần thúc đẩy chuyển đổi từ nền kinh tế carbon cao sang nền kinh tế carbon thấp.