Từ danh hiệu đến năng lực tạo ra thành tích
Nhiệm kỳ khóa IX (2022-2026) ghi dấu bằng nhiều cột mốc đáng chú ý của bóng đá Việt Nam. Đội tuyển nữ lần đầu tham dự FIFA Women’s World Cup 2023. Đội tuyển nam giành chức vô địch ASEAN Cup 2024 và 2026, đồng thời giành quyền dự vòng chung kết Asian Cup 2027. Đội tuyển U23 giành Huy chương đồng châu Á năm 2026 và hai Huy chương vàng SEA Games 31, 33, trong khi U17 giành vé dự FIFA U17 World Cup 2026. Bóng đá futsal cũng đóng góp vào thành tích chung.
Những kết quả ấy cho thấy bóng đá Việt Nam duy trì khả năng cạnh tranh trên nhiều mặt trận. Tuy nhiên, đánh giá hiệu quả của một nhiệm kỳ không thể dừng ở bảng thành tích. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu những kết quả đó có phản ánh sự tiến bộ của hệ thống, có tạo ra nền tảng để các thế hệ tiếp theo tiếp tục thành công hay không.
Đây chính là điểm phân biệt giữa thành tích nhất thời và năng lực phát triển bền vững. Một danh hiệu có thể đến từ sự xuất sắc của một thế hệ cầu thủ, nhưng việc duy trì sức cạnh tranh qua nhiều năm đòi hỏi chiến lược dài hạn, tổ chức thực hiện nhất quán và khả năng sử dụng hiệu quả các nguồn lực.
Quản trị chuyên môn phải bắt đầu từ hệ thống
Vai trò cốt lõi của VFF không chỉ là tổ chức các đội tuyển tham dự giải đấu, mà còn phải xây dựng môi trường để tài năng được phát hiện, đào tạo và phát triển liên tục. Điều đó đòi hỏi sự kết nối giữa hệ thống giải trẻ, các câu lạc bộ, trung tâm đào tạo và đội tuyển quốc gia.
Việc duy trì các giải đấu từ U9 đến U21, mở rộng cơ hội thi đấu quốc tế và nâng cao chất lượng chuẩn bị cho các đội tuyển là những mắt xích quan trọng. Nếu được triển khai đồng bộ, các hoạt động này có thể tạo ra nguồn cầu thủ kế cận, giúp đội tuyển giảm sự phụ thuộc vào một thế hệ và tăng khả năng thích ứng trước những yêu cầu chuyên môn mới.
Cột mốc tám đội tuyển quốc gia ở các cấp độ giành quyền tham dự vòng chung kết châu Á trong giai đoạn 2025-2026, theo thông tin được nêu trong báo cáo về nhiệm kỳ, là một chỉ dấu đáng chú ý. Tuy nhiên, số lượng đội tuyển vượt qua vòng loại chưa đủ để kết luận hệ thống đã phát triển toàn diện. Chất lượng thi đấu, khả năng tiến sâu tại các giải quốc tế và hiệu quả chuyển tiếp từ bóng đá trẻ lên cấp độ đội tuyển quốc gia mới là những thước đo dài hạn.
Quản trị chuyên môn vì thế phải được đánh giá bằng khả năng tạo ra một quy trình vận hành hiệu quả, chứ không chỉ bằng kết quả của từng giải đấu.
Vai trò lãnh đạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực
Trong nhiệm kỳ khóa IX, Chủ tịch VFF Trần Quốc Tuấn cùng Ban Chấp hành và Thường trực Ban Chấp hành giữ vai trò định hướng và điều hành hoạt động của liên đoàn. Năng lực lãnh đạo cần được nhìn nhận qua khả năng xác lập ưu tiên, điều phối nguồn lực, kết nối các thành phần của nền bóng đá và tổ chức thực hiện những mục tiêu dài hạn.
Nguồn lực tài chính là điều kiện cần, nhưng không tự động tạo ra thành tích. Hiệu quả đầu tư phụ thuộc vào việc tiền bạc được phân bổ cho những mục tiêu nào, chương trình được triển khai ra sao và kết quả có được đánh giá bằng các tiêu chí cụ thể hay không. Tương tự, hợp tác quốc tế chỉ tạo ra giá trị bền vững khi giúp nâng cao trình độ chuyên môn, mở rộng cơ hội phát triển và cải thiện năng lực tổ chức trong nước.
Việc VFF và cá nhân Chủ tịch Trần Quốc Tuấn được trao Huân chương Lao động hạng Ba năm 2023 là sự ghi nhận đối với những đóng góp cho bóng đá Việt Nam. Dù vậy, thước đo quan trọng nhất của quản trị vẫn là hiệu quả thực tế và khả năng duy trì những kết quả tích cực trong dài hạn.
Vị thế quốc tế phải chuyển hóa thành giá trị thực chất
Trên bình diện quốc tế, ông Trần Quốc Tuấn đảm nhiệm nhiều vị trí tại các tổ chức bóng đá khu vực và châu lục, trong đó có Chủ tịch Ủy ban Thi đấu AFC nhiệm kỳ 2023-2027, Ủy viên Ban Thường vụ AFC và Ủy viên Ban Thi đấu FIFA.
Những vị trí này tạo điều kiện để bóng đá Việt Nam mở rộng quan hệ, tiếp cận kinh nghiệm quản lý và tham gia sâu hơn vào hoạt động của các tổ chức quốc tế. Nhưng vị thế không nên chỉ được đo bằng chức danh. Giá trị quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa các mối quan hệ thành chương trình hợp tác, cơ hội thi đấu, nâng cao năng lực chuyên môn và cải thiện điều kiện phát triển bóng đá trong nước.
Đây cũng là yêu cầu đối với bộ máy lãnh đạo VFF: kết hợp năng lực đối ngoại với hiệu quả điều hành trong nước, bảo đảm rằng vị thế quốc tế phục vụ trực tiếp cho mục tiêu phát triển nền bóng đá.
Nhiệm kỳ mới và bài toán kế thừa
Đại hội VFF khóa X (2026-2030) đứng trước nhiệm vụ vừa kế thừa những kết quả đã đạt được, vừa giải quyết các hạn chế về chất lượng đào tạo trẻ, môi trường thi đấu chuyên nghiệp và sức cạnh tranh ở cấp độ châu lục.
Bộ máy lãnh đạo nhiệm kỳ mới cần được đánh giá trên năng lực chuyên môn, khả năng quản trị và chương trình hành động có mục tiêu đo lường được. Khát vọng World Cup chỉ có thể trở thành mục tiêu khả thi khi được cụ thể hóa bằng lộ trình phát triển cầu thủ, chuẩn thành tích quốc tế, nguồn lực đầu tư và cơ chế đánh giá minh bạch.
Bài học trung tâm của nhiệm kỳ khóa IX vì thế không chỉ là những danh hiệu đã giành được, mà là yêu cầu xây dựng một hệ thống có khả năng tạo ra thành tích một cách liên tục. Thành công của quản trị bóng đá cuối cùng phải được chứng minh bằng chất lượng chuyên môn, hiệu quả vận hành và khả năng tiến bộ của cả nền bóng đá, chứ không chỉ bằng những kết quả trong một nhiệm kỳ.
