Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cần trở thành hạt nhân đào tạo, nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ

Cùng dự có đồng chí Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh; lãnh đạo một số bộ, ngành, cơ quan Trung ương.

Điểm nhấn tại Lễ khai khóa năm 2026 là hoạt động khen thưởng các cá nhân tham gia “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, do Thủ tướng Lê Minh Hưng trực tiếp trao phần quà.

Các giảng viên, cán bộ chuyên môn, học viên và cựu người học của Trường đại học Bách khoa và Trường đại học Khoa học tự nhiên đã ứng dụng các phương pháp khảo sát địa vật lý, phân tích dữ liệu và khoanh vùng các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ, qua đó hỗ trợ lực lượng chức năng trong công tác tìm kiếm, quy tập.

Phát biểu ý kiến tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, giáo dục và đào tạo có vị trí đặc biệt quan trọng, là quốc sách hàng đầu và quyết định tương lai của dân tộc. Trong đó, giáo dục đại học là nòng cốt để phát triển nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài và thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và sức mạnh nội sinh, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho đất nước.

Những năm qua, với sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước, ngành giáo dục và đào tạo đã được chú trọng đầu tư và không ngừng phát triển. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã đạt được những kết quả quan trọng. Đặc biệt, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71 ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thường xuyên chỉ đạo sâu sắc về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó có nâng cao chất lượng giáo dục đại học là trọng tâm của đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Đóng góp vào những kết quả tích cực đó có vai trò quan trọng của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, một trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo hàng đầu, giữ vai trò nòng cốt, dẫn dắt trong đổi mới giáo dục đại học, có quy mô đào tạo lớn nhất cả nước, cụm nhóm từ 801 đến 850 đại học hàng đầu thế giới, với hơn 110.000 người học, 180 chương trình đã chuẩn kiểm định quốc tế, 13 ngành thuộc nhóm 500 thế giới.

Nhà trường đã tạo lập nền tảng vững chắc với hơn 1.700 nhân sự học thuật trình độ tiến sĩ trở lên, gần 180 nhà khoa học chuyên gia có kinh nghiệm quốc tế, mạng lưới hợp tác chuyên gia trong nước và quốc tế ngày càng mở rộng…

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng đánh giá cao và biểu dương những nỗ lực và kết quả tích cực mà các thế hệ lãnh đạo, tập thể viên chức, nhà khoa học, giảng viên, người lao động, học sinh, sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được trong 31 năm xây dựng và phát triển, thực hiện xuất sắc sứ mệnh làm đầu tàu, nòng cốt cho hệ thống giáo dục đại học cả nước, phục vụ đắc lực cho công cuộc đổi mới và phát triển đất nước.

Thủ tướng nêu rõ, đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội, thách thức và yêu cầu đặt ra rất cao trên tất cả các lĩnh vực. Đối với công tác giáo dục và đào tạo, đó phải là sự đột phá về đổi mới tư duy, nhận thức, thể chế, tạo bứt phá về nguồn lực, động lực và không gian mới cho phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, trong đó giáo dục đại học phải được hiện đại hóa, nâng tầm, đạt kết quả thực chất trong phát triển nhân lực trình độ cao và dẫn dắt nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Nhất là khi cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển bứt phá, nguy cơ tụt hậu về tri thức và công nghệ có thể làm gia tăng sự phụ thuộc và thu hẹp cơ hội phát triển. Tại buổi làm việc với ngành giáo dục và đào tạo vào tháng 6/2026, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhấn mạnh: "Giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực có kỹ năng nghề, nhân lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các ngành chiến lược của đất nước".

Trong bối cảnh đó, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cần phát huy truyền thống tốt đẹp và những kết quả đã đạt được, thể hiện quyết tâm cao hơn với một khát vọng lớn hơn: Đổi mới tư duy, phương thức quản trị, xây dựng môi trường học thuật tôn trọng sáng tạo, đề cao thực chất và lấy hiệu quả làm thước đo, hướng tới xây dựng Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh trở thành hạt nhân đào tạo, nghiên cứu và phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hàng đầu, xuất sắc của đất nước theo tinh thần các Nghị quyết số 71 và Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, phấn đấu đến năm 2030 thuộc nhóm 100 cơ sở giáo dục hàng đầu châu Á, tầm nhìn đến năm 2045 trở thành hệ thống đại học nghiên cứu hàng đầu châu Á và có ít nhất 4 ngành được xếp hạng trong nhóm 50 của bảng xếp hạng quốc tế uy tín.

Trên tinh thần đó, Thủ tướng lưu ý một số nội dung trọng tâm sau đây:

Thứ nhất, trường phải trở thành nơi phát hiện, đào tạo và quy tụ nhân tài hàng đầu của đất nước. Xây dựng một hệ sinh thái nhân tài kết nối liên tục từ học sinh xuất sắc, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh đến nhà khoa học trẻ và các chuyên gia hàng đầu, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược. Chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo nhân tài, đẩy mạnh quản trị đại học hiện đại và trở thành địa chỉ tin cậy, điểm thu hút và tạo điều kiện thuận lợi để nhân tài phát huy tối đa năng lượng, trí tuệ, cống hiến và gắn bó lâu dài.

Thứ hai, cần phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách, cung cấp luận cứ khoa học, tin cậy để phục vụ cho việc hoạch định các chủ trương, chính sách và các quyết sách phát triển của đất nước, của vùng và của các địa phương. Chủ động nghiên cứu và đề xuất giải pháp đối với những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, đưa tri thức từ giảng đường, phòng thí nghiệm vào quá trình xây dựng và hoạch định chính sách, đổi mới mô hình phát triển, nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện đời sống của nhân dân.

Thứ ba, nhà trường phải thực sự trở thành một đại học thống nhất về chiến lược và sức mạnh, thay vì chỉ là phép cộng cơ học các trường thành viên. Với mỗi nhiệm vụ lớn của đất nước, phải nhanh chóng hình thành được các nhóm nghiên cứu liên ngành mạnh, dùng chung đội ngũ, phòng thí nghiệm, dữ liệu và có người đứng đầu chịu trách nhiệm đến sản phẩm cuối cùng.

Thứ tư, phải kết nối đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thành một chuỗi thống nhất. Không thể sinh viên chỉ học trong lớp, nhà khoa học chỉ làm đề tài, còn doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở cuối chu trình. Với những ngành mới như bán dẫn, lượng tử, hàng không vũ trụ, cần huy động sự tham gia của các chuyên gia trong nước và quốc tế, các doanh nghiệp gắn với kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm đầu ra.

Thứ năm, nhận trách nhiệm làm chủ một số công nghệ chiến lược. Không dàn trải nguồn lực, không chỉ công bố khoa học mà phải xác định công nghệ cần làm chủ và sản phẩm cần phải tạo ra, đối tượng sử dụng và thời điểm có kết quả. Không chỉ làm chủ công nghệ mà phải từng bước hình thành năng lực công nghệ nội sinh, phát triển công nghệ lõi và tạo ra sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh và phải mang thương hiệu Việt Nam. Phát huy hơn nữa vai trò hạt nhân kết nối Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, mở rộng hợp tác quốc tế thực chất và phối hợp hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, góp phần để tiềm lực trình độ khoa học và đổi mới sáng tạo của Việt Nam đạt mức tiên tiến ở nhiều lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030.

Nhân dịp này, Thủ tướng cũng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương xây dựng đề án triển khai cơ chế, chính sách đầu tư mạnh và có các cơ chế đặc thù vượt trội để phát triển đại học tinh hoa, các mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp thế giới, đào tạo nhân tài quốc gia, phân cấp phân quyền mạnh đối với đại học quốc gia về mô hình quản trị, tổ chức bộ máy, mở ngành, phương thức đào tạo, sử dụng nhân tài, gắn với trách nhiệm giải trình, công khai và đánh giá toàn diện. Chính phủ ủng hộ mạnh mẽ việc phân cấp cho các đại học quốc gia trở thành, xây dựng trở thành những đại học tinh hoa và đóng góp cho cái quá trình xây dựng và hoạch định chính sách, cũng như là phát triển các công nghệ chiến lược để đóng góp một cách tiếp ứng vào cái quá trình chuyển đổi đất nước và đáp ứng cái đòi hỏi tăng trưởng cao và bền vững trong nhiều năm tới.

Thủ tướng chỉ đạo phải phát triển Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành trung tâm của hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 19 ngày 28/7/2026 của Trung ương. Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì phối hợp Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế kinh phí giao theo gói cho các hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cho các tổ chức khoa học công nghệ công lập thuộc các đại học trọng điểm, nghiên cứu hoàn thiện cơ chế chính sách để kết quả nghiên cứu vượt qua được khoảng trống từ phòng thí nghiệm đến thị trường, và trách nhiệm của Bộ Tài chính là rất lớn trong việc giao định mức, giao cơ chế đủ mạnh cho các trường để các trường chủ động sử dụng nguồn lực để phục vụ cho các hoạt động của mình.

Thủ tướng đề nghị Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long nghiên cứu và đặt hàng trực tiếp, hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung đối với Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh để đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, các đề tài nghiên cứu, sản phẩm khoa học công nghệ mà các địa phương khu vực có nhu cầu thông qua các cơ chế đặc thù, thúc đẩy Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh thành đô thị đại học hiện đại và trở thành tiền đề hấp dẫn cho sinh viên và các nhà khoa học quốc tế.

Các thầy cô giáo, các nhà khoa học của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung, hãy là những tấm gương sáng về đạo đức, về tinh thần học tập suốt đời, sự trung thực và liêm chính học tập, dám đặt vấn đề mới, khuyến khích phản biện khoa học và tôn trọng sự khác biệt, tạo điều kiện cho những ý tưởng sáng tạo được thử nghiệm và kiểm chứng. Cùng với truyền thụ tri thức và phát triển năng lực chuyên môn, cần chú trọng vào bồi dưỡng nhân cách, bản lĩnh, ý thức trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến để mỗi người học không chỉ giỏi về chuyên môn mà còn có bản lĩnh, đạo đức và trách nhiệm xã hội và tinh thần dân tộc.

Thủ tướng nhắn nhủ tới các tân sinh viên: Các em học sinh, sinh viên thân mến! Các em bước vào giảng đường hôm nay không chỉ để nhận một tấm bằng cho riêng mình mà còn được trao một cơ hội để tiếp cận môi trường có thể tạo ra những thay đổi tích cực đối với đất nước. Đất nước không chỉ cần những người giỏi công nghệ mà còn cần những con người có năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm, có khát vọng, có tri thức toàn cầu nhưng có cội nguồn Việt Nam, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới nhưng cũng dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của chính mình. Các em hãy học để hiểu bản chất của vấn đề, hãy đặt câu hỏi, tranh luận, thử nghiệm và liên tục hoàn thiện bản thân. Hãy làm chủ công nghệ và hãy luôn hứa rằng đằng sau hành trình học tập và trưởng thành của các em là sự đồng hành, chia sẻ, hỗ trợ của gia đình, các thầy cô giáo, bạn bè và toàn xã hội.

* Tại Lễ khai khóa, dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Lê Minh Hưng, các tập đoàn, doanh nghiệp đơn vị đã trao tài trợ cho Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Điển hình trong số này là Tổng Giám đốc Ngân hàng SHB Ngô Thu Hà đã trao biển tài trợ Chương trình phát triển tài năng và an sinh xã hội tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2030. Theo chương trình, SHB dành tổng kinh phí 10 tỷ đồng trong 5 năm (2 tỷ đồng mỗi năm), nhằm hỗ trợ Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh phát triển tài năng, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và mở rộng cơ hội học tập, phát triển cho học sinh, sinh viên.

Tổng Giám đốc SHB Ngô Thu Hà chia sẻ: “Chúng tôi tin rằng đầu tư cho con người và tri thức chính là đầu tư cho tương lai đất nước. Việt Nam muốn phát triển nhanh, bền vững và từng bước làm chủ những công nghệ chiến lược cần có đội ngũ nhân lực chất lượng cao, có năng lực nghiên cứu, sáng tạo và khát vọng cống hiến. Thông qua sự đồng hành cùng Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, SHB mong muốn góp phần nuôi dưỡng những tài năng Việt Nam, tạo thêm cơ hội để các bạn trẻ phát huy năng lực, hiện thực hóa ước mơ và đóng góp cho sự phát triển của đất nước”.