Đại biểu Quốc hội: Chính phủ hành động quyết liệt, để lại nhiều dấu ấn nổi bật

Sáng 4/12, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của Chính phủ.

Các ý kiến đại biểu Quốc hội bày tỏ sự thống nhất và đánh giá rất cao tinh thần trách nhiệm, tầm nhìn chiến lược và tính tổng kết sâu sắc của Báo cáo Chính phủ. Báo cáo đã cho thấy một nhiệm kỳ đầy bản lĩnh, quyết liệt và có nhiều dấu ấn nổi bật trong một nhiệm kỳ nhiều biến động.

Tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế điều hành kinh tế đa mục tiêu

Về giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô và phục hồi-tăng trưởng, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) nhận định kết quả nhiệm kỳ khẳng định năng lực điều hành kinh tế của Chính phủ.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược thế giới gay gắt, thị trường tài chính, tiền tệ toàn cầu biến động mạnh, Việt Nam vẫn giữ được ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn; đầu tư công được thúc đẩy quyết liệt, an ninh lương thực, năng lượng được giữ vững, kinh tế tư nhân tiếp tục phát triển thành động lực quan trọng.

Tuy nhiên, đại biểu chỉ ra, sức chống chịu của một số thị trường còn hạn chế, đặc biệt là thị trường vốn, bất động sản và lao động chất lượng cao; độ trễ chính sách còn làm chậm quá trình hấp thụ của nền kinh tế.

Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế điều hành kinh tế đa mục tiêu, tiếp cận theo “cụm chính sách” thay vì từng đạo luật đơn lẻ; triển khai mạnh cơ chế thử nghiệm có kiểm soát chính sách để thử nghiệm các mô hình kinh tế mới trước khi luật hóa; quản lý rủi ro đi đôi với tạo cơ hội phát triển.

Bên cạnh đó, cần tăng cường ưu tiên nguồn lực và cơ chế vượt trội cho trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ lõi, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn; phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo vùng và quốc gia; khuyến khích tư nhân đầu tư nghiên cứu, phát triển; khai thác thành tựu khoa học thành giá trị kinh tế thực.

“Với tinh thần “Đảng lãnh đạo-Quốc hội quyết sách-Chính phủ hành động-Nhân dân đồng thuận”, tôi tin tưởng đất nước sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, bền vững và vươn tầm trong tương lai”, đại biểu nhấn mạnh.

Cải tiến thi cử, điều chỉnh lại phương thức tuyển sinh lớp 10

Quan tâm đến lĩnh vực giáo dục và đào tạo, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga (Đoàn Quảng Trị), đại biểu đánh giá cao nhiều kết quả quan trọng đã nêu trong mục 8 phần 1 của báo cáo, điều đó thể hiện sự nỗ lực nghiêm túc, tinh thần đổi mới và trách nhiệm của Chính phủ, đặc biệt là tâm huyết của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo.

Tuy nhiên, theo đại biểu cần khái quát rõ nét hơn cho những thành tựu nổi bật mà các nhiệm kỳ trước chưa làm được, trong đó cần nhấn mạnh: Nhiệm kỳ 2021–2025 đánh dấu những bước tiến quan trọng của tư duy chiến lược về giáo dục. Chứng minh cho nhận định này, đại biểu dẫn hàng loạt quyết sách quan trọng như Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, chủ trương luật hóa việc phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3-5 tuổi, miễn học phí đối với học sinh mầm non và phổ thông.

Tại kỳ họp này, Chính phủ đã trình Quốc hội chương trình mục tiêu quốc gia cho giáo dục, xây dựng Luật Nhà giáo trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Đề cập đến các bất cập, đại biểu nhận thấy Báo cáo của Chính phủ chỉ dành ít dòng cho những hạn chế về giáo dục-đào tạo, các vấn đề còn quá chung.

Theo đại biểu, cần nhận diện rõ hơn các bất cập đặc biệt là kỹ và sâu hơn về thực hiện đổi mới căn bản toàn diện giáo dục-đào tạo, và thực hiện khâu đột phá chiến lược về nhận lực theo Nghị quyết Đại hội 13 và Nghị quyết 16 của Quốc hội nhiệm kỳ 2021-2026.

Đại biểu bày tỏ nỗi trăn trở lớn và cho biết đây cũng là tâm nguyện của đông đảo cử tri gửi đến về gánh nặng thi cử do vấn đề phân luồng sau trung học sơ sở còn bất cập trong nhận thức, quan điểm và thực thi.

Dẫn Đề án “Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018-2025” của Chính phủ, đại biểu chỉ ra, phân luồng đang hiểu sai thực hiện sai trong thực tế: “Ai thi trượt vào trung học phổ thông thì đi học nghề” phân luồng bị gắn với thất bại, không phải lựa chọn.

Cũng theo đại biểu, thi vào lớp 10 đang trở thành một “kỳ thi quốc gia thu nhỏ”, với áp lực nặng nề. Trong khi đó, trung học phổ thông là bậc học phổ thông, nghĩa là mọi học sinh đều có quyền được học. Việc tỷ lệ học sinh vào trung học phổ thông còn thấp tại một số địa phương cho thấy thời gian qua chúng ta chưa bảo đảm đúng quyền tiếp cận giáo dục phổ thông 12 năm.

Từ thực trạng nhức nhối trên, nữ đại biểu Đoàn Quảng Trị bày tỏ mong muốn Chính phủ phải có hành động ngay như là việc miễn học phí cho học sinh phổ thông.

“Ngay trong năm học 2026-2027, hãy mở rộng cánh cửa trung học phổ thông, hãy đầu tư có bài bản cho trung học nghề và tôn trọng quyền lựa chọn của người học. Cải tiến thi cử, điều chỉnh lại phương thức tuyển sinh lớp 10 theo hướng giảm áp lực, nhiều cơ hội hơn cho học sinh. Phân luồng phải dựa trên tự nguyện và năng lực, không biến phân luồng thành “rào cản” từ lớp 9. Xây dựng phân luồng dựa trên quyền học tập. Bảo đảm đủ chỗ học trung học phổ thông công lập cho học sinh nghèo”, đại biểu kiến nghị.

Theo đại biểu, thực tế cho thấy nhiều chính sách không thực hiện được vì hai lý do chính: thiếu giải pháp đồng bộ và thiếu nguồn lực bảo đảm.

“Tư duy đã đổi mới, chính sách đã ban hành nhưng sức mạnh thực thi cần phải đủ để tạo ra chuyển biến rõ ràng. Vì vậy chúng tôi kiến nghị và kỳ vọng nhiệm kỳ tới phải là nhiệm kỳ hành động, để biến chính sách thành hiện thực…”, đại biểu nhấn mạnh.

Xây dựng Chiến lược quốc gia về văn hoá-lối sống trong kỷ nguyên số

Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, dù báo cáo của Chính phủ đã đề cập một số khó khăn lĩnh vực văn hoá-xã hội, nhưng vấn đề văn hoá-lối sống cần được nhận diện đầy đủ hơn như một “điểm nghẽn chiến lược”.

Điều này thể hiện ở mấy điểm: Khoảng cách ngày càng rộng giữa phát triển vật chất và phát triển văn hoá-con người. Thực tế cho thấy, chúng ta còn nhiều hạn chế về lĩnh vực văn hóa, đặc biệt là lối sống như: Bạo lực học đường, bạo lực gia đình vẫn diễn biến phức tạp; lừa đảo trực tuyến, cờ bạc, nghiện game, nghiện mạng xã hội lan rộng, nhất là ở giới trẻ; văn hóa ứng xử nơi công cộng, trong giao thông, trên môi trường mạng còn nhiều bất cập; chủ nghĩa thực dụng, sính vật chất, tâm lý hời hợt, ưa nổi tiếng nhanh đang ảnh hưởng đến một bộ phận thanh niên.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng nêu lên thực trạng thiết chế văn hóa nền tảng có dấu hiệu đang nứt gãy nhưng chưa trở thành trọng tâm chính sách. Chính sách văn hóa còn nghiêng nhiều hơn về phong trào-sự kiện-di sản, chưa thực sự đi thẳng vào những biểu hiện khủng hoảng giá trị.

Theo đại biểu, cốt lõi của văn hóa là chuẩn mực sống, là giá trị đạo đức, là nhân cách con người vẫn chưa được lượng hóa và chưa có một chiến lược thật sự mạnh mẽ để giải quyết. Vì vậy, đại biểu kiến nghị nhiệm kỳ tới, Chính phủ cần đặt văn hoá-lối sống lên hàng đầu với một tinh thần mới, coi đây là “đột phá của đột phá” với những trọng tâm sau:

Xây dựng Chiến lược quốc gia về văn hóa và lối sống trong kỷ nguyên số, gắn với gia đình-nhà trường-cộng đồng-không gian mạng. Thiết lập bộ chỉ tiêu về văn hóa, đạo đức xã hội, hành vi ứng xử, như một phần bắt buộc trong hệ thống chỉ tiêu phát triển quốc gia. Cần lấy văn hóa công vụ, văn hoá chính trị, văn hóa pháp quyền làm gương dẫn dắt xã hội.

Đồng thời, phát triển mạnh mẽ công tác truyền thông chính sách mang tính giáo dục giá trị, không chỉ chống xấu-độc, mà còn xây dựng “sức đề kháng văn hóa” cho người dân.

“Đầu tư cho thiết chế văn hóa cơ sở và đội ngũ làm công tác văn hóa, coi đây là đầu tư lâu dài cho chất lượng con người Việt Nam”, đại biểu nêu ý kiến.