Công nghiệp văn hóa phục vụ sáng tạo

Cụm từ "công nghiệp văn hóa" lần đầu được nhắc tới trong Quyết định số 581/QÐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020 ban hành ngày 6-5-2009.

Trong đó có đề cập chủ trương "Phát triển nhanh chóng công nghiệp văn hóa", gợi mở cho nhiều chính sách văn hóa quan trọng ở Việt Nam. Công nghiệp văn hóa bao quát nhiều lĩnh vực liên quan sáng tạo, như: xuất bản, kiến trúc, mỹ thuật, nhiếp ảnh, quảng cáo... Mặc dù được đề cập từ khá lâu, được đưa vào nhiều văn bản quy phạm pháp luật, hay sự hình thành một số tổ chức liên quan đến bản quyền tác giả nhưng có thể khẳng định, công nghiệp văn hóa ở Việt Nam còn rất sơ khai. Biểu hiện là qua một vài vụ tranh chấp về bản quyền trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật, phim ảnh, truyền thông... Người dân khi nhắc đến công nghiệp văn hóa đều chưa có ấn tượng rõ ràng. Nhiều người cho rằng, sở hữu trí tuệ chính là giá trị cốt lõi của công nghiệp văn hóa; việc tạo ra môi trường để những "sản phẩm" được chuyển nhượng, trao đổi, mua bán thì đã có công nghiệp văn hóa rồi.

Nói vậy thì đúng, nhưng chưa đủ. Bởi thực tế, rất nhiều sản phẩm thứ sinh, phái sinh ăn theo mà không thể "lượng hóa" để người sáng tạo hưởng được thành quả sáng tạo. Lấy thí dụ từ một số địa phương, cộng đồng dân cư đang được hưởng lợi từ việc khai thác bối cảnh các bộ phim. Nhà làm phim được "trả công" thông qua phòng vé, người làm du lịch hưởng lợi trực tiếp từ du khách đến tham quan phim trường. Trong thực tế, người làm du lịch và các công ty lữ hành không phải trả một đồng nào cho việc quảng bá hình ảnh cũng như những sáng tạo nghệ thuật của nhà làm phim. Tương tự, hiện tượng chép, nhái tranh, ảnh; phổ lời lại cho ca khúc; cắt ghép kiến trúc... lại càng khó kiểm soát và tất nhiên người sáng tạo không bao giờ được trả công cho sản phẩm sáng tạo. Từ thực tế đó dẫn đến những "bất công" như: ca sĩ thu nhập cao hơn nhạc sĩ; người quản lý di tích thu nhập thấp hơn ông chủ nhà hàng ở ngay cổng di tích...

Trên thế giới, công nghiệp văn hóa, cũng như công nghiệp thể thao và nhiều "ngành" công nghiệp khác không phải là một khái niệm xa lạ. Một đội bóng nổi tiếng có lợi nhuận từ những món quà lưu niệm mà du khách mua khi đến tham quan. Tại Thái-lan, những người làm du lịch ở đây đã hình thành những "chuỗi liên kết" để chia đều lợi ích khi cùng khai thác chung một địa điểm du lịch. Những nước như Nhật Bản, Hàn Quốc còn đầu tư ngược lại cho công nghiệp văn hóa. Thí dụ điển hình là những bộ phim truyền hình quảng cáo cho mỹ phẩm, khu du lịch; những bộ truyện tranh quảng cáo cho trò chơi điện tử... Nhiều nước lớn biến công nghiệp văn hóa thành "sức mạnh mềm" đem văn hóa của họ đi khắp nơi trên thế giới, và gặt hái nhiều lợi ích từ những giá trị văn hóa ấy.

Chủ trương của Ðảng ta là phát triển công nghiệp văn hóa nhằm khai thác và phát huy những tiềm năng và giá trị đặc sắc của văn hóa Việt Nam; khuyến khích xuất khẩu sản phẩm văn hóa, góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Những năm gần đây, chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu của Việt Nam liên tục tăng, hiện đứng thứ 42 trên 131 quốc gia và nền kinh tế. Riêng trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ, chúng ta đã tận dụng tốt lợi thế từ sức hút văn hóa, đưa Việt Nam trở thành một trong 10 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới. Sự phát triển của du lịch, dịch vụ cũng giúp chúng ta huy động được nhiều nguồn lực để bảo tồn, tôn tạo và phát huy những giá trị di sản văn hóa cha ông để lại. Nhiều loại hình nghệ thuật ra đời bổ sung cho nền văn hóa vốn rất đa dạng, phong phú của dân tộc ta. Có môi trường thuận lợi, nhưng để công nghiệp văn hóa thật sự trở thành xu hướng của tương lai, các cơ quan chức năng cần hỗ trợ, bảo trợ cho sáng tạo, phát kiến mới; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật để ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng vi phạm bản quyền, sở hữu trí tuệ. Cộng đồng cần lên án những hành vi "chép", "nhái", "đạo" sản phẩm sáng tạo của người khác, nhất là trong lĩnh vực văn hóa.

Có thể bạn quan tâm

Cơ quan chức năng tích cực cải cách hành chính, phục vụ nhân dân. (Ảnh: VĂN HỌC)

Đổi mới tư duy, đột phá thể chế từ cơ sở

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định: Chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là hoàn toàn đúng đắn, cần thiết và có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước.

Toàn cảnh buổi làm việc của Đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo Trung ương về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch (Ban Chỉ đạo 35) do đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương làm Trưởng đoàn với Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Xây dựng. (Ảnh: Cổng thông tin Bộ Xây dựng)

Đoàn kiểm tra Ban Chỉ đạo 35 Trung ương làm việc với Đảng ủy Bộ Xây dựng

Chiều 15/7, tại Hà Nội, Đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo Trung ương về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch do đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương làm Trưởng đoàn, đã có buổi làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Xây dựng.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì buổi làm việc của Đoàn công tác Chính phủ với lãnh đạo thành phố Huế về tình hình thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hơn 10%.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Huế phải biến lợi thế thành kết quả, tạo động lực tăng trưởng thực chất

“Huế có nhiều lợi thế đặc biệt như hệ thống di sản văn hóa thế giới, Khu kinh tế Chân Mây-Lăng Cô, cảng biển nước sâu, sân bay quốc tế Phú Bài, Đại học Huế cùng nhiều cơ chế, chính sách đặc thù. Điều quan trọng là phải biến những lợi thế đó thành sản phẩm, việc làm, nguồn thu ngân sách và động lực tăng trưởng thực chất”.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng kết luận cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang. (Ảnh: THANH GIANG)

Đánh giá tổng thể việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT trên cả nước, đề xuất phương án phù hợp, phòng ngừa phát sinh tiêu cực

Chiều 15/7, tại tỉnh Tuyên Quang, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang về tình hình phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm tăng trưởng 2 con số, giải ngân vốn đầu tư công, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị... 

[Video] Thời sự 24h ngày 15/7/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đất nước phát triển, người có công và gia đình phải được chăm lo tốt hơn

[Video] Thời sự 24h ngày 15/7/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đất nước phát triển, người có công và gia đình phải được chăm lo tốt hơn

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành (tỉnh Bắc Ninh); Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chủ trì buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lạng Sơn; Gần 875.000 thí sinh đăng ký xét tuyển đại học, trên 53% chọn khối ngành STEM.

Đại biểu tham quan doanh trại Trung đoàn bộ binh 88, Sư đoàn 302 (Quân khu 7).

Bảo đảm tốt nơi ở, sinh hoạt cho bộ đội

Ngày 15/7, tại Đồng Nai, Ban Chỉ đạo Hội thi “Doanh trại chính quy, xanh, sạch, đẹp” trung đoàn bộ binh đủ quân toàn quân năm 2026 đến chấm thi tại Trung đoàn bộ binh 88 (Sư đoàn 302, Quân khu 7). Thiếu tướng Nguyễn Trọng Thiện, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật dự và phát biểu chỉ đạo. 

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu ý kiến chỉ đạo cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang. (Ảnh: THANH GIANG)

Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang

Chiều 15/7, tại tỉnh Tuyên Quang, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang về tình hình phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm tăng trưởng, giải ngân vốn đầu tư công, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị...

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa thăm hỏi, động viên lực lượng rà phá bom mìn tại xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa làm việc tại tỉnh Tuyên Quang

Ngày 15/7, Đoàn công tác của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam do Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị làm trưởng đoàn đã làm việc tại tỉnh Tuyên Quang.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú dâng hoa, dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và tri ân các Anh hùng liệt sĩ

Sáng 15/7, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư và Đoàn đại biểu Trung ương đến dâng hoa, dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên và tri ân các Anh hùng liệt sĩ tại Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc.

Quang cảnh cuộc làm việc. (Ảnh: Thanh Giang)

Lạng Sơn cần cập nhật kịch bản tăng trưởng, chú trọng phát triển kinh tế cửa khẩu

Sáng 15/7, tại tỉnh Lạng Sơn, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lạng Sơn về tình hình phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm tăng trưởng 2 con số, giải ngân vốn đầu tư công, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Toàn cảnh kỳ họp.

Khai mạc Kỳ họp thứ năm Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai khóa XIII

Sáng 15/7, tại Trung tâm hội nghị tỉnh, Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai khóa XIII, nhiệm kỳ 2026-2031 khai mạc Kỳ họp thứ năm nhằm đánh giá toàn diện tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh 6 tháng đầu năm và quyết định các chủ trương, giải pháp quan trọng cho chặng đường nửa cuối năm.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú thăm, tặng quà Trung tâm Điều dưỡng thương binh Nghệ An.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú thăm và tặng quà Trung tâm điều dưỡng thương binh Nghệ An

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026),  76 năm Ngày truyền thống lực lượng Thanh niên xung phong (15/7/1950-15/7/2026), sáng 15/7, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư và Đoàn công tác Trung ương đến thăm, tặng quà Trung tâm Điều dưỡng thương binh Nghệ An.