Công nghiệp văn hóa phục vụ sáng tạo

Cụm từ "công nghiệp văn hóa" lần đầu được nhắc tới trong Quyết định số 581/QÐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020 ban hành ngày 6-5-2009.

Trong đó có đề cập chủ trương "Phát triển nhanh chóng công nghiệp văn hóa", gợi mở cho nhiều chính sách văn hóa quan trọng ở Việt Nam. Công nghiệp văn hóa bao quát nhiều lĩnh vực liên quan sáng tạo, như: xuất bản, kiến trúc, mỹ thuật, nhiếp ảnh, quảng cáo... Mặc dù được đề cập từ khá lâu, được đưa vào nhiều văn bản quy phạm pháp luật, hay sự hình thành một số tổ chức liên quan đến bản quyền tác giả nhưng có thể khẳng định, công nghiệp văn hóa ở Việt Nam còn rất sơ khai. Biểu hiện là qua một vài vụ tranh chấp về bản quyền trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật, phim ảnh, truyền thông... Người dân khi nhắc đến công nghiệp văn hóa đều chưa có ấn tượng rõ ràng. Nhiều người cho rằng, sở hữu trí tuệ chính là giá trị cốt lõi của công nghiệp văn hóa; việc tạo ra môi trường để những "sản phẩm" được chuyển nhượng, trao đổi, mua bán thì đã có công nghiệp văn hóa rồi.

Nói vậy thì đúng, nhưng chưa đủ. Bởi thực tế, rất nhiều sản phẩm thứ sinh, phái sinh ăn theo mà không thể "lượng hóa" để người sáng tạo hưởng được thành quả sáng tạo. Lấy thí dụ từ một số địa phương, cộng đồng dân cư đang được hưởng lợi từ việc khai thác bối cảnh các bộ phim. Nhà làm phim được "trả công" thông qua phòng vé, người làm du lịch hưởng lợi trực tiếp từ du khách đến tham quan phim trường. Trong thực tế, người làm du lịch và các công ty lữ hành không phải trả một đồng nào cho việc quảng bá hình ảnh cũng như những sáng tạo nghệ thuật của nhà làm phim. Tương tự, hiện tượng chép, nhái tranh, ảnh; phổ lời lại cho ca khúc; cắt ghép kiến trúc... lại càng khó kiểm soát và tất nhiên người sáng tạo không bao giờ được trả công cho sản phẩm sáng tạo. Từ thực tế đó dẫn đến những "bất công" như: ca sĩ thu nhập cao hơn nhạc sĩ; người quản lý di tích thu nhập thấp hơn ông chủ nhà hàng ở ngay cổng di tích...

Trên thế giới, công nghiệp văn hóa, cũng như công nghiệp thể thao và nhiều "ngành" công nghiệp khác không phải là một khái niệm xa lạ. Một đội bóng nổi tiếng có lợi nhuận từ những món quà lưu niệm mà du khách mua khi đến tham quan. Tại Thái-lan, những người làm du lịch ở đây đã hình thành những "chuỗi liên kết" để chia đều lợi ích khi cùng khai thác chung một địa điểm du lịch. Những nước như Nhật Bản, Hàn Quốc còn đầu tư ngược lại cho công nghiệp văn hóa. Thí dụ điển hình là những bộ phim truyền hình quảng cáo cho mỹ phẩm, khu du lịch; những bộ truyện tranh quảng cáo cho trò chơi điện tử... Nhiều nước lớn biến công nghiệp văn hóa thành "sức mạnh mềm" đem văn hóa của họ đi khắp nơi trên thế giới, và gặt hái nhiều lợi ích từ những giá trị văn hóa ấy.

Chủ trương của Ðảng ta là phát triển công nghiệp văn hóa nhằm khai thác và phát huy những tiềm năng và giá trị đặc sắc của văn hóa Việt Nam; khuyến khích xuất khẩu sản phẩm văn hóa, góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Những năm gần đây, chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu của Việt Nam liên tục tăng, hiện đứng thứ 42 trên 131 quốc gia và nền kinh tế. Riêng trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ, chúng ta đã tận dụng tốt lợi thế từ sức hút văn hóa, đưa Việt Nam trở thành một trong 10 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới. Sự phát triển của du lịch, dịch vụ cũng giúp chúng ta huy động được nhiều nguồn lực để bảo tồn, tôn tạo và phát huy những giá trị di sản văn hóa cha ông để lại. Nhiều loại hình nghệ thuật ra đời bổ sung cho nền văn hóa vốn rất đa dạng, phong phú của dân tộc ta. Có môi trường thuận lợi, nhưng để công nghiệp văn hóa thật sự trở thành xu hướng của tương lai, các cơ quan chức năng cần hỗ trợ, bảo trợ cho sáng tạo, phát kiến mới; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật để ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng vi phạm bản quyền, sở hữu trí tuệ. Cộng đồng cần lên án những hành vi "chép", "nhái", "đạo" sản phẩm sáng tạo của người khác, nhất là trong lĩnh vực văn hóa.

Có thể bạn quan tâm

Viết tiếp chương hợp tác mới cho quan hệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga

Viết tiếp chương hợp tác mới cho quan hệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thành công rất tốt đẹp, là một dấu ấn đối ngoại quan trọng, khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại của Việt Nam.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trao Danh hiệu Anh hùng lao động tặng Chủ tịch Tập đoàn BRG, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng quản trị Ngân hàng SeABank Nguyễn Thị Nga. (Ảnh: DUY LINH)

[Ảnh] Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Lễ đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất của Tập đoàn BRG và Ngân hàng SeABank

Sáng 12/9, tại Nhà hát Hồ Gươm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Lễ kỷ niệm 50 năm Hành trình kiến tạo phát triển và đón nhận Danh hiệu Anh hùng Lao động, Huân chương Lao động hạng Nhất của Tập đoàn BRG và Ngân hàng thương mại cổ phần Đông Nam Á-SeABank.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trao tặng Danh hiệu Anh hùng Lao động cho bà Nguyễn Thị Nga, Chủ tịch Tập đoàn BRG. (Ảnh: DUY LINH)

Doanh nghiệp thành công kiên định con đường kinh doanh gắn với lợi ích quốc gia, dân tộc

Sáng 12/9, tại Nhà hát Hồ Gươm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Lễ kỷ niệm 50 năm Hành trình kiến tạo phát triển và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất của Tập đoàn BRG. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Lê Minh Hưng; cùng nhiều lãnh đạo Đảng, Nhà nước gửi lẵng hoa chúc mừng.

Lễ đón Thủ tướng Lê Minh Hưng tại sân bay quốc tế Indira Gandhi, thủ đô New Delhi. (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

[Ảnh] Thủ tướng Lê Minh Hưng bắt đầu tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18

Sáng 12/9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đến thủ đô New Delhi, bắt đầu chuyến tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 với tư cách nước đối tác và làm việc song phương tại Ấn Độ từ ngày 12 đến 13/9/2026, theo lời mời của Thủ tướng Cộng hòa Ấn Độ Narendra Modi.

Việt Nam tích cực phát huy vai trò nước đối tác của BRICS, thúc đẩy quan hệ với Ấn Độ

Việt Nam tích cực phát huy vai trò nước đối tác của BRICS, thúc đẩy quan hệ với Ấn Độ

Chuyến tham dự Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 và làm việc song phương tại Ấn Độ của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng truyền đi thông điệp về việc Việt Nam đánh giá cao vai trò của BRICS và luôn đóng góp có trách nhiệm, tham gia chủ động, tích cực tại các cơ chế đa phương, trong đó có BRICS.

Thủ tướng Lê Minh Hưng rời Hà Nội sang tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 và làm việc song phương tại Ấn Độ. (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

[Ảnh] Thủ tướng lên đường dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại Ấn Độ

Nhận lời mời của Thủ tướng Cộng hòa Ấn Độ Narendra Modi, sáng 12/9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam rời Hà Nội sang tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 với tư cách nước đối tác và làm việc song phương tại Ấn Độ từ ngày 12 đến 13 tháng 9 năm 2026.

Thủ tướng Lê Minh Hưng. (Ảnh: Trần Hải)

Thông điệp về đóng góp tích cực, có trách nhiệm của Việt Nam với cộng đồng quốc tế

Nhận lời mời của Thủ tướng Cộng hòa Ấn Độ Narendra Modi, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 và làm việc song phương tại Ấn Độ từ ngày 12 đến 13/9/2026.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc thăm, làm việc tại Đại học Bách khoa Paris

Nhân dịp chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ngày 11/9, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đã dẫn đầu Đoàn đại biểu Việt Nam đến thăm và làm việc tại Đại học Bách khoa Paris (IP Paris).

Lễ tiễn Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân tại sân bay Orly, Paris. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp

Tối 11/9 (giờ Paris), chuyên cơ chở Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam rời thủ đô Paris, kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ, theo lời mời của Tổng thống Cộng hòa Pháp Emmanuel Macron.

Thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam với Hàn Quốc và Mông Cổ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả

Thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam với Hàn Quốc và Mông Cổ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả

Với các hoạt động thực chất, chuyến thăm chính thức Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng Phu nhân đã thành công tốt đẹp, góp phần đưa quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với Hàn Quốc và Mông Cổ phát triển lên tầm cao mới, thực chất, hiệu quả và bền vững lâu dài.

[Video] Thời sự 24h ngày 11/9/2026: Đưa khoa học - công nghệ thành trụ cột mới trong quan hệ Việt Nam - Pháp

[Video] Thời sự 24h ngày 11/9/2026: Đưa khoa học - công nghệ thành trụ cột mới trong quan hệ Việt Nam - Pháp

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Pháp Macron; Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc về cơ cấu, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Mông Cổ.