Thủy điện An Khê-Ka Nak là công trình thủy điện bậc thang trên cùng của lưu vực sông Ba, có vai trò quan trọng trong phát điện, điều tiết nguồn nước và bảo đảm an toàn vùng hạ du. Công trình do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tổng công ty Phát điện 2 (EVNGENCO2) làm chủ đầu tư, khởi công năm 2005 và đưa vào vận hành năm 2011. Hai nhà máy An Khê và Ka Nak có tổng công suất 173MW, hai hồ chứa có tổng dung tích hơn 329 triệu m³, hằng năm cung cấp khoảng 575 triệu kWh cho Hệ thống điện quốc gia, đồng thời góp phần điều tiết nguồn nước, hỗ trợ cắt giảm lũ và cấp nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt vùng hạ du.
Quản lý chặt chẽ, bảo đảm vận hành an toàn hồ chứa
Lưu vực sông Ba có địa hình, thủy văn phức tạp, mưa lũ diễn biến khó lường. Để bảo đảm an toàn hồ đập và vùng hạ du, Công ty thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống thiên tai, an toàn đập, hồ chứa và Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Ba. Công tác kiểm tra, giám sát hồ đập, công trình, thiết bị được thực hiện thường xuyên; các nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn công trình được rà soát, đánh giá để kịp thời cập nhật phương án ứng phó thiên tai và các tình huống khẩn cấp.
Cùng với đó, Công ty đã bố trí 143 cột mốc cảnh báo lũ, 129 biển báo, biển cảnh báo và biển chỉ dẫn, hệ thống trạm cảnh báo lũ từ xa, còi hú cảnh báo tại đập tràn và các phương tiện thông tin liên lạc phục vụ thông báo khi điều tiết, xả nước. Tại các vị trí ngầm tràn, 4 barie chắn đường được bố trí nhằm hạn chế người và phương tiện đi vào khu vực nguy hiểm.
Trước mùa mưa lũ năm 2026, Công ty đã phối hợp các địa phương vùng hạ du ký kết hợp đồng tuyên truyền phòng, chống thiên tai, tập trung phổ biến thông tin về vận hành hồ chứa, điều tiết, xả nước, tín hiệu cảnh báo và hướng dẫn người dân phòng tránh, di chuyển người, phương tiện, vật nuôi và tài sản đến nơi an toàn khi cần thiết. Qua đó, thông tin cảnh báo được truyền tải kịp thời, góp phần nâng cao nhận thức và khả năng ứng phó của bà con nhân dân vùng hạ du.
Đáng chú ý, ngày 29/8, Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai đã phê duyệt Phương án ứng phó tình huống khẩn cấp công trình thủy điện Ka Nak. Tiếp đó, ngày 31/8, phương án ứng phó tình huống khẩn cấp công trình thủy điện An Khê cũng được phê duyệt. Đây là cơ sở quan trọng để các đơn vị liên quan chủ động xác định khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng, tổ chức thông tin, cảnh báo, triển khai phương án xử lý, huy động lực lượng và sơ tán người dân khi cần thiết. Qua đó, tăng cường khả năng phối hợp, sẵn sàng ứng phó với các tình huống bất thường, góp phần bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.
Tăng cường cảnh báo, bảo đảm an toàn vùng hạ du
Để người dân chủ động phòng tránh khi hồ chứa điều tiết, xả nước, quy trình quy định cụ thể các hiệu lệnh cảnh báo bằng còi hú; 3 hồi còi, mỗi hồi 20 giây, cách nhau 10 giây, báo hiệu 30 phút sau sẽ bắt đầu điều tiết, xả nước qua tràn; 2 hồi còi, mỗi hồi 20 giây, cách nhau 10 giây, báo hiệu chuẩn bị điều tiết, xả nước qua tràn hoặc tăng lưu lượng xả; 5 hồi còi, mỗi hồi 30 giây, cách nhau 5 giây, là tín hiệu điều tiết, xả nước khẩn cấp để bảo đảm an toàn công trình; 1 hồi còi kéo dài 30 giây báo hiệu kết thúc điều tiết, xả nước qua tràn, hồ chứa trở lại chế độ vận hành bình thường. Riêng tại khu vực nhà máy, 1 hồi còi kéo dài 20 giây là tín hiệu thông báo các tổ máy phát điện vận hành, nước được xả qua tua-bin xuống hạ lưu.
Khi có tín hiệu cảnh báo hoặc thông báo điều tiết, xả nước, người dân cần nhanh chóng rời khỏi lòng sông, bãi sông và khu vực có nguy cơ mất an toàn; chủ động đưa người, phương tiện, vật nuôi và tài sản đến nơi an toàn theo hướng dẫn của chính quyền địa phương và đơn vị vận hành. Bà con nhân dân không tự ý vào khu vực cấm, khu vực nguy hiểm, không xuống lòng sông, đặc biệt tại khu vực gần cửa xả nhà máy và những nơi có dòng chảy mạnh; đồng thời không tháo dỡ, di dời hoặc làm hư hỏng biển báo, cột mốc cảnh báo, barie và các thiết bị phục vụ cảnh báo.
Để công tác phòng, chống thiên tai đạt hiệu quả, thời gian tới, An Khê-Ka Nak sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các lực lượng liên quan, duy trì công tác thông tin, cảnh báo, tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện đúng các yêu cầu về an toàn; đồng thời rà soát, chuẩn bị lực lượng, phương tiện và các điều kiện cần thiết, sẵn sàng ứng phó với các tình huống phát sinh, góp phần bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.
