Sáng 11/6, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự; Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự; Luật Dân quân tự vệ; Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh.
Bộ trưởng cho biết, hiện nay, Hiến pháp năm 2013 đang được nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều với phạm vi liên quan đến các vấn đề về tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.
Trong đó, có sửa đổi, bổ sung một số quy định về chính quyền địa phương, dự kiến bỏ đơn vị hành chính cấp huyện; chính quyền địa phương chỉ tổ chức thành 2 cấp, gồm cấp tỉnh và cấp xã. Các quy định này tác động trực tiếp tới một số quy định của 11 luật nêu trên.
Theo Đại tướng Phan Văn Giang, tổ chức quân đội đã được sắp xếp theo hướng tinh, gọn, hiệu quả, hiệu lực bảo đảm phù hợp với chính quyền địa phương 2 cấp. Cụ thể, giải thể các Ban chỉ huy quân sự cấp huyện, thành lập Ban chỉ huy Phòng thủ khu vực trực thuộc Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh và giải thể Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng cấp tỉnh, thành lập Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng trực thuộc Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh.
Hiện nay, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đang chỉ đạo các cơ quan, đơn vị tích cực hoàn thiện các công tác chuẩn bị để bảo đảm khi luật có hiệu lực thi hành thì việc sắp xếp tổ chức quân sự địa phương thực hiện được ngay.
"Từ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn nêu trên, để bảo đảm tính hợp hiến đồng bộ của hệ thống pháp luật, việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung 11 Luật liên quan về quân sự, quốc phòng là hết sức cần thiết", Bộ trưởng Phan Văn Giang nêu rõ.
Dự thảo Luật gồm 12 điều, trong đó có 11 điều sửa đổi, bổ sung 11 Luật và 1 điều về hiệu lực thi hành.
Đối với Luật Quốc phòng, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điểm, khoản như xác định xây dựng phòng thủ khu vực, xây dựng cấp xã làm nền tảng để bảo vệ địa phương. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban bố lệnh giới nghiêm tại một hoặc một số địa phương cấp xã và việc Ủy ban nhân dân cấp xã ban bố lệnh giới nghiêm tại một hoặc một số khu vực trên địa bàn quản lý.
Đối với Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số quy định như bỏ một số chức danh Chỉ huy trưởng, Chính ủy Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng cấp tỉnh, Phó Chỉ huy trưởng, Phó Chính ủy Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng cấp tỉnh, Chỉ huy trưởng, Chính trị viên Ban chỉ huy quân sự cấp huyện, Phó Chỉ huy trưởng, Chính trị viên phó Ban chỉ huy quân sự cấp huyện.
Việc này để bảo đảm phù hợp với Đề án số 839-ĐA/QUTW ngày 25/4/2025 của Quân ủy Trung ương tiếp tục sắp xếp tổ chức quân sự địa phương “tinh, gọn, mạnh” đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Đồng thời, bổ sung trách nhiệm chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định gọi đào tạo sĩ quan dự bị và gọi sĩ quan dự bị vào phục vụ tại ngũ, huấn luyện, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu đối với cán bộ, công chức, hạ sĩ quan dự bị cư trú tại địa phương.
Đối với Luật Nghĩa vụ quân sự, dự thảo Luật chuyển thẩm quyền của cấp huyện lên cấp tỉnh đối với các nhiệm vụ: Thành lập Hội đồng khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định danh sách công dân gọi nhập ngũ, danh sách tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ; công nhận công dân hoàn thành nghĩa vụ quân sự tại ngũ trong thời bình; tổ chức bàn giao quân cho các đơn vị.
Chuyển thẩm quyền của cấp huyện về cấp xã đối với các nhiệm vụ: kiểm tra sức khỏe hạ sĩ quan, binh sĩ dự bị; ra lệnh gọi từng công dân: đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu, sơ tuyển và khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, gọi nhập ngũ và thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
Dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Biên phòng Việt Nam, trong đó bổ sung việc xây dựng phòng thủ khu vực biên giới; quy định Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng quyết định hạn chế hoặc tạm dừng hoạt động trong khu vực biên giới thuộc phạm vi quản lý; quy định Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định hạn chế hoặc tạm dừng qua lại cửa khẩu.
