Một học sinh 15 tuổi ở Đặc khu Côn Đảo được đưa đi cấp cứu trong tình trạng đau bụng dữ dội, biểu hiện điển hình của biến chứng thủng ổ loét dạ dày. Trước đó, người bệnh từng được chẩn đoán viêm loét dạ dày nhưng không tái khám theo khuyến cáo. Khi nhập viện, các dấu hiệu cận lâm sàng cho thấy tình trạng đã chuyển biến nặng, nguy cơ viêm phúc mạc và nhiễm trùng đe dọa tính mạng. Bác sĩ chuyên khoa II Vũ Khương An, Phó Trưởng phòng Chỉ đạo tuyến và Nghiên cứu khoa học, Bệnh viện Bình Dân cho biết: “Qua nội soi phát hiện lỗ thủng tiền môn vị đường kính 5mm, kèm dịch viêm vùng bụng phải và hạ vị”. Nhờ quy trình cấp cứu được kích hoạt nhanh chóng cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các bác sĩ tuyến trên và ê-kíp tại chỗ, ca phẫu thuật nội soi khâu lỗ thủng đã được thực hiện kịp thời, giúp người bệnh vượt qua giai đoạn nguy kịch. Nhờ sự hỗ trợ chuyên môn từ xa, bệnh nhân được xử trí thành công trong “thời gian vàng”.
Từ trường hợp cụ thể này, vấn đề bệnh lý dạ dày ở người trẻ cần được nhìn nhận một cách đầy đủ và nghiêm túc hơn. Bởi lẽ từ một bệnh lý lành tính nếu không được kiểm soát tốt, hoàn toàn có thể dẫn đến biến chứng cấp cứu nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng. Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Phúc Minh, Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Bình Dân, ung thư dạ dày hiện vẫn nằm trong nhóm các bệnh lý ác tính phổ biến tại Việt Nam. Đáng chú ý, dù thường gặp ở người trên 50 tuổi nhưng tỷ lệ mắc ở người dưới 40 tuổi không hề hiếm, dao động từ 8% đến 18% và có xu hướng gia tăng. “Người trẻ mắc ung thư dạ dày không phải là hiếm gặp như nhiều người vẫn nghĩ, một phần do nhận thức được nâng lên nên phát hiện sớm hơn nhưng cũng có nhiều yếu tố nguy cơ đang tồn tại trong chính lối sống hiện nay”, bác sĩ Minh nhận định.
Các yếu tố nguy cơ được chỉ ra bao gồm tiền sử gia đình có người mắc ung thư đường tiêu hóa, yếu tố di truyền, thói quen ăn uống thiếu lành mạnh và nhất là nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP). Đây là tác nhân đã được y học chứng minh có liên quan chặt chẽ đến ung thư dạ dày, có thể lây lan trong gia đình và tồn tại âm thầm trong thời gian dài. Điều đáng lo ngại khi ở giai đoạn sớm, ung thư dạ dày thường không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đi tầm soát hoặc nội soi vì lo ngại nguy cơ. Khi bệnh tiến triển, các biểu hiện như đau bụng, đầy hơi, chán ăn, sụt cân, thiếu máu,… lại dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa thông thường như viêm hoặc loét dạ dày. Bác sĩ Minh chỉ rõ: “Không thể phân biệt ung thư dạ dày với viêm loét dạ dày chỉ dựa vào triệu chứng. Nội soi và sinh thiết là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định”.
Chính vì thế, chủ động tầm soát ở nhóm nguy cơ cao có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, những người có tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày, có triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như xuất huyết tiêu hóa, sụt cân không rõ nguyên nhân cần được chỉ định nội soi để phát hiện sớm. Trong khi đó, với những người trẻ chưa có yếu tố nguy cơ, cần duy trì lối sống lành mạnh, theo dõi sức khỏe định kỳ vẫn là giải pháp nền tảng để phòng bệnh. Qua thực tế cho thấy nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư dạ dày hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả, thậm chí khỏi bệnh với các phương pháp can thiệp hiện đại như cắt tổn thương qua nội soi hoặc phẫu thuật kết hợp điều trị đa mô thức. Ngược lại, khi bệnh đã tiến triển sẽ điều trị phức tạp, tốn kém và tiên lượng kém hơn. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh lý dạ dày không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần hình thành thói quen ăn uống hợp vệ sinh, sinh hoạt điều độ, chủ động kiểm tra sức khỏe và điều trị triệt để các bệnh lý liên quan, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật cho xã hội.
