Nút thắt khiến dòng vốn trầy trật
Trong bối cảnh năm tài khóa 2025 chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa là kết thúc, con số 46,1% có thể khiến nhiều người cảm thấy sốt ruột. Tuy nhiên, nếu so với 28 ngày trước đó, Cà Mau đã có thêm hơn 962 tỷ đồng được đưa vào các dự án.
Trong 18 chủ đầu tư chính, có đến 10 đơn vị đã vượt qua mốc trung bình của tỉnh (đạt mức giải ngân từ 57% đến 98%), có giải pháp đúng giúp dòng vốn vận hành suôn sẻ. Vẫn còn đến 8/18 chủ đầu tư dưới mức trung bình; trong số này, điển hình là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông Bạc Liêu, với kế hoạch vốn được giao năm 2025 (bao gồm năm 2024 chuyển sang) là hơn 1.540 tỷ đồng, nhưng giải ngân chỉ ở mức hơn 37%, thấp hơn gần 10 điểm phần trăm so với mức trung bình của tỉnh.
Theo đánh giá của Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Cà Mau Trần Công Khanh, các chủ đầu tư dưới mức trung bình đang kìm hãm tiến độ giải ngân chung. Nguyên nhân là dòng vốn đang bị tắc nghẽn ở một số khâu, dự án cụ thể chứ không phải là sự tê liệt trên toàn hệ thống. Để dòng chảy giải ngân vốn được thông suốt, điều quan trọng lúc này là tìm đúng và gỡ bỏ những điểm nghẽn đang cản trở tiến độ giải ngân, đặc biệt là nút thắt trong giải phóng mặt bằng.
Đó cũng là nỗi lo hiện hữu tại Dự án Nâng cấp tuyến đường Ninh Quới-Ngan Dừa, còn vướng mặt bằng tại các vị trí cầu 6.000, 8.000 và Bà Hiên. Sự chậm trễ của công trình lớn được khởi công từ cuối năm 2019 này đã biến kỳ vọng và niềm vui của người dân thành nỗi bức xúc.
Ông Lê Văn Linh, hộ dân có nhà trên tuyến này thẳng thắn: “Dự án triển khai hơn 5 năm rồi, nay chỉ còn phần đường dẫn tại vài vị trí cầu mà trì trệ hoài không xong là khó chấp nhận. Nếu dân đi ngang những nút thắt cổ chai bị té ngã, trọng thương thì ai chịu trách nhiệm?”.
Nút thắt lớn thứ hai được chỉ rõ là năng lực yếu kém của nhà thầu. Điển hình là tại Dự án Bệnh viện đa khoa Cà Mau 1.200 giường, quy mô hơn 3.000 tỷ đồng mang theo bao kỳ vọng lớn lao của người dân, nhưng đang báo động đỏ về tiến độ tại hàng loạt gói thầu, như: Gói thầu số 27 mới đạt 10,5% khối lượng, dù đã qua 37,7% thời gian; Gói thầu số 60 đạt 46,4% dù đã đi hết 93,3% thời gian. Kém hơn, Gói thầu số 61 đạt 14,7% dù đã qua 91% thời gian và Gói thầu số 62 chỉ đạt 18,2% dù đã hết hạn hợp đồng. Thực trạng này báo hiệu nguy cơ không thể giải ngân hết vốn năm 2025 là rất cao.
Giải pháp nước rút
Với thời gian chưa đầy hai tháng còn lại của năm tài khóa 2025, Cà Mau đứng trước một áp lực lớn với khối lượng vốn cần giải ngân còn lại là hơn 6.500 tỷ đồng. Đây không đơn thuần là con số tài chính, mà đó là những cây cầu, con đường, trường học, bệnh viện… liên quan trực tiếp đến dân sinh, đòi hỏi nỗ lực rất cao và sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị.
Tại cuộc họp giao ban nhằm tháo gỡ khó khăn trong giải ngân vốn đầu tư công đầu tháng 11 vừa qua, tinh thần chỉ đạo chung của lãnh đạo tỉnh Cà Mau là các đơn vị phải bám sát hiện trường, triển khai khẩn trương, quyết liệt, phấn đấu giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn của năm 2025.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Văn Bi, để thực hiện đạt mục tiêu nêu trên, các vướng mắc kéo dài cần được xử lý dứt điểm. Trong đó, “phép thử” trước tiên là trách nhiệm của người đứng đầu, khi kết quả giải ngân sẽ được gắn trực tiếp với đánh giá thi đua vào cuối năm. “Đây được xem là liều thuốc mạnh, đặt sức nặng trách nhiệm lên vai chủ đầu tư, buộc các đơn vị phải bám sát hiện trường, vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao nhất”, ông Lâm Văn Bi nhấn mạnh.
Một loạt giải pháp được lãnh đạo tỉnh Cà Mau đưa ra, nhằm bám sát từng nút thắt để khơi thông dòng vốn đầu tư công. Với nút thắt trong giải phóng mặt bằng, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương phối hợp, đẩy nhanh việc phê duyệt phương án bồi thường, sớm chi trả tiền cho người dân và bàn giao mặt bằng cho nhà thầu cũng như xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ.
Với nhà thầu yếu kém xử lý nghiêm khắc, không loại trừ khả năng thay thế… Một giải pháp thực tế và linh hoạt khác cũng đang được chuẩn bị, đó là trình Hội đồng nhân dân tỉnh phương án điều chuyển vốn lần cuối. Theo đó, dòng vốn sẽ được rút từ các dự án chậm, không còn nhu cầu sử dụng để chuyển sang dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn và còn thiếu vốn. Đây là cách để dòng tiền được lưu thông, thay vì “chết” một chỗ.
Đáng chú ý, việc thành lập nhóm Zalo do lãnh đạo Sở Tài chính làm trưởng nhóm nhằm cung cấp thông tin kịp thời theo thời gian thực, giúp lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh theo dõi sát sao hơn để sẵn sàng chỉ đạo tháo gỡ khó khăn ngay khi mới phát sinh.
Thời gian cuộc đua nước rút còn rất ngắn. Chỉ khi loại bỏ dứt điểm các rào cản, dòng vốn đầu tư công ở Cà Mau mới thật sự trở thành huyết mạch của nền kinh tế, mang lại sinh khí mới, giúp vùng Đất Mũi-Cà Mau hoàn thành các mục tiêu kinh tế-xã hội trong năm cuối cùng của nhiệm kỳ 2020-2025.
