Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” nhằm đáp ứng nguyện vọng của thân nhân.
Thu thập mẫu ADN thân nhân liệt sĩ
Những ngày qua, Công an tỉnh Đồng Tháp tổ chức lễ ra quân triển khai thu nhận mẫu ADN thân nhân của những liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Theo đó, địa phương tổ chức lấy mẫu từ ngày 5-10/7 tại 25 địa điểm của 102 xã, phường. Đồng Tháp dự kiến lấy mẫu sinh phẩm ADN cho gần 6.000 thân nhân thuộc diện thu nhận mẫu.
7 giờ 30 phút ngày 5/7 tại Nhà văn hóa phường Đạo Thạnh, khoảng 300 thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin tập trung ở hội trường làm thủ tục để lấy mẫu ADN. Đội ngũ lấy mẫu sinh phẩm gồm: Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an tỉnh Đồng Tháp), Công an phường Đạo Thạnh, cán bộ y tế lấy mẫu và đoàn viên...
Có mặt từ rất sớm, ông Lê Văn Hiệp, sinh năm 1963, ngụ phường Đạo Thạnh cho biết, ông cùng anh trai là Lê Văn Tới, sinh năm 1960 đến làm thủ tục lấy mẫu sinh phẩm để tìm người anh là liệt sĩ Lê Phước Hùng hy sinh trong trận Mậu Thân 1968. Ông Hiệp tâm sự: “Nghe người thân kể lại: anh Hùng cùng 6 người trong xóm tham gia cách mạng, bị địch giết hại và chôn tập thể ở phường Trung An (Đồng Tháp). Nhiều năm qua, gia đình luôn mong sớm đưa tro cốt anh về an táng”.
Ông Lê Văn Phi, sinh năm 1972 đưa dì là bà Nguyễn Thị Chính, sinh năm 1958 đến lấy mẫu ADN. Ông Phi là cháu ngoại của liệt sĩ Bùi Văn Tây hy sinh năm 1947 trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ông Phi cho biết: “Nhà nước có đợt cao điểm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, gia đình tôi rất vui mừng và hy vọng sớm ngày tìm được hài cốt của ông ngoại”.
Theo kế hoạch, tỉnh Đồng Tháp phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu, bàn giao trên 11.800 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại các nghĩa trang và các hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập trong giai đoạn từ năm 2026 đến ngày 27/7/2027. Giai đoạn tiếp theo, từ tháng 7/2027 đến tháng 12/2030, địa phương tiếp tục lấy mẫu, bàn giao mẫu của khoảng 9.300 mộ liệt sĩ thiếu thông tin và các mộ liệt sĩ đã có một số dữ liệu nhưng chưa xác định được danh tính sau khi áp dụng phương pháp thực chứng.
Theo Đại tá Trần Văn Tròn, Phó Giám đốc Công an tỉnh Đồng Tháp, sau khi nhận chỉ đạo của Bộ Công an và Ủy ban nhân tỉnh Đồng Tháp, Công an tỉnh thực hiện việc rà soát thông tin liệt sĩ, thân nhân hưởng trợ cấp, đối tượng thuộc diện thu mẫu ADN. Đến nay, Công an các xã, phường cập nhật lên Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư gần 47.000 thân nhân hưởng trợ cấp của gần 47.000 thông tin liệt sĩ, trong đó, địa phương đã xác định gần 36.000 thông tin phần mộ liệt sĩ và khoảng 11.000 liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Đối với liệt sĩ chưa xác định thông tin, địa phương đã cập nhật gần 5.900 thông tin thân nhân theo dòng mẹ-đối tượng thuộc diện thu mẫu ADN.
Đưa các anh về với tên của mình
Sau chiến tranh, tỉnh Đồng Tháp có 31 nghĩa trang liệt sĩ, với hơn 35.000 phần mộ liệt sĩ. Thực hiện chủ trương của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515), ngay từ đầu, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh lựa chọn Nghĩa trang liệt sĩ Châu Thành (xã Phú Hựu) tổ chức thực hiện trước để rút kinh nghiệm, làm cơ sở triển khai nhiệm vụ tại các nghĩa trang liệt sĩ còn lại.
Tỉnh Đồng Tháp cũng thành lập Tổ Công tác liên ngành, Đội lấy mẫu số 1 cùng các tổ chuyên trách thực hiện nhiệm vụ, phân công trách nhiệm từng lực lượng, từng bộ phận từ khâu khai quật, lấy mẫu, đối chiếu thông tin, số hóa dữ liệu, bảo quản, vận chuyển và bàn giao mẫu. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phối hợp các cơ quan chuyên môn tổ chức hướng dẫn về khai quật, lấy mẫu, quản lý, bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ; sử dụng phần mềm quản lý dữ liệu, thực hiện quy trình số hóa và lưu trữ thông tin theo quy định.
Theo Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Đồng Tháp, một trong những yêu cầu được đặt lên hàng đầu là việc đối chiếu, kiểm tra thông tin tại từng phần mộ. Các lực lượng thường xuyên thực hiện nguyên tắc thống nhất giữa sơ đồ vị trí mộ, mã định danh, phiếu thông tin và hộp đựng mẫu phẩm; thực hiện theo phương châm “một hài cốt, tại một thời điểm”, “một thời điểm chỉ mở một hài cốt” nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lẫn mẫu. Sau mỗi ngày thực hiện nhiệm vụ, các lực lượng đều tổ chức kiểm đếm, đối soát hồ sơ, đánh dấu các phần mộ đã lấy mẫu, ghi chép đầy đủ nhật ký thực hiện nhiệm vụ; tiến hành niêm phong, quản lý, bảo quản mẫu theo đúng quy định; cập nhật, số hóa và lưu trữ dữ liệu trên hệ thống phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ.
Từ khi triển khai kế hoạch đến nay, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã tiến hành khai quật trên 442 phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Châu Thành. Trong đó, 327 phần mộ thu được mẫu hài cốt liệt sĩ để phục vụ công tác giám định, 115 phần mộ không thu được mẫu hài cốt liệt sĩ. Toàn bộ 327 mẫu hài cốt liệt sĩ đã được quản lý, bảo quản, số hóa và lưu trữ tạm thời tại Nghĩa trang liệt sĩ Châu Thành theo đúng quy định.
Đồng chí Huỳnh Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Trưởng Ban chỉ đạo 515 tỉnh Đồng Tháp cho biết, chiến dịch 500 ngày đêm không đơn thuần là một nhiệm vụ chính trị mà đó là “mệnh lệnh từ trái tim”, là trách nhiệm thiêng liêng thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Vì vậy, địa phương đang thực hiện một cuộc chạy đua với thời gian để đưa những người con anh hùng của Tổ quốc trở về đúng với tên tuổi, quê hương. Mỗi phần mộ chưa xác định được danh tính là một nỗi đau chưa thể nguôi ngoai đối với mỗi gia đình, là một lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì hòa bình, thống nhất đất nước.
