Từ nguồn lực đến hiệu quả đầu tư
Bóng đá Việt Nam có sức hút lớn với người hâm mộ và tiềm năng thu hút sự đồng hành của doanh nghiệp. Tuy nhiên, để biến lợi thế đó thành động lực phát triển lâu dài, Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) cần xây dựng cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực hiệu quả, minh bạch.
Điều quan trọng không chỉ là huy động được bao nhiêu tiền, mà còn là nguồn lực được chuyển hóa thành những giá trị cụ thể như thế nào. Một nền tài chính vững chắc cần tạo điều kiện cho các đội tuyển quốc gia, hệ thống đào tạo trẻ, bóng đá nữ, futsal và các giải đấu trong nước cùng phát triển.
VFF cũng cần từng bước tăng khả năng tự chủ tài chính, giảm sự phụ thuộc vào những nguồn thu thiếu ổn định. Để làm được điều đó, hoạt động thương mại phải gắn với chất lượng giải đấu, sức hấp dẫn đối với khán giả và khả năng xây dựng các sản phẩm bóng đá có giá trị lâu dài.
Trước thềm đại hội, ứng cử viên Chủ tịch VFF Nguyễn Đức Thụy, Phó Chủ tịch Thường trực Sacombank, một doanh nhân có nhiều đóng góp cho sự phát triển của bóng đá chuyên nghiệp nước nhà những năm qua khẳng định: “Từ năm 2027, nếu phát huy được khả năng của huy động của mình, VFF hoàn toàn có thể bảo đảm 100% kinh phí hoạt động, phát triển bóng đá bằng nguồn xã hội hóa và nguồn thu tự tạo, không sử dụng ngân sách nhà nước".
Theo ông Thụy, việc tự chủ được tài chính của VFF sẽ giúp dành khoản ngân sách cấp hằng năm cho các nhiệm vụ bóng đá liên quan (dự kiến khoảng 80 tỷ đồng) để ưu tiên cho những môn khác cần nguồn lực hơn, nhất là các môn có khả năng cạnh tranh huy chương ASIAD và Olympic.
"Khác những môn thể thao, bóng đá có sức hút và khả năng huy động xã hội thì cần nhận trách nhiệm tự lo, góp thêm điều kiện cho thể thao nước nhà. Nguồn lực huy động phải được phân bổ công khai và chịu sự giám sát của các thành viên”, ông Thụy cho biết
Quản trị minh bạch, chuyên môn làm trọng tâm
Nguồn lực chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng cơ chế quản trị phù hợp. VFF cần phân định rõ trách nhiệm giữa Ban Chấp hành Liên đoàn, bộ máy điều hành và các bộ phận chuyên môn; đồng thời xây dựng tiêu chí đánh giá dựa trên kết quả thực tế.
Việc công khai ngân sách, kiểm toán độc lập và tạo điều kiện để các tổ chức thành viên giám sát sẽ góp phần củng cố niềm tin. Các chương trình đầu tư cần có mục tiêu, thời hạn, tiêu chí đánh giá và cơ chế giải trình rõ ràng, tránh tình trạng cam kết lớn, nhưng khó đo lường hiệu quả.
Một hướng đi đáng chú ý là tăng cường vai trò của chuyên gia trong xây dựng chiến lược và hoạch định chính sách. Từ đào tạo trẻ, phát triển huấn luyện viên, trọng tài đến y học thể thao và phân tích dữ liệu, các quyết định chuyên môn cần dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn bóng đá Việt Nam.
Hợp tác quốc tế cũng cần hướng tới chuyển giao tri thức, đào tạo nhân lực trong nước và nâng cao năng lực tổ chức. Giá trị của một chương trình hợp tác không chỉ nằm ở những chuyên gia được mời đến mà còn ở khả năng duy trì kiến thức và kinh nghiệm sau khi chương trình kết thúc.
Câu lạc bộ là nền tảng của bóng đá chuyên nghiệp
Muốn nâng cao chất lượng các đội tuyển, trước hết cần củng cố hệ thống câu lạc bộ. Đây là môi trường trực tiếp đào tạo, sử dụng và phát triển cầu thủ, nhưng cũng là nơi phải đối mặt với những áp lực về tài chính, nhân lực và cơ sở vật chất.
Định hướng hỗ trợ tài chính cho các câu lạc bộ, liên đoàn địa phương và bóng đá nữ cũng được ông Nguyễn Đức Thụy nhấn mạnh khi đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế phân bổ nguồn lực hợp lý. Hỗ trợ cần có nguồn bảo đảm, tiêu chí công khai và gắn với kế hoạch phát triển cụ thể, đồng thời khuyến khích các câu lạc bộ nâng cao năng lực quản trị và chủ động tìm kiếm nguồn thu. Những câu lạc bộ không bảo đảm điều kiện hoạt động sẽ khó tạo ra môi trường phát triển tốt cho cầu thủ.
Mở rộng cơ hội cho cầu thủ Việt Nam
Một trong những vấn đề cần được giải quyết là khoảng cách giữa đào tạo và thi đấu chuyên nghiệp. Cầu thủ trẻ có thể trải qua nhiều năm huấn luyện, song vẫn thiếu cơ hội ra sân, trong khi thời gian thi đấu thực tế có vai trò quan trọng đối với quá trình hoàn thiện năng lực.
Theo ứng cử viên Chủ tịch VFF khóa X Nguyễn Xuân Vũ: Bóng đá Việt Nam cần lấy đối ngoại và ngoại giao bóng đá làm "đòn bẩy", nâng tầm vị thế quốc tế, tăng cường ký kết, hợp tác chiến lược với các liên đoàn bóng đá tiên tiến trên thế giới; hỗ trợ tối đa cho đội tuyển quốc gia: tận dụng mối quan hệ quốc tế để tạo điều kiện cho các đội tuyển (từ lứa trẻ U17, U20, U23 đến đội tuyển quốc gia nam/nữ, futsal) có những chuyến tập huấn chất lượng cao tại nước ngoài.
Ngoại binh chất lượng có thể nâng cao trình độ và tính cạnh tranh của giải đấu. Tuy nhiên, chính sách sử dụng cầu thủ nước ngoài cần được xem xét đồng thời với mục tiêu phát triển cầu thủ trong nước, nhất là những người đang ở giai đoạn chuyển tiếp từ bóng đá trẻ lên chuyên nghiệp.
VFF cần phối hợp các câu lạc bộ, học viện, trường học và địa phương để hình thành hệ thống thi đấu liên tục, giúp cầu thủ được đào tạo, thi đấu và phát triển trong môi trường phù hợp. Bóng đá nữ, futsal, bóng đá bãi biển và bóng đá học đường cũng cần được đầu tư theo đặc thù riêng, thay vì chỉ tập trung nguồn lực vào các đội tuyển nam.
Cùng với đó, điều kiện sân bãi, dinh dưỡng, chăm sóc y tế và phục hồi thể lực cần được cải thiện để bảo vệ cầu thủ và nâng cao chất lượng chuyên môn.
Thành tích phải bắt đầu từ nền móng
Khát vọng nâng tầm bóng đá Việt Nam, hướng tới những mục tiêu lớn ở châu Á và thế giới, đòi hỏi một quá trình chuẩn bị dài hạn. Việc tăng cường nhân lực tại các tổ chức bóng đá quốc tế, phát triển trọng tài và nâng cao trình độ đội ngũ chuyên môn đều có thể đóng góp vào mục tiêu này.
Tuy nhiên, thành tích đội tuyển không thể tách rời chất lượng của hệ thống bóng đá trong nước. Một nền tảng vững chắc cần được xây dựng từ câu lạc bộ có khả năng hoạt động ổn định, công tác đào tạo liên tục, đội ngũ chuyên môn giỏi và cơ chế quản trị có trách nhiệm. Chủ tịch VFF khóa IX Trần Quốc Tuấn cho rằng: “Cần đầu tư bài bản, nâng cấp chất lượng các trung tâm đào tạo trẻ, hợp tác với các học viện quốc tế và mở rộng bóng đá phong trào/học đường”.
Với VFF, thách thức lớn là kết nối những yếu tố ấy thành một chiến lược thống nhất, trong đó nguồn lực được sử dụng đúng trọng tâm và hiệu quả được đánh giá bằng những thay đổi cụ thể. Khi hệ thống phát triển đồng bộ, bóng đá Việt Nam mới có cơ sở để duy trì thành tích, nâng cao sức cạnh tranh và tiến xa hơn trên đấu trường quốc tế.
