Trên thị trường nông sản, giá đậu tương nổi bật khi leo lên mức cao nhất trong vòng hai năm. Khép lại tuần giao dịch, chỉ số MXV-Index tăng gần 1,7% so với tuần trước, đạt 2.837 điểm.
Căng thẳng tại eo biển Hormuz đẩy giá dầu leo thang
Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thị trường năng lượng thế giới tiếp tục “nóng” trong tuần thứ hai liên tiếp khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Kết thúc phiên giao dịch cuối tuần qua (13/3), giá dầu thô Brent tăng vọt 11,3% so với tuần trước, lên mức 103,14 USD/thùng; trong khi dầu WTI tăng 8,6%, đạt 98,7 USD/thùng.
Vốn đã ở trạng thái căng thẳng, tâm lý thị trường càng bị đẩy lên sau khi Iran công bố lãnh tụ tối cao mới - ông Mojtaba Khamenei, người được đánh giá có lập trường cứng rắn đối với an ninh khu vực, đặc biệt là tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz. Trong bài phát biểu đầu tiên sau khi nhậm chức, ông Khamenei tuyên bố sẽ tiếp tục phong tỏa tuyến vận chuyển năng lượng huyết mạch của vùng Vịnh, đồng thời cảnh báo khả năng mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại khu vực.
Những tuyên bố này ngay lập tức làm gia tăng lo ngại của thị trường về nguy cơ gián đoạn dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu, đồng thời đe dọa trực tiếp tới hoạt động khai thác và tinh chế năng lượng tại Trung Đông.
Trong nỗ lực hạ nhiệt thị trường, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đề xuất kế hoạch xả kho dự trữ dầu chiến lược quy mô lớn với tổng khối lượng lên tới 400 triệu thùng, dưới sự phối hợp của Mỹ và các quốc gia G7. Tuy vậy, giới đầu tư cho rằng động thái này khó có thể bù đắp hoàn toàn rủi ro gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, khiến phần bù rủi ro địa chính trị tiếp tục được phản ánh mạnh vào giá dầu.
Trong nước, trước áp lực từ những biến động mạnh của thị trường thế giới, Liên bộ Công thương - Tài chính đã phải liên tục điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu trong tuần qua nhằm bám sát diễn biến toàn cầu và hạn chế tác động lan tỏa tới nền kinh tế.
Tại kỳ điều hành giá xăng dầu có hiệu lực từ 00h ngày 11/3, giá bán lẻ trong nước được điều chỉnh tăng đối với 4/5 mặt hàng. Trong đó, dầu mazut ghi nhận mức tăng mạnh nhất, gần 3.400 đồng/kg (tương đương 15,8%). Hai mặt hàng xăng E5 RON 92 và RON 95 cũng tăng từ 1.300 - 2.000 đồng/lít.
Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG) được sử dụng trở lại kể từ tháng 10/2023, với mức chi từ 4.000 - 5.000 đồng/lít tùy từng mặt hàng. Việc sử dụng Quỹ BOG đã tạo dư địa để cơ quan điều hành điều chỉnh giảm giá bán lẻ ngay trong kỳ điều hành tiếp theo cùng ngày. Theo đó, giá xăng dầu nhanh chóng đảo chiều giảm mạnh: Dầu hỏa giảm gần 8.000 đồng/lít, xăng E5 RON 92 và RON 95 giảm từ 3.600 - 3.900 đồng/lít, trong khi giá dầu diesel được điều chỉnh xuống dưới ngưỡng 30.000 đồng/lít.
Trong các kỳ điều hành tiếp theo, Quỹ BOG tiếp tục được sử dụng nhằm ổn định mặt bằng giá. Nhờ đó, đến cuối tuần, giá bán lẻ xăng dầu trong nước cơ bản đi ngang, chấm dứt chuỗi biến động mạnh trước đó. Tính chung từ kỳ điều hành ngày 7/3, dầu hỏa ghi nhận mức giảm lũy kế lớn nhất, hơn 8.100 đồng/lít (tương đương 23,25%). Xăng E5 RON 92 và dầu diesel giảm khoảng 3.000 đồng/lít, trong khi xăng RON 95 giảm khoảng 1.500 đồng/lít.
Giá đậu tương chạm đỉnh hai năm
Trên thị trường nông sản, sắc xanh cũng được duy trì trên hầu hết các mặt hàng chủ chốt trong tuần qua. Trong đó, đậu tương thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khi tăng hơn 2%, lên mức cao nhất trong vòng hai năm.
Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy đà tăng của đậu tương là những gián đoạn trong chuỗi xuất khẩu tại Brazil - quốc gia xuất khẩu đậu tương lớn nhất thế giới. Tập đoàn Cargill cho biết đã tạm dừng xuất khẩu đậu tương từ Brazil sang Trung Quốc sau khi nước này siết chặt quy trình kiểm dịch thực vật theo yêu cầu của Bắc Kinh.
Việc thay đổi đột ngột các tiêu chuẩn đánh giá sâu bệnh và cỏ dại đã khiến hoạt động kiểm tra tại các cảng xuất khẩu bị kéo dài, gây ra tình trạng ùn ứ trong khâu logistics đúng vào giai đoạn cao điểm của mùa vụ. Điều này làm dấy lên kỳ vọng rằng Trung Quốc có thể phải chuyển một phần nhu cầu nhập khẩu sang Mỹ để bù đắp rủi ro nguồn cung, bất chấp giá chào bán của Mỹ vẫn đang cao hơn so với Brazil.
Bên cạnh yếu tố nguồn cung, biến động mạnh trên thị trường năng lượng cũng tiếp tục hỗ trợ nhóm dầu thực vật. Giá dầu thô Brent tăng vọt và vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu kể từ tháng 8/2022 đã làm gia tăng kỳ vọng về nhu cầu nhiên liệu sinh học, qua đó kéo giá dầu đậu tương duy trì xu hướng đi lên.
Thông tin về chính sách cũng góp phần củng cố tâm lý thị trường. Một số nguồn tin cho biết Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) đang xem xét nâng Chỉ tiêu Khối lượng Nhiên liệu Tái tạo (RVO) năm 2026 lên mức kỷ lục 5,4 tỷ gallon. Nếu được thông qua, chính sách này có thể thúc đẩy mạnh nhu cầu dầu đậu tương trong sản xuất biodiesel.
Ngoài ra, thị trường cũng theo dõi sát các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tại Paris. Cuộc hội đàm giữa Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, Đại diện Thương mại Jamieson Greer và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong được kỳ vọng sẽ mở đường cho các đơn hàng nông sản quy mô lớn trong thời gian tới, khi đậu tương tiếp tục là một trong những mặt hàng trọng tâm trong quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Về cung, nông dân Mỹ cũng có xu hướng hạn chế bán ra khi chi phí sản xuất tăng mạnh, đặc biệt là giá phân bón leo thang do những gián đoạn trong chuỗi cung ứng năng lượng tại Trung Đông. Trong khi đó, dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy doanh số bán ròng đậu tương trong tuần đạt 466.200 tấn, cao hơn mức 384.000 tấn của tuần trước, qua đó tiếp tục củng cố lực mua trên thị trường.
