Bài 2: Nhận diện "giặc nội xâm" - vấn đề "cốt tử" trong xây dựng Đảng hiện nay

Nhìn lại lịch sử, với tư duy chiến lược, ngay từ năm 1947, trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra cảnh báo về những căn bệnh của cán bộ, đảng viên khi Đảng cầm quyền như: chủ nghĩa cá nhân, tự cao tự đại, cục bộ địa phương, quan liêu, sùng bái đồng tiền, hẹp hòi, tham ô, xa rời quần chúng,… Bác coi đó là “giặc nội xâm” và yêu cầu phải kiên quyết đấu tranh, loại bỏ để cách mạng giành được thắng lợi.

Thấm nhuần tư tưởng của Bác và nghiên cứu bài học kinh nghiệm từ sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, Đảng ta đã từng bước có những đánh giá về suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong Đảng.

Tại Đại hội XI, lần đầu tiên Đảng nhận định: “Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên… chưa được ngăn chặn, đẩy lùi mà còn tiếp tục diễn biến phức tạp”. Tiếp tục nhấn mạnh vấn đề này, Đại hội XIV của Đảng nêu rõ: “Một bộ phận tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên suy thoái, thiếu tiên phong, gương mẫu, mất tính đảng, biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa", xa rời mục đích, lý tưởng, bản chất của Đảng”.

Theo quan điểm của Đảng ta, suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống cùng với “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” là quá trình các chủ thể tự điều chỉnh, thay đổi theo chiều hướng tiêu cực; đây là loại “giặc nội xâm” hết sức nguy hiểm. Trong đó, suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và “tự diễn biến” thường diễn ra ở mỗi cá nhân cán bộ, đảng viên; “tự chuyển hóa” có thể diễn ra ở cả cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng. Do đó, nếu không được ngăn chặn kịp thời, đây sẽ là mầm mống dẫn đến nguy cơ chuyển hóa tổ chức đảng; nghiêm trọng hơn là chuyển hóa trong toàn Đảng và chuyển hóa chế độ chính trị xã hội ở Việt Nam.

Về bản chất, suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ Đảng là một quá trình diễn ra liên tục, đi từ tự biến đổi về tư tưởng, chính trị đến tự biến đổi về thói quen, hành vi, lối sống của cán bộ, đảng viên. Đây là quá trình tự suy thoái diễn ra ngay trong mỗi cá nhân. Tính chất nguy hiểm của loại “giặc nội xâm” này thể hiện ở việc nó như một “kẻ thù giấu mặt”; nó diễn ra âm thầm, lặng lẽ trong suy nghĩ, nhận thức, tình cảm của cán bộ, đảng viên. “Tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” là hệ lụy tất yếu đối với cá nhân, đảng viên và tổ chức đảng nếu suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống không được phòng, chống, ngăn chặn có hiệu quả.

Trong bối cảnh hiện nay, suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" phản ánh tính chất gay gắt, phức tạp của cuộc đấu tranh giai cấp về tư tưởng, chính trị giữa tư tưởng xã hội chủ nghĩa và tư tưởng tư bản chủ nghĩa, giữa lợi ích cá nhân và lợi ích chung của tập thể. Trong đó, cùng với quá trình "tự diễn biến", "tự chuyển hóa", chủ nghĩa cá nhân, xu hướng ủng hộ hệ tư tưởng tư bản chủ nghĩa gia tăng; đồng thời, tinh thần vì tập thể, niềm tin vào chủ nghĩa xã hội dần phai nhạt ở một bộ phận cán bộ, đảng viên.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ Đảng hiện nay. Về khách quan, đó là do tác động mặt trái của cơ chế thị trường; âm mưu, thủ đoạn tinh vi, nham hiểm của các thế lực thù địch với các âm mưu, thủ đoạn "diễn biến hòa bình" nhằm chống phá cách mạng Việt Nam; những diễn biến phức tạp, khó lường của tình hình thế giới;… Tuy nhiên, nguyên nhân chủ quan của đội ngũ cán bộ, đảng viên vẫn là nguyên nhân cơ bản nhất. Đó là việc một bộ phận cán bộ, đảng viên ngại học tập lý luận chính trị, bản lĩnh chính trị không vững vàng; thiếu tu dưỡng, rèn luyện bản thân;…

Theo Tiến sĩ Trương Công Đắc, Phó Bí thư Chuyên trách Đảng ủy Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nhìn lại bài học từ sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô có thể thấy, dù xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” vẫn là hiểm họa nội sinh đặc biệt nguy hiểm, trực tiếp đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ. Điều nguy hiểm nhất của loại “giặc nội xâm” này là nó diễn ra âm thầm, lặng lẽ trong nhận thức, tư tưởng, tình cảm của cán bộ, đảng viên, rồi từng bước chuyển hóa thành hành vi và thái độ chính trị lệch lạc. Từ chỗ phai nhạt lý tưởng, giảm sút niềm tin vào chủ nghĩa xã hội, một bộ phận cán bộ, đảng viên dần thiếu ý chí phấn đấu, thờ ơ trước những vấn đề của đất nước, xa rời quần chúng nhân dân; nghiêm trọng hơn là có lời nói, việc làm trái với Cương lĩnh, Điều lệ, nghị quyết của Đảng và lợi ích chính đáng của nhân dân.

"Khi suy thoái không được ngăn chặn kịp thời sẽ làm tha hóa đội ngũ cán bộ, làm suy giảm sức chiến đấu của tổ chức đảng, phá vỡ mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa Đảng với nhân dân, từ đó tạo ra nguy cơ “tự sụp đổ” từ bên trong. Bài học từ Liên Xô cho thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng và sự trong sạch của đội ngũ cán bộ, đảng viên chính là điều kiện tiên quyết để giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng trong mọi hoàn cảnh", Tiến sĩ Trương Công Đắc chia sẻ thêm.

Với tinh thần thẳng thắn và quyết tâm chính trị cao, Nghị quyết số 04-NQ/TW khóa XII “Về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ” đã chỉ ra các biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Thực tiễn những năm qua ở nước ta cho thấy, cùng với sự vận động của xã hội và sự tác động nhiều chiều của các nhân tố khách quan, chủ quan, tình trạng suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" đang có những diễn biến ngày càng tinh vi, phức tạp. Nhận diện rõ những biểu hiện chủ yếu sẽ là cơ sở để ngăn chặn, đẩy lùi loại “giặc nội xâm” nguy hiểm này.

Biểu hiện chủ yếu đầu tiên của suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ Đảng hiện nay là việc giảm sút niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng cách mạng, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng; nói, viết, làm trái với quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phủ nhận thành quả đổi mới. Không ít cán bộ, đảng viên đã dần phai nhạt niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Bằng cách này hay cách khác, họ phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới. Những cán bộ, đảng viên cũng ra sức tìm cách phủ nhận những thành quả sau 40 năm đổi mới mà nhân dân đã đạt được.

Biểu hiện chủ yếu tiếp theo là việc một bộ phận cán bộ, đảng viên tham ô, tham nhũng, quan liêu, xa rời quần chúng. Điển hình nhất là những vụ án lớn về kinh tế như Việt Á, AIC, Phúc Sơn, sân bay Long Thành, vụ án tại Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức cơ sở 2… đều liên quan đến nhiều cán bộ, đảng viên ở cả địa phương và Trung ương để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

Như nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Tình trạng tham nhũng ở Việt Nam là nghiêm trọng, mang tính chất phổ biến, xảy ra ở hầu hết các ngành, các cấp” (1). Đối với biểu hiện này, cán bộ, đảng viên đã không giữ được bản lĩnh. Họ không từ thủ đoạn nào để trục lợi bất chính; thiếu trách nhiệm trong công tác; không quan tâm đến những mong muốn, nguyện vọng chính đáng của người dân.

Một biểu hiện khác của “giặc nội xâm” trong Đảng đó là việc nhiều cán bộ, đảng viên xem nhẹ, vi phạm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; trung bình chủ nghĩa, không gương mẫu; ca ngợi “hình mẫu” chủ nghĩa tư bản, lối sống tư sản. Các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng là cơ sở tạo nên tính thống nhất, sức chiến đấu và năng lực lãnh đạo của Đảng ta. Song, nhiều cán bộ, đảng viên đã xem nhẹ, bỏ qua hoặc thực hiện các nguyên tắc này một cách hình thức, chiếu lệ. Hệ quả là tổ chức cơ sở đảng bị vô hiệu hóa, không còn khả năng chiến đấu với những vi phạm của đảng viên. Cán bộ, đảng viên phấn đấu cầm chừng; chạy theo sự “hào nhoáng” của chủ nghĩa tư bản và lối sống tư sản thực dụng, hưởng thụ.

Cùng với đó, những biểu hiện lợi dụng tự do ngôn luận, lợi dụng mạng xã hội và các phương tiện thông tin, truyền thông để tuyên truyền, gây mất đoàn kết nội bộ; xuyên tạc, vu cáo lãnh tụ cách mạng, lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Núp dưới danh nghĩa “góp ý”, “kiến nghị”,… nhiều cán bộ, đảng viên lợi dụng mạng xã hội để lan truyền ý kiến đi ngược lại quan điểm, đường lối của Đảng, gây chia rẽ trong nội bộ. Cá biệt, có cán bộ, đảng viên do không đạt được mục đích cá nhân đã xuyên tạc, vu cáo lãnh tụ cách mạng, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tạo cơ hội cho các thế lực thù địch, phản động lợi dụng, chống phá.

Phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, đòi “đa nguyên, đa đảng”; phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang; đòi “phi chính trị hóa” Quân đội và Công an là biểu hiện cao nhất, rõ nhất của “giặc nội xâm” trong nội bộ Đảng hiện nay.

Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Cường, Phó Chủ nhiệm Khoa tư tưởng Hồ Chí Minh, Trường Sĩ quan Chính trị (Bộ Quốc phòng)

Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Cường, Phó Chủ nhiệm Khoa tư tưởng Hồ Chí Minh, Trường Sĩ quan Chính trị (Bộ Quốc phòng) phân tích, hiện nay, một số cán bộ, đảng viên trượt dài trong sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Họ công khai phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, đòi thực hiện “đa nguyên, đa đảng” ở Việt Nam. Đặc biệt, số cán bộ, đảng viên này tìm mọi cách xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang với luận điệu “phi chính trị hóa” Quân đội và Công an. Lịch sử 35 năm trước đã chứng minh, khi trào lưu phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, đòi “đa nguyên, đa đảng” diễn ra mạnh mẽ cũng là “đêm trước” sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội và tan rã của Đảng Cộng sản Liên Xô. “Phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, đòi “đa nguyên, đa đảng”; phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang; đòi “phi chính trị hóa” Quân đội và Công an là biểu hiện cao nhất, rõ nhất của “giặc nội xâm” trong nội bộ Đảng hiện nay”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Cường nhấn mạnh.

Việc bóc tách cụ thể như trên là cơ sở để mọi người hiểu rõ hơn những biểu hiện chủ yếu của suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ Đảng hiện nay. Trên thực tế, các biểu hiện này thường diễn ra đồng thời, đan xen, cùng tác động lẫn nhau; ảnh hưởng trực tiếp đến phẩm chất, năng lực của cán bộ, đảng viên và chất lượng chính trị của tổ chức đảng các cấp. Do đó, nhận diện rõ những biểu hiện chủ yếu của suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ Đảng hiện nay là cơ sở quyết định để ngăn chặn, đẩy lùi loại "giặc nội xâm" đặc biệt nguy hiểm này.

------------------------------------------------------------

Tài liệu tham khảo: (1). Tô Lâm (2019), Tham nhũng và hoạt động của Công an nhân dân trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 152.