Ăn quả của cây củ đậu, 3 người trong một gia đình ngộ độc nặng

Ba bệnh nhân diễn biến nặng trong vụ ngộ độc khi ăn quả của cây củ đậu được chuyển tiếp lên Bệnh viện Bạch Mai đã được điều trị tích cực, kịp thời qua cơn nguy kịch.

Thứ Ba, ngày 13/01/2026 - 11:07

Củ đậu lành tính nhưng lá, quả, phần thân dây đều có chứa chất độc.

Ba bệnh nhân nặng trong vụ ngộ độc do ăn hạt cây củ đậu đã được tích cực điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai. Các bệnh nhân đều đã có chuyển biến, sức khỏe tạm ổn định.

Gia đình ngộ độc nặng vì ăn hạt củ đậu

Tối 8/1, Bệnh viện đa khoa Hải Hậu (tỉnh Ninh Bình), tiếp nhận 6 trường hợp bệnh nhân gồm 4 người lớn và 2 trẻ nhỏ trong cùng một gia đình. Nhanh chóng sau ăn, các bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng bất thường như buồn nôn, đau bụng, kích thích, vật vã, rối loạn ý thức, một trẻ bị co giật sau khi ăn và đã được cấp cứu, hồi sức ban đầu, toàn bộ bệnh nhân đã được chuyển lên Bệnh viện đa khoa tỉnh Nam Định để tiếp tục điều trị.

Trong số này, 3 bệnh nhân diễn biến nặng, được chuyển tiếp lên Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng hôn mê. Hai bệnh nhân nặng nhất là bệnh nhân 58 tuổi và trẻ 19 tháng tuổi phải thở máy, gây mê đang được điều trị, thở máy tại Trung tâm Chống độc và Trung tâm Nhi khoa.

Bệnh nhân nam 58 tuổi rất nặng, hôn mê, phải thở máy khi nhập viện. Ảnh chụp ngày 9/1/2026.

Các bác sĩ Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, khi tiếp nhận, bệnh nhân nam 58 tuổi rất nặng, hôn mê, phải thở máy, huyết áp tụt. Trường hợp nữ bệnh nhân nhẹ hơn trong tình trạng tỉnh táo, buồn nôn.

Theo lời kể của gia đình, một người đã tìm thấy một cây củ đậu mọc gần nhà, có nhiều quả trông hấp dẫn và đào lên có cả một củ rất to. Các bệnh nhân hái quả và luộc để lấy hạt ăn, mỗi người ăn từ 3-6 hạt, trong đó có bệnh nhân nam 58 tuổi ăn khá nhiều (khoảng 6 hạt). Sau ăn khoảng 15-20 phút, các thành viên trong gia đình có biểu hiện nôn nao, khó chịu. Riêng bệnh nhân nam 58 tuổi ăn nhiều nhất thì ngất, hôn mê.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Mạnh Chiến cho biết, khi đưa lên bệnh viện cấp cứu, bệnh nhân tụt huyết áp, nhiễm toan chuyển hóa rất nặng, suy tim cấp và phải hồi sức. Nam bệnh nhân hiện đã cải thiện, bỏ máy thở và rút ống nội khí quản, được chuyển sang thở oxy, có thể nói chuyện được, người con gái trước đó ăn ít hơn, nôn được nên nhẹ hơn và đã ra viện.

Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Hoàng Hải, Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, nặng nhất trong gia đình là bệnh nhi 19 tháng tuổi. Khi nhập viện bệnh nhi có dấu hiệu chuyển hóa rất nặng, suy hô hấp, phải thở máy, có nguy cơ để lại di chứng về hô hấp, tuần hoàn, thần kinh.

Bệnh nhi 19 tháng đã tiến triển ổn hơn, rút ống nội khí quản và thở máy không xâm lấn.

Ở bệnh viện tuyến dưới cũng đã xử lý rất kịp thời như rửa dạ dày, sơ cứu kịp thời. Thời điểm nhập viện bệnh nhi được theo dõi tích cực, thở máy, hiện ngày 12/1 bệnh nhi đã được rút ống nội khí quản, thở máy không xâm lấn, lâm sàng tạm ổn. Tuy nhiên vẫn cần đánh giá lại chức năng các cơ quan.

Thêm lần nữa cảnh báo về độc tính của hạt củ đậu

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, cây củ đậu có tên khoa học là Pachyrhizus erosus, trong cây củ đậu chỉ có phần củ đậu là ăn được, đây là loại củ quen thuộc, có thể ăn sống hoặc chế biến, được đánh giá mát và lành tính. Quả củ đậu trông cũng rất giống các loại quả ăn được họ đậu khác nhưng hạt củ đậu lại chứa chất độc là rotenone và tuyệt đối không được sử dụng làm thực phẩm.

Rotenone là một chất độc với tế bào, ức chế hô hấp tế bào, ngăn cản con đường sống của tế bào, gây nhiễm toan chuyển hóa, chết tế bào. Rotenone cũng là độc chất từng được sử dụng làm chế phẩm thuốc trừ sâu và diệt cỏ. Chỉ cần ăn một lượng rất nhỏ cũng có thể gây ngộ độc nặng.

Ngộ độc hạt củ đậu có thể gây ra nhiều triệu chứng nguy hiểm như buồn nôn, nôn dữ dội, đau bụng quằn quại, tiêu chảy liên tục; người bệnh có thể rơi vào trạng thái vật vã, kích thích, bứt rứt không kiểm soát, co giật, hôn mê, suy hô hấp, nhiễm toan chuyển hóa, tụt huyết áp và tử vong nếu không được cấp cứu điều trị kịp thời”, bác sĩ Nguyên chia sẻ.

Chuyên gia chống độc một lần nữa nhấn mạnh, cảm nhận sai về tên gọi là đậu, hay hình thức giống quả và hạt của các loại đậu khác đã dẫn tới nhiều người vẫn ăn mặc dù điều này đã được nhắc nhiều trên các phương tiện truyền thông. Trong toàn bộ cây củ đậu thì chỉ có phần củ ăn được, còn tất cả các phần khác còn lại của cây bao gồm phần hạt, quả, lá, phần thân dây đều có chứa chất độc và người dân tuyệt đối không ăn.

"Khi phát hiện người đã lỡ ăn phải các phần hạt, quả, lá, thân dây của cây củ đậu trong vòng 1 giờ, nếu là trẻ lớn, người lớn và còn tỉnh táo, hợp tác thì có thể tự uống nước gây nôn, sau đó nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Nếu xuất hiện các triệu chứng ngộ độc thì cấp cứu theo điều kiện có sẵn tại chỗ và gọi cấp cứu hoặc nhân viên y tế gần nhất để được hỗ trợ và đưa tới cơ sở y tế kịp thời", bác sĩ Nguyên nhấn mạnh.

THIÊN LAM