“Cánh cổng” quyết định
Nhìn vào lịch thi đấu năm nay của Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam, kỳ giải mang ý nghĩa quan trọng không kém ASIAD 20 chính là AVC Championship 2026 diễn ra tại Thiên Tân (Trung Quốc). Đội vô địch sẽ giành suất trực tiếp dự Olympic Los Angeles 2028. Còn ba vị trí dẫn đầu sẽ có quyền tham dự Giải vô địch thế giới 2027.
Để lọt vào top 3, đoàn quân của Huấn luyện viên trưởng Nguyễn Tuấn Kiệt cần phải quật ngã ít nhất một trong ba thế lực châu lục là Nhật Bản, Trung Quốc hoặc Thái Lan, đang lần lượt xếp hạng 5, 7 và 19 thế giới (tính đến ngày 4/6). Việt Nam đang giữ vị trí thứ 28. Đây sẽ là “cánh cổng” đưa bóng chuyền nữ bước tới sân chơi mới.
“Chưa bao giờ ban huấn luyện cũng như vận động viên đặt quyết tâm cao như vậy. Bởi, nếu hoàn thành mục tiêu, chúng ta sẽ vượt qua một ngưỡng mới”, Huấn luyện viên trưởng Nguyễn Tuấn Kiệt nhấn mạnh.
Nhìn tổng thể, lộ trình thi đấu của Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam trong năm 2026 được sắp xếp theo độ khó và tính chất cạnh tranh tăng dần từ cấp khu vực tới tầm châu lục. Chỉ trong vòng bốn tháng, đội tuyển phải lần lượt trải qua thử thách, với AVC Cup (diễn ra vào tháng 6 ở Philippines), chặng 1 SEA V.League (tổ chức ở Ninh Bình cuối tháng 7), chặng 2 SEA V.League (khai màn vào tháng 8 ở Thái Lan), VTV Cup (tranh tài ở Phú Thọ), rồi mới có thể “hành quân” sang Trung Quốc. Đây là chuỗi ngày đầy thử thách với các cầu thủ trước khi lên đường tham dự ASIAD 20.
Hành trình trưởng thành
Trong những năm gần đây, bóng chuyền nữ Việt Nam đã trải qua vô vàn cung bậc cảm xúc của hành trình phát triển. Từ thời điểm không dám tin vào khả năng chiến thắng Thái Lan, đội tuyển nữ dần vươn lên, có được set thắng đầu tiên. Ở chặng 2 SEA V.League 2025, chúng ta đã lội ngược dòng và đánh bại đối thủ với tỷ số 3-2, dù đã để thua cả hai set trước đó.
Chưa bao giờ ban huấn luyện cũng như vận động viên đặt quyết tâm cao như vậy. Bởi, nếu hoàn thành mục tiêu, chúng ta sẽ vượt qua một ngưỡng mới.
-----------------------
Huấn luyện viên Nguyễn Tuấn Kiệt
Như nhận định của Huấn luyện viên trưởng Nguyễn Tuấn Kiệt, sức mạnh của đội tuyển hiện nay bắt nguồn từ sự gắn kết được tích lũy qua nhiều năm tập trung cùng nhau. Các vận động viên trải qua các đợt tập huấn giai đoạn 2023-2026 không còn xa lạ với lối chơi của ban huấn luyện, không mất thời gian làm quen trong những pha phối hợp then chốt. Mọi người hiểu nhau và có sự đoàn kết nhất trí rất cao.
Sự gắn kết tập thể ấy dần chuyển hóa thành sự tự tin và trưởng thành trên sân đấu. Bóng chuyền nữ Việt Nam đã đánh bại Hàn Quốc hai lần để giành hạng 4 châu Á. Tại SEA V.League chặng gần nhất, các cô gái Vàng lần đầu vượt qua Thái Lan ở cấp độ đội tuyển quốc gia. Xuyên suốt cả năm 2025, mọi trận đấu với Thái Lan đều kết thúc với tỷ số 3-2.
“Chúng ta đã có những trận đấu bùng nổ trước Thái Lan. Các em chỉ thiếu một chút may mắn ở những tình huống then chốt. Đối thủ rất có bản lĩnh vì đã tích lũy qua nhiều năm đầu tư và thi đấu đỉnh cao. Khi vào thời điểm quyết định, họ không hề bối rối. Và đó là điều chúng ta cần tiếp tục xây dựng”, Huấn luyện viên Nguyễn Tuấn Kiệt nhấn mạnh.
Ở set quyết định trong trận chung kết SEA Games 33, Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam đã dẫn trước tới năm điểm. Trong khoảnh khắc then chốt, một pha bóng ăn ra ngoài vạch chỉ vài mm đã khép lại cơ hội giành Huy chương vàng. Dẫu vậy, khoảng cách giữa đội hạng 28 và đội hạng 19 thế giới đang dần được thu hẹp, như bước chuyển tâm lý từ kỳ vọng cho tới tiếc nuối khi không thể vượt qua đối thủ.
“Trong những khoảnh khắc quan trọng, tôi đã không đủ sự dứt khoát cần thiết”, đội trưởng Trần Thị Thanh Thúy thẳng thắn nhận trách nhiệm về mình. Song, cô cũng khẳng định sự tự tin khi các “tay đập” Việt Nam dần bản lĩnh và trưởng thành hơn. Chúng ta đã không còn e sợ khi phải chạm trán đối thủ.
Khoảng trống sau ánh hào quang
Ở giai đoạn bóng chuyền nữ nước nhà đứng trước áp lực chinh phục những mục tiêu lịch sử, đội tuyển quốc gia cũng đứng trước nỗi lo về khoảng trống thế hệ kế cận. Các lò đào tạo danh tiếng nhất cả nước như Long An, Binh chủng Thông tin hay Hóa chất Đức Giang, đều đang thiếu hụt trầm trọng các tài năng trẻ.
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở áp lực thành tích tại đội 1 quá lớn. Các đơn vị mạnh dồn toàn lực cho đội hình chính mà bỏ ngỏ công tác bồi dưỡng tuyến dưới. Nhiều tài năng ở địa phương thậm chí còn không có cơ hội tham dự giải trẻ hay giải câu lạc bộ để phát triển.
Trong khi đó, muốn phát triển bóng chuyền trẻ, chúng ta phải thay đổi cách làm: Đội tuyển cần phải tập trung tuyển trẻ quanh năm giống như cách thức từng được áp dụng trước đây. Lấy mô hình Thái Lan làm thí dụ, họ luôn triệu tập ba thế hệ vận động viên cùng lúc, 30 người mỗi tuyến và liên tục đưa lứa trẻ ra đấu trường quốc tế.
Nếu có cơ hội, hãy dám thử, dù đó chưa phải môi trường nổi trội nhất. Bản thân tôi cũng bắt đầu từ những giải đấu ở Đài Loan (Trung Quốc), Thái Lan. Ở đó, khi chúng ta thể hiện tốt, cơ hội lớn hơn sẽ tự tìm đến. Quan trọng là phải chọn được môi trường phù hợp với bản thân.
----------------------
Đội trưởng Thanh Thúy
Bên cạnh bài toán nhân lực, thực trạng cơ sở vật chất cũng tồn tại khoảng cách khá xa so với yêu cầu của bóng chuyền chuyên nghiệp. Trong khi các nhà thi đấu đều có điều hòa, nhà tập luyện của đội tuyển quốc gia tại Từ Sơn (Bắc Ninh) lại thiếu trang bị này. Do đó, việc tập luyện trong những ngày hè nóng tới 40 độ C cũng là thách thức lớn.
Huấn luyện viên trưởng Nguyễn Tuấn Kiệt cũng đề xuất cần phải cải thiện chế độ đãi ngộ để giữ chân tài năng. Hơn thế, Liên đoàn phải tạo điều kiện cho đội tuyển có các đợt tập huấn ngắn hạn ở nước ngoài, giống như cách Liên đoàn Bóng đá Việt Nam đã đưa các lứa đội tuyển nữ sang châu Âu tập huấn. Đội tuyển bóng chuyền cũng cần sớm được đầu tư và tạo điều kiện như vậy.
Sau kỳ Đại hội mới nhất, Tân Chủ tịch Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam Dương Mạnh Tiến đã cam kết hướng xây dựng các giải đấu thành sản phẩm giải trí thể thao chuyên nghiệp, tạo nguồn thu bền vững từ truyền thông và thương mại thay vì phụ thuộc vào mô hình truyền thống. Đây là tín hiệu ban huấn luyện đã chờ đợi từ lâu. Bởi, giải quyết được bài toán kinh phí - nút thắt căn bản nhất từ trước đến nay, mới có thể lấp đầy những khoảng trống phía sau ánh hào quang.
Bên cạnh nỗ lực tập thể, từng cá nhân trong đội tuyển quốc gia cũng đang chủ động tìm con đường riêng để trau dồi năng lực bản thân. Ngày càng nhiều vận động viên bóng chuyền nữ Việt Nam chọn xuất ngoại thi đấu, không chỉ vì thu nhập, mà vì môi trường cạnh tranh cao hơn buộc mỗi người phải tự nỗ lực và cố gắng không ngừng.
Thi đấu ở các giải nước ngoài, họ học cách đứng vững trong những hệ thống chiến thuật khác, học cách xử lý áp lực khi không có đồng đội quen thuộc bên cạnh, và học cách hiểu chính xác mình đang ở đâu so với phần còn lại của thế giới. Ở chiều ngược lại, các câu lạc bộ nước ngoài cũng chủ động tìm kiếm vận động viên Việt Nam, một sự ghi nhận cho chất lượng thi đấu đáp ứng được yêu cầu cạnh tranh.
“Nếu có cơ hội, hãy dám thử, dù đó chưa phải môi trường nổi trội nhất. Bản thân tôi cũng bắt đầu từ những giải đấu ở Đài Loan (Trung Quốc), Thái Lan. Ở đó, khi chúng ta thể hiện tốt, cơ hội lớn hơn sẽ tự tìm đến. Quan trọng là phải chọn được môi trường phù hợp với bản thân”. Đó là lời nhắn nhủ của đội trưởng Thanh Thúy với những người đồng đội trẻ tuổi hơn.
Tại SEA Games 33, 1-2mm là khoảng cách giữa Việt Nam và tấm Huy chương vàng. Bước tới Thiên Tân tháng 8 này, khoảng cách ấy sẽ được đong đếm bằng bản lĩnh, quyết tâm, cũng như bề dày kinh nghiệm đã và đang được tích lũy.
