Thăm nơi Bác Hồ lần đầu đến Nga

Ngày 5-6-2021, tròn 110 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5-6-1911 - 5-6-2021). Trên hành trình ấy, Nguyễn Ái Quốc đã sớm nhận ra ý nghĩa của những sự kiện lịch sử ở Liên Xô (trước đây) và Cách mạng Tháng Mười Nga long trời lở đất, để đưa sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam theo bước tiến thời đại. Hôm nay, có mặt ở cảng Xanh Pê-téc-bua, chúng tôi không khỏi bồi hồi, xúc Động và như cảm nhận rõ hơn về nơi Người lần đầu đặt chân đến nước Nga.

Quang cảnh trên vịnh Gu-tu-ép-xcai-a.
Quang cảnh trên vịnh Gu-tu-ép-xcai-a.

Xanh Pê-téc-bua cuối tháng 5 trời vẫn nhiều mưa. Nắng mầu mật ong xen qua những đám mây dày, rọi xuống những mái vòm nhà thờ dát vàng óng ánh. Gió phần phật khiến mặt kênh gợn sóng dồn dập xô vào tường. Men theo bờ dòng Nê-va, rồi dừng lại ở một bến tàu nhỏ, từ đây, thuyền máy đưa chúng tôi tìm đến nơi người thanh niên Nguyễn Ái Quốc lần đầu đặt chân đến Liên Xô vào ngày 30-6-1923.

Theo cuốn “Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở Liên Xô (1923-1938)” của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, khi được Trung ương Đảng Cộng sản Pháp cử đi Liên Xô dự Đại hội Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc phải chuẩn bị rất cẩn thận để rời Pa-ri một cách bí mật, do hồi ấy từ Pháp đi Liên Xô là việc cực kỳ nguy hiểm. Nguyễn Ái Quốc đã viết một số bài cho các báo của Đảng Cộng sản Pháp để khiến mọi người tưởng rằng Người vẫn đang ở Pháp, đồng thời luôn tỏ ra nhàn rỗi, không tham gia bất kỳ hoạt động chính trị nào. Sáng đi làm, chiều vào thư viện hoặc bảo tàng, tối đi xem phim. Dần dần, mật thám không còn thiết theo gót Nguyễn Ái Quốc.

Thời đó, vì nguy hiểm, từ Pa-ri đến Mát-xcơ-va chỉ có một con đường duy nhất là qua Đức. Tối 13-6-1923, như mọi lần, Nguyễn Ái Quốc mua vé xem buổi chiếu phim cuối cùng. Giữa chừng, Người ra khỏi rạp, nhanh chóng xuống xe điện ngầm đến ga xe lửa ở phía bắc Pa-ri. Tại đây, một đồng chí người Pháp đưa cho Bác chiếc va-li nhỏ là hành trang duy nhất để bí mật rời Pa-ri. Nguyễn Ái Quốc đáp xe lửa từ Pa-ri đến Béc-lin (Đức). Cơ quan đại diện của Chính phủ Liên Xô đóng tại Béc-lin làm thủ tục cho Người vào nước Nga. Ngày 27-6-1923, Nguyễn Ái Quốc, với hộ chiếu mang tên Chen Vang, được đưa xuống tàu Các Líp-nếch, rời Hăm-buốc. Ngày 30-6-1923, Nguyễn Ái Quốc đến cảng Pê-tơ-rô-grát (nay là Xanh Pê-téc-bua).

Thuyền trưởng A.Ma-rô-dốp, nhân viên ban quản lý cảng biển Xanh Pê-téc-bua, đưa chúng tôi đến gần vịnh Gu-tu-ép-xcai-a, nơi ông Ma-rô-dốp nhận định, rằng Bác Hồ đã cập bến cách đây 98 năm. “Có phải Hồ Chí Minh đã cập bến tàu số 7 không?”, ông hỏi lại chúng tôi. Sau khi nhận được cái gật đầu, mắt ông đánh về phía vịnh: “Vậy thì đúng là nơi này rồi”.  

Tàu chở chúng tôi trôi chầm chậm giữa vịnh Gu-tu-ép-xcai-a. Một bên tàu bè thả neo, bên kia là bờ được kè bằng những viên gạch nâu hình chữ nhật đã cũ. Một chiếc bảng lớn cấm tàu neo đậu treo trên tường. Ở góc vịnh lộ ra một bờ cát. Một nhà kho lớn lợp bằng thép chuyển mầu nâu, nằm quay lưng với đoàn tàu hỏa “đứng yên” trên bờ. Những khóm hoa vàng nhỏ điểm trên đống gạch tạo cho khung cảnh thêm phần ấn tượng. Chỉ tay về phía bờ cát, ông Ma-rô-dốp có vẻ tiếc nuối vì chỉ có thể giúp chúng tôi mường tượng ra nơi Bác Hồ lần đầu đặt chân đến Liên Xô. “Mọi thứ đã quá lâu rồi. Không ai nhớ cụ thể con tàu đã cập bến như thế nào và chính xác Bác Hồ đã bước xuống tại đâu”, ông nói.

Đứng trên tàu, chúng tôi cố gắng hình dung lại khung cảnh gần 100 năm về trước, để có thể cảm nhận mọi thứ chung quanh Bác khi đó. Tiếc là hiện nay mọi thứ đã thay đổi, nhưng Phó Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Xanh Pê-téc-bua V.Can-ga-nốp khẳng định, những bức tường được xây dựng cách đây hơn 100 năm vẫn còn đó, những thứ mà Nguyễn Ái Quốc cũng đã thấy khi Người lần đầu đặt chân đến nước Nga. Ông Can-ga-nốp cho biết thêm, thời gian tới, thành phố sẽ tăng tốc dự án dựng tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Xanh Pê-téc-bua, cũng như tiếp tục tìm hiểu và hệ thống thành tư liệu về những nơi mà Nguyễn Ái Quốc đã từng sống và làm việc tại đây.

Thuyền trưởng Ma-rô-dốp nhìn về phía bờ kè cũ, nhắc lại những câu chuyện về Bác Hồ mà ông được nghe từ thời còn bé. Không biết bao nhiêu lần người đàn ông với mái đầu bạc đã đi qua vịnh, song lần này đem lại cho ông một cảm xúc khác lạ. “Bến tàu số 7” hôm nay bỗng trở nên đặc biệt hơn, thấm đẫm lịch sử hơn. “Hai năm nữa kỷ niệm 100 năm Ngày Bác Hồ lần đầu đặt chân đến nước Nga. Người dân Xanh Pê-téc-bua đang chờ đợi tổ chức những sự kiện lớn”, ông Ma-rô-dốp nói. Ông cũng gợi ý phía Việt Nam đề xuất gắn một tấm biển ở vịnh, để người dân hiểu rõ hơn về câu chuyện Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cập cảng Xanh Pê-téc-bua trong hành trình tìm đường giải phóng dân tộc Việt Nam.

Bài và ảnh: QUẾ ANH, THANH THỂ

Phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại LB Nga

Có thể bạn quan tâm

Các đồng chí lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk và các địa phương dâng hoa tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Krông Bông, tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ trước khi lấy mẫu sinh phẩm. (Ảnh: Phan Tuân)

Lấy mẫu sinh phẩm xác định danh tính 97 hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Krông Bông

Sáng 14/8, tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Krông Bông, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Đắk Lắk phối hợp xã Krông Bông tổ chức lễ dâng hương, dâng hoa và triển khai lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì hội nghị rà soát các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu. (Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên)

Hoạt động của lãnh đạo Đảng, Nhà nước

Chiều 13/8, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực, Trưởng ban Chỉ đạo bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch Đảng ủy Chính  phủ chủ trì Hội nghị lần thứ 2 Ban Chỉ đạo...

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Toàn quyền Australia Sam Mostyn tại Lễ đón. (Ảnh: TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác chiến lược với các đối tác Nam Thái Bình Dương

Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia và New Zealand từ ngày 9-14/8, theo lời mời của Toàn quyền Australia Sam Mostyn và Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro.

[Video] Chiến dịch 500 ngày đêm: Đã tìm kiếm, quy tập được 1.715 hài cốt liệt sĩ

[Video] Chiến dịch 500 ngày đêm: Đã tìm kiếm, quy tập được 1.715 hài cốt liệt sĩ

Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho biết, thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” (từ 15/3/2026), đến nay các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 1.715 hài cốt liệt sĩ, đạt 24,5% kế hoạch.

[Video] Thời sự 24h ngày 13/8/2026: Đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - New Zealand sang giai đoạn mới

[Video] Thời sự 24h ngày 13/8/2026: Đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - New Zealand sang giai đoạn mới

Bản tin cập nhật những vấn đề nổi bật: Đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - New Zealand sang giai đoạn mới; Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì buổi làm việc với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các tổ chức tín dụng; Thí sinh thi lại tốt nghiệp THPT tại trường THPT Chuyên Tuyên Quang bắt đầu làm thủ tục dự thi.

1.020 mộ liệt sĩ chưa có thông tin tại xã Cam Lộ sẽ được lấy mẫu phục vụ giám định ADN. (Ảnh: H.M)

Quảng Trị: Lấy mẫu hơn 1.000 hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN tại xã Cam Lộ

Hưởng ứng "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", ngày 13/8, xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị tổ chức triển khai công tác lấy mẫu, số hóa thông tin, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang trên địa bàn xã nhằm phục vụ công tác giám định ADN, xác định danh tính các liệt sĩ. 

Lãnh đạo Bộ Quốc phòng đưa tiễn các liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng.

Đồng Nai: Truy điệu, an táng 29 hài cốt liệt sĩ

Nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám (19/8/1945-19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026), tại xã Đồng Tâm, thành phố Đồng Nai long trọng tổ chức Lễ viếng, truy điệu và an táng 29 hài cốt liệt sĩ đã hy sinh trong thời kỳ về nơi an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro và đại biểu tại Triển lãm ảnh StarkWhite của nhiếp ảnh gia Fiona Pardington. (Ảnh: TTXVN)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Toàn quyền New Zealand Dame Cindy Kiro thăm triển lãm ảnh của nghệ sĩ Fiona Pardington

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand, ngày 13/8, tại thành phố Auckland, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Toàn quyền New Zealand Dame Cindy Kiro đã cùng thăm triển lãm các tác phẩm của nhiếp ảnh gia nổi tiếng Fiona Pardington tại phòng triển lãm nghệ thuật đương đại Starkwhite.