"Đội quân nhà Phật" trong lòng dân
Nhiều thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày quân tình nguyện Việt Nam giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi thảm họa diệt chủng Pol Pot, nhưng hình ảnh “Bộ đội nhà Phật” (là một trong những sự tôn vinh đặc biệt mà nhân dân Campuchia dành cho Quân tình nguyện Việt Nam) vẫn chưa bao giờ phai nhạt trong lòng chính quyền và người dân Campuchia. Ngày nay, hình ảnh ấy lại được tái hiện qua những tấm chân tình của cán bộ, chiến sĩ của Đội K91.
Cán bộ, chiến sĩ của Đội K91 không chỉ thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng là tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh tại Campuchia, mà đã trở thành những người con, người anh em thân thiết của lực lượng và người dân nơi đây.
Tại các phum, sóc xa xôi, hình ảnh những chiến sĩ áo xanh tay lấm bùn đất ngoài thời gian khảo sát, tìm kiếm thông tin và thực hiện đào tìm liệt sĩ thì cả Đội cùng người dân sửa sang nhà cửa, lắp lại những “ổ gà, ổ voi” đường làng.
Các thành viên còn phát hoang hay chung tay nhau xây dựng mái che nơi đóng quân và những lúc tận tụy khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho người dân khu vực đóng quân và ở mỗi nơi đào tìm đã trở nên quen thuộc.
Bà Hien Kim, 72 tuổi, ngụ tỉnh Prey Veng, Campuchia xúc động cho biết: “Ngày xưa, bộ đội Việt Nam cứu chúng tôi khỏi cái chết. Bây giờ thấy các cháu Đội K91 vất vả đào bới dưới nắng để tìm hài cốt đồng đội, tôi thương lắm. Rồi còn khám bệnh cho tôi và những người trong khu vực này. Tôi rất biết ơn bộ đội Việt Nam".
Giữa núi rừng biên cương lạnh giá hay trong cái nắng mùa khô khắc nghiệt, sự san sẻ từng chén cơm, miếng lương khô hay viên thuốc đã vun đắp nên tình cảm đặc biệt, tình cảm được xây dựng từ sự tri ân và tình hữu nghị không phai.
Sự chung tay của những người đồng chí
Nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ là một hành trình đầy gian nan khi địa hình thay đổi, thông tin dần mai một. Không chỉ thế, người biết thông tin về mộ liệt sĩ ngày càng ít, hoặc những thông tin từ thân nhân liệt sĩ cung cấp những gì còn lại mà gia đình có được là bản trích lục hay giấy báo tử, nhưng là những thông tin không cụ thể hoặc không có nơi an táng ban đầu.
Thế nhưng, Đội K91 chưa bao giờ đơn độc, cạnh đó là sự hỗ trợ hết mình từ cấp ủy, chính quyền, từ lực lượng vũ trang và đặc biệt là những người dân nghĩa tình của nước bạn Campuchia.
Lực lượng chức năng nước bạn không chỉ cung cấp thông tin quý giá về các phần mộ mà còn trực tiếp sát cánh cùng Đội K91 băng rừng, lội suối, tìm kiếm, khảo sát từng thông tin, gặp gỡ từng nhân chứng…
Thiếu tướng Bum Be, Phó Chỉ huy trưởng Tiểu khu quân sự Prey Veng cho biết: Nhiệm vụ đào tìm hài cốt liệt sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam qua thời gian cũng gặp nhiều khó khăn, nhất là vấn đề thông tin đã lâu năm, có sự thất lạc, địa hình cũng có nhiều biến đổi.
“Sự hy sinh của quân tình nguyện Việt Nam là vô giá, không có gì bù đắp được. Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ nhân đạo và sự tri ân, nên hết lòng giúp đỡ, tạo mọi điều kiện tốt nhất để cho đội K91 làm sao tìm kiếm được hài cốt của liệt sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam về tới quê hương của mình là trách nhiệm và đạo lý của chúng tôi. Những đợt hành quân tìm kiếm này cũng là bài học lịch sử quý giá nhất cho các chiến sĩ trẻ Campuchia về tình đoàn kết giữa hai dân tộc”, Thiếu tướng Bum Be chia sẻ.
Những buổi lao động cùng nhau, chung tay làm mái nhà, sửa chữa nơi ở,… những lần thăm hỏi nhau nhân dịp Tết cổ truyền của hai dân tộc đã không còn là nghi thức hành chính đơn thuần, mà là dịp để những người lính hai nước thắt chặt thêm tình đoàn kết, khẳng định mối quan hệ hữu nghị bền vững, keo sơn.
Trung tá Chieng Pho La, Chỉ huy trưởng Chi khu Quân sự Kanh Chrich cho biết: “Mỗi khi Đội K91 đến địa bàn, chúng tôi không xem họ là những người khách lạ mà là những người anh em. Chính quyền địa phương nơi đây luôn tạo điều kiện tốt nhất, từ nơi ăn chốn ở đến việc tìm những người biết thông tin nơi chôn cất liệt sĩ Việt Nam. Chúng tôi cố gắng giúp hết sức mình cũng là cách để cảm ơn những người đã đổ máu cho sự bình yên của đất nước chúng tôi hôm nay. Chúng tôi rất cảm ơn Đội K91 đã giúp đỡ đơn vị chúng tôi tu sửa doanh trại, hỗ trợ con giống để chúng tôi chăn nuôi”.
Thêm yêu giá trị của hòa bình
Theo Đội K91, từ năm 2001 đến nay, 1.996 bộ hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy và đưa về đất mẹ Việt Nam. Mỗi hài cốt mà Đội K91 tìm kiếm, quy tập được đã góp phần xoa dịu nỗi đau cho các gia đình liệt sĩ, cũng là minh chứng cho lịch sử hào hùng và tình hữu nghị bền chặt giữa 2 nước Việt Nam-Campuchia.
Hoạt động của Đội K91 hôm nay chính là cầu nối giữa quá khứ với tương lai. Qua đó, thế hệ trẻ 2 nước hiểu thêm về giá trị của hòa bình và sự hy sinh cao cả của thế hệ cha anh. Tình cảm ấm áp mà người dân Campuchia dành cho Đội K91 chính là câu trả lời cho sức sống bền bỉ của tình hữu nghị giữa 2 dân tộc.
Thượng tá Võ Thành Dẫn, Đội trưởng Đội K91 tâm sự: "Chúng tôi luôn quán triệt cán bộ, chiến sĩ rằng nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là mệnh lệnh cấp trên, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim. Đi đến đâu, chúng tôi cũng coi nhân dân nước bạn như người thân ruột thịt, tại mỗi nơi tổ chức đào tìm chúng tôi tổ chức khám bệnh, cấp thuốc cho người dân, tổ chức với lực lượng của bạn tu sửa đường làng, sửa nhà cho dân, tu bổ nơi ở của đơn vị bạn, hỗ trợ con giống, cây trồng”.
Đồng chí Võ Thành Dẫn khẳng định chính tình cảm chân thành ấy đã “mở cửa” lòng dân. Có những cụ già gần 80 tuổi đã tình nguyện đi bộ đường rừng chỉ để dẫn đoàn đến vị trí các anh nằm lại. Nếu không có sự che chở của nhân dân và sự hỗ trợ sát cánh của lực lượng vũ trang Campuchia, Đội khó có thể hoàn thành sứ mệnh thiêng liêng này. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là một người lính trở về, nhưng sâu xa hơn, đó là sự trở về của niềm tin, đạo lý và trách nhiệm với lịch sử.
