Hội thảo là dịp nhìn lại chặng đường bốn thập niên đổi mới, làm rõ những chuyển biến trong tư duy và thực tiễn phát triển của đất nước, tổng kết những thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm của 40 năm đổi mới gắn với đẩy mạnh hội nhập quốc tế; nhận diện các cơ hội, thách thức trong bối cảnh mới; qua đó làm rõ những luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc hoạch định, tổ chức thực hiện các chủ trương phát triển đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh, một trong những giá trị lý luận quan trọng của 40 năm đổi mới chính là sự vận động ngày càng rõ hơn của mối quan hệ giữa thực tiễn - lý luận - thể chế - tổ chức thực hiện.
Trong đó, thực tiễn đặt ra vấn đề; lý luận có vai trò nhận thức, khái quát và định hướng; thể chế chuyển hóa nhận thức thành khuôn khổ hành động; còn năng lực tổ chức thực hiện quyết định mức độ hiện thực hóa chủ trương vào đời sống.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm nhấn mạnh những vấn đề trọng tâm trao đổi từ góc độ lý luận, thực tiễn và yêu cầu phát triển hiện nay, gồm: làm rõ hơn những bước phát triển trong tư duy lý luận và đường lối đổi mới của Đảng qua 40 năm đổi mới; đánh giá thực chất những thành tựu, hạn chế và cơ chế tạo nên những chuyển biến của đất nước trong 40 năm đổi mới; làm sâu sắc hơn mối quan hệ giữa đổi mới, độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; nhận diện những vấn đề và những mối quan hệ mới nảy sinh trong giai đoạn phát triển hiện nay; đề xuất những định hướng và điều kiện bảo đảm để tiếp tục đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới trong giai đoạn mới
Chương trình Hội thảo gồm hai phiên tham luận, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng đối với tiến trình đổi mới. Nhiều ý kiến tham luận chia sẻ quan điểm cần tiếp tục gắn tổng kết thực tiễn với phát triển lý luận. Bốn mươi năm thực hiện công cuộc đổi mới đã tạo nên nhiều kinh nghiệm và dữ liệu thực tiễn phong phú; việc khái quát đúng đắn những kinh nghiệm đó sẽ giúp nhận diện rõ hơn nguyên nhân của thành tựu, những điểm nghẽn cần tháo gỡ cũng như các vấn đề mới cần được tiếp tục nghiên cứu làm rõ.
Các ý kiến trao đổi về công tác tư tưởng, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và văn hóa cũng đã nhấn mạnh sự cần thiết phải chủ động thích ứng với biến đổi của môi trường quốc tế và không gian số, đồng thời giữ vững mục tiêu phát triển và bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc.
Các nhà khoa học cũng dành thời gian trao đổi về việc phát huy vai trò chủ thể của nhân dân và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong quá trình phát triển. Thực tiễn đổi mới cho thấy đường lối chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được chuyển hóa thành các chính sách phù hợp, được tổ chức thực hiện hiệu quả và gắn bó chặt chẽ với nhu cầu, quyền lợi chính đáng của nhân dân. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng quản trị, phát huy tiềm năng con người và mở rộng sự tham gia của xã hội trong phát triển đất nước thời kỳ mới.
Phát biểu kết luận và bế mạc hội thảo, Tiến sĩ Bùi Văn Thạch, Phó Tổng Thư ký thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương đã khái quát những vấn đề lý luận và thực tiễn được đặt ra qua các phát biểu tham luận, thảo luận; nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và chuyển hóa các luận cứ khoa học thành cơ sở tham khảo cho nghiên cứu, hoạch định và thực hiện chính sách trong giai đoạn mới.
