Theo Phó Cục trưởng Lê Long, cần khẳng định việc sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán - một để theo dõi thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh, một để cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng để gian lận thuế hoặc gian lận trong công tác lập, phát hành báo cáo tài chính nhằm mục đích xấu (tham gia thầu, vay vốn ngân hàng...). Điều này thể hiện ý thức trách nhiệm xã hội yếu kém của chủ doanh nghiệp.
“Đây không chỉ là vấn đề thất thu ngân sách nhà nước, mà còn gây ảnh hưởng lâu dài cho nền kinh tế và môi trường kinh doanh. Điểm đáng lo ngại của hành vi này đó là có thể diễn ra có hệ thống, hết sức tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có kỹ năng thanh tra, kiểm tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra của cơ quan chức năng” - Phó Cục trưởng Cục Thuế nhấn mạnh.
Theo Phó Cục trưởng Lê Long, thời gian vừa qua một số vụ án lớn đã phát hiện như vụ Công ty Hoàng Long lập 2 sổ sách kế toán để ngoài sổ nhằm che giấu doanh thu, hay vụ Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu sử dụng 2 hệ thống phần mềm kế toán để quản lý và kê khai thuế. Đây là thực tế đáng báo động về quy mô và mức độ nghiêm trọng ngày càng gia tăng của hành vi này.
Nói về nguyên nhân, Lãnh đạo Cục Thuế cho rằng, xuất phát từ nhiều yếu tố trong đó có ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh còn hạn chế; động cơ tối đa hóa lợi nhuận, giảm nghĩa vụ thuế; doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ rủi ro hình sự hoặc chấp nhận đánh đổi. Thậm chí, có trường hợp doanh nghiệp khi thực hiện hành vi này lại cho rằng hành vi này dễ che giấu, khó bị phát hiện.
Trước thực trạng này, Cục Thuế đã có công văn yêu cầu các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử, các tổ chức cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế lập danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán và gửi về cơ quan Thuế.
Việc thu thập thông tin giúp cơ quan Thuế nắm bắt số lượng doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đang sử dụng phần mềm kế toán để từ đó triển khai các giải pháp nhằm hỗ trợ các đơn vị trong công tác thực hiện kê khai, nộp thuế…, bảo đảm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế đối với ngân sách nhà nước.
Theo thống kê, đến ngày 07/4/2026, Cục Thuế đã nhận được dữ liệu từ 42 tổ chức với thông tin của 12.809 khách hàng và đang tiếp tục phối hợp tổng hợp trên phạm vi cả nước.
Ông Lê Long cho biết, Cục Thuế đang tiếp tục phối hợp với các tổ chức tổng hợp thông tin trên phạm vi cả nước. Ngoài ra, Cục Thuế sẽ sử dụng các thông tin, dữ liệu thu thập để rà soát đưa ra các cảnh báo, khuyến nghị đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có sử dụng song song nhiều sổ kế toán từ tháng 4/2026 nhằm phục vụ công tác quản lý thuế.
“Cục Thuế tin tưởng với vai trò tiên phong và trách nhiệm xã hội, cùng sự đồng hành của các tổ chức sẽ là tiền đề quan trọng để cùng nỗ lực xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và minh bạch, góp phần vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia”, Phó Cục trưởng Lê Long một lần nữa chia sẻ.
Phó Cục trưởng Lê Long chia sẻ, để ngăn chặn tình trạng hiệu quả doanh nghiệp sử dụng 2 hệ thống sổ kế toán nhằm gian lận thuế Cục Thuế đã và đang triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Trước hết, cơ quan Thuế tiếp tục tăng cường kiểm soát chặt dòng tiền, hạn chế sử dụng tiền mặt và đẩy mạnh kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế với hệ thống ngân hàng, đặc biệt với các giao dịch có giá trị lớn.
Bên cạnh đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, sử dụng cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) và AI để phân tích rủi ro, phát hiện dấu hiệu bất thường như biến động doanh thu hoặc biên lợi nhuận không hợp lý, qua đó chuyển từ kiểm tra thủ công sang giám sát dựa trên cơ sở dữ liệu lớn.
Trong quản lý hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán, cơ quan thuế tiếp tục yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh kết nối dữ liệu bán hàng với cơ quan thuế theo thời gian thực đối với các ngành rủi ro cao, đồng thời đề nghị các đơn vị cung cấp phần mềm cung cấp danh sách khách hàng để kiểm soát việc sử dụng nhiều phần mềm kế toán.
Đồng thời, nâng cao hiệu quả công tác phối hợp điều tra và xử lý hình sự đối với những vi phạm có tính hệ thống và mức độ nghiêm trọng. Theo đó, xác định dấu hiệu tổ chức, cá nhân có dấu hiệu gian lận về thuế, trốn thuế để củng cố hồ sơ, kịp thời chuyển hồ sơ sang Cơ quan Công an khi có dấu hiệu tội phạm.
Cùng với đó, ngành thuế tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, công khai, minh bạch nhằm cảnh báo các rủi ro pháp lý khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật thuế. Ngành thuế cũng tiếp tục thực hiện chương trình hóa đơn may mắn nhằm khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn; có cơ chế thưởng cho người tiêu dùng tố cáo tổ chức, cá nhân bán hàng mà không xuất hóa đơn dẫn đến vi phạm về thuế.
“Theo quy định pháp luật, mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính phải được ghi chép đầy đủ, chính xác trên một hệ thống sổ kế toán duy nhất. Việc lập nhiều hệ thống sổ kế toán để che giấu hoạt động không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, ảnh hưởng tiêu cực đến kỷ cương pháp luật và niềm tin xã hội” - Lãnh đạo Cục Thuế khẳng định.
Tình hình doanh nghiệp thua lỗ, lãi mỏng và các giải pháp tăng cường quản lý thuế đối với doanh nghiệp thua lỗ
Cũng tại cuộc họp báo, Phó Cục trưởng Lê Long cho biết, qua rà soát, thống kê số liệu khai thuế trên cả nước, cơ quan thuế cơ bản đã xác định được một bộ phận không nhỏ các doanh nghiệp có doanh thu lớn kê khai lỗ: hơn 400 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng/năm trở lên kê khai lỗ.
Việc doanh nghiệp kê khai kết quả hoạt động thua lỗ hoặc lãi ở mức rất thấp có thể do nhiều nguyên nhân khách quan hay chủ quan. Tuy nhiên qua thực tế quản lý, cơ quan thuế phát hiện nhiều trường hợp doanh nghiệp có kết quả sản xuất kinh doanh thua lỗ nhiều năm vẫn tiếp tục mở rộng quy mô, tăng vốn đầu tư,... điều này đặt ra nhiều nghi về tính trung thực của doanh nghiệp trong việc thực hiện đúng các quy định của pháp luật về thuế, pháp luật về kế toán,...
Để khắc phục tình trạng doanh nghiệp kê khai lỗ nhiều năm, thời gian qua ngành Thuế đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp theo hướng quản lý rủi ro, tăng cường minh bạch như:
Thứ nhất, cơ quan thuế các cấp đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong việc thực hiện kê khai trung thực, chính xác và đầy đủ nghĩa vụ thuế theo đúng quy định pháp luật; cảnh báo hậu quả pháp lý và các chế tài xử lý đối với các trường hợp người nộp thuế kê khai không chính xác, không trung thực;
Thứ hai, tăng cường rà soát việc khai thuế, nộp thuế của các doanh nghiệp và tăng cường công tác kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế. Trường hợp phát hiện doanh nghiệp có sai sót, cơ quan thuế sẽ hướng dẫn đầy đủ để doanh nghiệp thực hiện kê khai, điều chỉnh kịp thời.
Thứ ba, Cục Thuế đã xây dựng và giao cho Thuế các tỉnh/thành phố thực hiện Chuyên đề tăng cường hiệu quả quản lý thuế, kiểm tra chống thất thu thuế đối với doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng.
Thứ tư, Cục Thuế đã rà soát và tổng hợp danh sách một số doanh nghiệp có doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ từ 1.000 tỷ đồng trở lên có phát sinh lỗ liên tiếp 02 năm để phân tích, xác định các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế và đưa vào kế hoạch kiểm tra theo Chuyên đề của năm 2026.
Thứ năm, Cục Thuế đã ban hành Quyết định về Kế hoạch kiểm tra theo chuyên đề đối với doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm; lãi mỏng tại Cục Thuế (Cục Thuế thực hiện kiểm tra tại 6 doanh nghiệp).
Đồng thời, ngày 31/3/2026, Cục Thuế đã có công văn số 1927/CT-KTr chỉ đạo Thuế các tỉnh/thành phố, Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn và Chi cục Thuế Thương mại điện tử về việc tăng cường quản lý thuế đối với doanh nghiệp thua lỗ, lãi mỏng và Quyết định số 444/QĐ-CT ban hành Kế hoạch kiểm tra theo chuyên đề đối với doanh nghiệp thua lỗ, lãi mỏng tại Cục Thuế.
