Trình bày đề dẫn hội thảo, ông Lâm Thiếu Kỳ, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, hội thảo được tổ chức nhằm làm rõ giá trị lịch sử, ý nghĩa khoa học và tầm vóc của sự kiện; thảo luận phương hướng bảo tồn, phát huy giá trị di tích trong đời sống đương đại, tiến tới lập hồ sơ xếp hạng di tích quốc gia cho Khu Di tích Dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc Mậu Thân 1968, qua đó bảo tồn và phát huy đúng tầm vóc.
Di tích lịch sử Dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc nằm tại xã Vĩnh Lộc A, huyện Bình Chánh (cũ), Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là nơi ghi dấu sự kiện đêm 15/6/1968, 32/55 (trong đó có 25 nữ, 7 nam) chiến sĩ Dân công hỏa tuyến đang làm nhiệm vụ vận chuyển đạn từ Đức Hòa vào Sài Gòn đã hy sinh dưới mưa đạn của kẻ thù.
Khu di tích Dân công hỏa tuyến được công nhận Di tích lịch sử cấp Thành phố ngày 12/7/2005. Năm 2010, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho tập thể 32 dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc-sự ghi nhận xứng đáng, tôn vinh những hy sinh bất tử. Hai mươi năm qua, Khu di tích cũng đã từng bước phát huy giá trị lịch sử của di tích trong điều kiện có thể.
Bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, Di tích lịch sử Dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc xứng đáng xếp hạng Di tích lịch sử Quốc gia. Các chiến sĩ không có súng, chỉ có cuốc xẻng chiến đấu ngày đêm trên tuyến lửa ở cả tiền tuyến miền Nam lẫn hậu phương miền Bắc được nhắc đến qua các sự kiện ngã ba Đồng Lộc, Vĩnh Lộc, Truông Bồn là minh chứng hùng hồn về sức mạnh Chiến tranh nhân dân. “Những câu chuyện kể về những chàng trai, cô gái ấy đều nói lên tinh thần xã thân cống hiến của tuổi trẻ Việt Nam cho Tổ quốc, tinh thần lạc quan cách mạng giữa chốn chiến trường ác liệt”, bà Lê Tú Cẩm cho biết.
Theo bà Lê Tú Cẩm, khi đã trở thành Di tích Quốc gia, Di tích lịch sử Vĩnh Lộc sẽ được đầu tư nâng cấp xứng tầm quốc gia, nơi đây không chỉ có nhà tưởng niệm, mà cần xây dựng một nhà trưng bày về di tích. Nhà trưng bày cần có cách trưng bày mới, không chỉ liệt kê sự kiện mà tạo nên một không gian sống động kết nối giữa quá khứ bi hùng, và hiện tại suy ngẫm để viết tiếp câu chuyện hòa bình trên mảnh đất đau thương ấy. “Đêm trắng Vĩnh Lộc” sẽ được tái hiện chân thực, sinh động bằng nhiều ngôn ngữ của các loại hình nghệ thuật, chứ không chỉ thông qua ngôn ngữ bảo tàng. Điều ấy chắc hẳn sẽ thành hiện thực khi di tích được nâng hạng, khi có sự quan tâm đầu tư ban đầu từ các cơ quan chức năng về bảo tồn và phát huy giá trị di tích.
Nhiều ý kiến tại hội thảo nhận định rằng, Khu Di tích lịch sử Dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc khi được nâng hạng, nâng cấp sẽ tạo nên một tuyến du lịch di sản kết nối với Khu di tích Láng Le-Bàu Cò (thuộc huyện Bình Chánh cũ), góp phần tạo nên một bản đồ đẹp về Di sản văn hóa của Thành phố Hồ Chí Minh-Thành phố của Di sản. Nơi đây sẽ là địa chỉ đỏ để giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử bằng phương pháp trực quan, đồng thời sẽ là một điểm trải nghiệm cho du khách về sự tàn khốc của chiến tranh, về ý chí quật cường của con người Việt Nam.
Ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, hội thảo đã làm rõ giá trị lịch sử-văn hóa đặc biệt của sự kiện “Đêm trắng Mậu Thân 1968”, khẳng định tinh thần yêu nước, sự hy sinh quên mình của 32 dân công hỏa tuyến xã Vĩnh Lộc.
Sở Văn hóa và Thể thao, Trung tâm Bảo tồn di tích sẽ phối hợp với địa phương, bổ sung tư liệu, khẩn trương lập hồ sơ khoa học, phấn đấu trình các cơ quan cấp Thành phố trước ngày 23/11/2025.
