Trong bối cảnh dư địa tín dụng ngân hàng và ngân sách nhà nước còn hạn chế, việc xây dựng hệ sinh thái vốn đa tầng, mở rộng các kênh huy động trung và dài hạn, thu hút dòng vốn quốc tế được xem là giải pháp quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh tạo dư địa tăng trưởng mới.
Nhu cầu vốn lớn cho giai đoạn tăng trưởng mới
Mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu lớn về nguồn lực cho nền kinh tế. Trong khi dư địa ngân sách còn hạn chế và tín dụng ngân hàng khó tiếp tục “gánh” phần lớn nhu cầu vốn như nhiều năm qua, việc khơi thông các dòng vốn trung và dài hạn trở thành đòi hỏi cấp thiết.
Tại diễn đàn tài chính 2026 với chủ đề “Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” vừa diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng cho biết: Để đáp ứng nhu cầu đầu tư cho hạ tầng bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu, Việt Nam cần khoảng 15-17 tỷ USD mỗi năm, trong khi ngân sách nhà nước mới đáp ứng được khoảng 30-35%. Khoảng trống nguồn lực này cho thấy, nếu không huy động mạnh hơn nguồn vốn từ khu vực tư nhân và xã hội, mục tiêu tăng trưởng cao sẽ khó tạo được nền tảng bền vững.
Trên thực tế, nền kinh tế Việt Nam nhiều năm qua vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: Tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức cao tạo áp lực cho hệ thống ngân hàng và tiềm ẩn rủi ro đối với ổn định vĩ mô. Điều này cho thấy, yêu cầu phát triển thị trường vốn không còn là câu chuyện dài hạn mà đã trở thành nhiệm vụ cấp bách để tái cấu trúc dòng vốn cho nền kinh tế. Việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới cho thị trường tài chính Việt Nam. Với vai trò thu hút dòng vốn quốc tế, các trung tâm này còn hình thành hệ sinh thái tài chính đa tầng, kết nối thị trường chứng khoán, quỹ đầu tư, tài chính xanh và các mô hình huy động vốn mới.
Theo Tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, để đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 10%, Việt Nam có thể cần tới khoảng 40 triệu tỷ đồng vốn đầu tư trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng vốn hiện chưa cao khi hệ số ICOR vẫn ở mức 5-6. Đây là điểm nghẽn cần được cải thiện song song với việc mở rộng quy mô vốn đầu tư. Nếu chỉ tăng lượng vốn mà không nâng cao hiệu quả phân bổ, nền kinh tế sẽ đối mặt nguy cơ tăng trưởng thiếu bền vững và áp lực nợ lớn hơn trong tương lai.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, việc phát triển mạnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư và tài chính xanh sẽ giúp giảm áp lực cho hệ thống tín dụng ngân hàng. Ông Phùng Xuân Minh, Chủ tịch Saigon Ratings nhận định: Trái phiếu hạ tầng và tài chính xanh có thể trở thành kênh dẫn vốn quan trọng cho các dự án giao thông, năng lượng và chuyển đổi xanh. Đây vừa là nhu cầu trước mắt, vừa là xu hướng tất yếu trong quá trình tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Tăng tốc thu hút dòng vốn
Là đầu tàu kinh tế cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh đang chủ động tạo dư địa mới cho tăng trưởng thông qua chiến lược mở rộng huy động vốn xã hội và thu hút dòng vốn quốc tế. Phó Giám đốc Sở Tài chính thành phố Nguyễn Thị Minh Vân cho biết: Thành phố đặt mục tiêu huy động vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 1,18 triệu tỷ đồng trong năm 2026, tương đương khoảng 30% GRDP. Đây là con số rất lớn, phản ánh áp lực nhưng đồng thời cũng cho thấy quyết tâm duy trì vai trò đầu tàu tăng trưởng của thành phố trong giai đoạn mới.
Trong bốn tháng đầu năm 2026, thành phố ghi nhận 19.818 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 35% so với cùng kỳ; tổng vốn đăng ký mới và bổ sung đạt khoảng 392 nghìn tỷ đồng. Đáng chú ý, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt gần 3,3 tỷ USD, tăng hơn 107%. Những con số này cho thấy niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư đối với môi trường kinh doanh của thành phố đang tiếp tục được củng cố.
Theo bà Vân, thành phố đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp như: Hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm quy mô 5.000 tỷ đồng; đẩy mạnh các dự án hạ tầng theo hình thức đối tác công-tư. Giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến dành khoảng 345 nghìn tỷ đồng cho các công trình hạ tầng chiến lược như cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài và các tuyến đường vành đai. Tuy nhiên, để hấp thụ hiệu quả dòng vốn lớn này, phải cải thiện môi trường đầu tư, đẩy nhanh tiến độ giải ngân và nâng cao chất lượng quản trị dự án.
Đây cũng là lý do thành phố đang thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ đầu tư, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và đẩy mạnh số hóa quy trình. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn ngày càng gay gắt giữa các trung tâm kinh tế trong khu vực, tốc độ xử lý thủ tục và mức độ minh bạch của môi trường đầu tư sẽ là yếu tố quyết định sức hấp dẫn của địa phương. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Huân cho biết: Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam được định hướng trở thành đầu mối thu hút và huy động dòng vốn quốc tế vào Thành phố Hồ Chí Minh thông qua nhiều kênh tài chính mới. Việc phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xây dựng sàn giao dịch chứng khoán quốc tế, đồng thời hợp tác với Nasdaq và London Stock Exchange thể hiện định hướng kết nối sâu hơn với thị trường vốn toàn cầu.
Đáng chú ý, đề xuất phát hành trái phiếu chính quyền đô thị quốc tế để huy động vốn cho hệ thống metro với nhu cầu khoảng 30 tỷ USD trong 10 năm tới cho thấy, thành phố đang tìm kiếm những phương thức huy động vốn mới thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách và tín dụng truyền thống. Bên cạnh đó, việc phát triển sàn gọi vốn cộng đồng cho doanh nghiệp nhỏ và khởi nghiệp cũng mở ra thêm cơ hội tiếp cận vốn cho khu vực đang chiếm hơn 90% số doanh nghiệp hiện nay. “Do đó, bài toán vốn không chỉ là vấn đề tài chính mà còn là câu chuyện về năng lực cải cách và khả năng tạo dựng niềm tin thị trường. Nếu xây dựng được hệ sinh thái tài chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả, Thành phố Hồ Chí Minh vừa tạo thêm dư địa cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, vừa có cơ hội trở thành trung tâm kết nối dòng vốn mới của khu vực trong những năm tới”, ông Huân nhấn mạnh.
