Kiểm soát thủ tục trên giấy
Sau 15 năm triển khai Nghị định số 63/2010/NĐ-CP (ngày 8/6/2010) về kiểm soát thủ tục hành chính, Bộ Tư pháp cho biết, công tác cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh đã đạt được những chuyển biến rõ nét cả về quy mô lẫn chiều sâu tác động. Tuy nhiên, cách tiếp cận vẫn thiên về “hình thức-tuân thủ” hơn là “quản trị rủi ro và hiệu quả”, chưa thiết lập được cơ chế kiểm soát đủ mạnh đối với việc ban hành các thủ tục hành chính mang tính “tiền kiểm”, cấp phép và cơ chế “xin-cho”, làm gia tăng chi phí tuân thủ và hạn chế tính linh hoạt của môi trường đầu tư kinh doanh.
Theo Bộ Tư pháp, cơ chế rà soát, đánh giá thủ tục hành chính hiện nay còn mang tính đơn lẻ, chưa được thiết kế theo vòng đời sự kiện và trải nghiệm thực tế của người dân, doanh nghiệp. Việc đánh giá chủ yếu tập trung vào tính cần thiết, hợp pháp, hợp lý của quy định mà chưa gắn chặt với dữ liệu thực tiễn về thời gian xử lý, chi phí phát sinh, mức độ thuận tiện và khả năng liên thông khi thực hiện thủ tục hành chính. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều thủ tục được thiết kế theo hướng thuận tiện cho cơ quan quản lý hơn là lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Trong bối cảnh mới, yêu cầu chuyển từ phương thức “kiểm soát thủ tục trên giấy” sang “kiểm soát thủ tục trên môi trường điện tử”, dựa trên dữ liệu và kết nối liên thông giữa các hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính là đòi hỏi bức thiết.
Tổng hợp ý kiến các địa phương cũng cho thấy, một hạn chế đáng kể của Nghị định số 63 đó là chưa tiếp cận đầy đủ theo hướng quản trị dữ liệu hiện đại trong kiểm soát và thực hiện thủ tục hành chính. Do thiếu nền tảng pháp lý đầy đủ về tái sử dụng dữ liệu, hệ thống thủ tục hành chính vẫn vận hành theo logic hồ sơ giấy hoặc hồ sơ điện tử tách rời, chưa chuyển sang mô hình xử lý dựa trên dữ liệu. Hệ quả là người dân, doanh nghiệp phải cung cấp lặp lại thông tin trong nhiều thủ tục khác nhau, làm gia tăng chi phí tuân thủ và thời gian thực hiện.
Bà Đỗ Thị Huệ, chuyên viên một công ty logistics tại Hải Phòng cho biết, doanh nghiệp gặp nhiều vất vả khi thực hiện các thủ tục hành chính liên quan thuế, hải quan do nhiều hướng dẫn “vênh” nhau, thiếu đồng bộ, thời gian nhận kết quả chậm gây khó khăn, thậm chí là tổn thất cho doanh nghiệp.
Mới đây, Hiệp hội Da-Giày-Túi xách Việt Nam (LEFASO) đã gửi kiến nghị đến Bộ Công thương tháo gỡ khó khăn trong thủ tục cấp Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho doanh nghiệp ngành da giày, may mặc. Theo LEFASO, nguyên nhân chính đến từ giai đoạn chuyển giao cơ quan cấp C/O từ Cục Xuất nhập khẩu về Sở Công thương địa phương. Thực tế này khiến doanh nghiệp phải đăng ký lại hồ sơ thương nhân, thời gian xử lý có thể kéo dài tới 10 ngày. Trong thời gian chờ phê duyệt, doanh nghiệp không thể nộp hồ sơ xin C/O, khiến việc chuẩn bị chứng từ xuất khẩu bị gián đoạn.
Đặc biệt, Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh phải tiếp nhận lượng lớn hồ sơ từ nhiều ngành hàng. Trong giai đoạn đầu chuyển đổi, quy trình và nhân sự chưa ổn định, làm thời gian rà soát và xét duyệt C/O bị kéo dài. Với doanh nghiệp, khi nhiều lô hàng xuất khẩu, C/O ảnh hưởng trực tiếp đến thuế, thông quan, dòng tiền và tiến độ giao hàng ở đầu nhập. Để tháo gỡ điểm nghẽn, LEFASO đề xuất Bộ Công thương xem xét các giải pháp khẩn cấp, trong đó kế thừa dữ liệu hồ sơ thương nhân đã đăng ký trên hệ thống eCoSys, tránh yêu cầu doanh nghiệp làm lại từ đầu.
Người dân không có trách nhiệm cung cấp lại thông tin, giấy tờ
Theo dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 63/2010/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành chính; đối với các thủ tục hành chính nhằm phục vụ mục đích quản lý nhà nước mang tính thông tin, kỹ thuật; cơ quan có thẩm quyền chủ động thu thập, khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu, hồ sơ quản lý và từ cá nhân, tổ chức. Không chuyển giao trách nhiệm cung cấp lại thông tin, giấy tờ sang cá nhân, tổ chức thông qua thủ tục hành chính. Không biến tướng thủ tục xác nhận, cung cấp thông tin thành thủ tục cấp phép hành chính theo cơ chế “xin-cho”.
Kết quả giải quyết thủ tục hành chính phải được cung cấp dưới hình thức điện tử; trường hợp cá nhân, tổ chức có yêu cầu thì trả thêm hình thức bằng bản giấy. Trường hợp quy định, thủ tục hành chính chưa được công bố, đăng ký vào Cơ sở dữ liệu quốc gia thủ tục hành chính thì cơ quan, người có thẩm quyền không tự ý yêu cầu tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục hành chính. Việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính phải gắn với cơ chế một cửa, một cửa liên thông, thực hiện trên môi trường điện tử, bảo đảm sự kết nối, tích hợp và chia sẻ dữ liệu.
Cơ quan thực hiện thủ tục hành chính có trách nhiệm sử dụng, bố trí cán bộ, công chức có phẩm chất đạo đức tốt, văn hóa giao tiếp chuẩn mực, đủ trình độ về chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực phù hợp. Cần hướng dẫn, giải thích, cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời về thủ tục hành chính cho cá nhân, tổ chức có liên quan; phụ nữ mang thai, trẻ mồ côi và người thuộc diện bảo trợ xã hội khác trong thực hiện thủ tục hành chính...
Bộ Tư pháp đề xuất, khi rà soát, đánh giá thủ tục hành chính phải nhận diện cho được các khó khăn, vướng mắc, bất cập, không còn phù hợp với thực tiễn; đánh giá mức độ tác động của thủ tục hành chính đối với người dân, doanh nghiệp, hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, môi trường cạnh tranh và hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước...
Những đề xuất này đang được người dân, doanh nghiệp đánh giá là rất thiết thực khi triển khai trên thực tế. Theo ông Lê Trí, phường Định Công, Thành phố Hà Nội, khi dữ liệu có thể khai thác thì cơ quan giải quyết thủ tục phải chủ động sử dụng, không nên để việc các hệ thống chưa kết nối tốt hoặc cán bộ chưa khai thác dữ liệu trở thành lý do khiến người làm thủ tục phải tiếp tục nộp lại giấy tờ, không đúng tinh thần của Đảng, Nhà nước ta hiện nay.
![[Video] Thủ tướng Lê Minh Hưng: Kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô](https://cdn.nhandan.vn/images/KVCFoNmxdydVjM9_uRs5webyLowrp4jZ5cRuirSkpOKza-_uJxpz6kUQC5eWXYhW/tt.jpg.avif)
![[Video] Thời sự 24h ngày 3/9/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Nghị quyết đúng, nguồn lực đủ nhưng cán bộ cầm chừng, né tránh thì công việc vẫn trì trệ](https://cdn.nhandan.vn/images/kO0q5pBzsF2Nv9njsm5m9QnKbkmqFxyy9T7grwfcnAIf4j_vxr10pM_CMLmxbkih/thumb-3.jpg.avif)
![[Infographic] Năm yêu cầu trọng tâm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị học tập, quán triệt, triển khai Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị](https://cdn.nhandan.vn/images/OEP8N4Rr24CtLSy5LHEocITuuW0xbcZ8Hyh15Wj4gE47YbLq339WXcULkZ97vAU9/1788427703815.jpg.avif)
