Đạo đức và trách nhiệm trong phát triển AI

Diễn đàn quốc tế về các vấn đề đạo đức của trí tuệ nhân tạo (AI) diễn ra tại Slovenia từ ngày 5 đến 6/2 thu hút sự chú ý của đông đảo lãnh đạo và chuyên gia. Sự phát triển như vũ bão của AI đã thôi thúc nhiều quốc gia, tổ chức ưu tiên đầu tư vào công nghệ này, nhưng những nguy cơ về đạo đức và an ninh cũng ngày càng bộc lộ rõ.
Đạo đức và trách nhiệm trong phát triển AI

Diễn đàn do Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) tổ chức, nhằm tạo cơ hội để các nhà lãnh đạo và chuyên gia trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về phát triển chính sách quản lý AI. Những sáng kiến của UNESCO, như Đài quan sát AI toàn cầu, Mạng lưới chuyên gia đạo đức AI không biên giới của UNESCO..., được thảo luận tại diễn đàn này. UNESCO nhấn mạnh, quản trị AI đúng cách là một trong những thách thức lớn nhất của thời đại ngày nay, đòi hỏi sự học hỏi và trao đổi kinh nghiệm giữa các nước.

Diễn đàn là sự tiếp nối các nỗ lực của UNESCO nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý AI. Hồi tháng 9/2023, cơ quan này đã gửi một bản hướng dẫn tới các chính phủ, cảnh báo rằng giới quản lý ở các nước vẫn chưa chuẩn bị sẵn sàng để giải quyết vấn đề đạo đức liên quan việc triển khai chương trình AI tạo sinh trong trường học. Theo cơ quan này, việc dựa vào những chương trình AI tạo sinh thay cho giáo viên có thể ảnh hưởng tới sức khỏe cảm xúc của trẻ em, đẩy các em vào nguy cơ dễ bị thao túng.

Năm 2024 được nhận định tiếp tục chứng kiến sự bùng nổ trong phát triển công nghệ AI với nhiều bước đột phá mới. Một số doanh nghiệp từng đầu tư mạnh tay vào lĩnh vực nhiều tiềm năng này trong năm 2023 bắt đầu thu về “trái ngọt” với kết quả kinh doanh tích cực. Cụ thể, hai đại gia công nghệ là Microsoft và Google công bố báo cáo cho thấy, doanh thu quý IV/2023 tăng mạnh nhờ nhu cầu về dịch vụ điện toán đám mây tích hợp công nghệ AI tạo sinh.

Các nhà hoạch định chính sách ở khắp nơi cũng nghiêm túc và quyết liệt hơn trong thúc đẩy quản lý AI. Mới đây, các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã thông qua quy định toàn diện đầu tiên nhằm quản lý AI.

AI có tiềm năng to lớn giúp phát triển kinh tế, thúc đẩy tiến bộ khoa học và mang lại những lợi ích cho xã hội, song cũng đi kèm nhiều rủi ro tiềm tàng nếu không được sử dụng, phát triển một cách có đạo đức và có trách nhiệm. Ngày càng xuất hiện nhiều cảnh báo về nguy cơ từ công nghệ này.

Năm 2023, Trung tâm quốc gia về trẻ em mất tích và bị bóc lột (NCMEC) của Mỹ đã nhận được 4.700 báo cáo về nội dung trực tuyến do AI tạo ra liên quan đến lạm dụng tình dục trẻ em.

Cơ quan tình báo của Chính phủ Anh cảnh báo, sự bùng nổ của các mô hình AI mới gần như chắc chắn sẽ làm tăng số lượng và mức độ tác động mà các cuộc tấn công mạng gây ra trong hai năm tới. Năm 2024 là một năm có rất nhiều cuộc bầu cử như bầu cử tại Mỹ, Nga, Ấn Độ, Nam Phi... Giới chuyên gia nhận định, nguy cơ sai lệch kết quả bầu cử do AI gây ra là một trong những rủi ro lớn nhất trong năm 2024.

Công nghệ tiên tiến này rõ ràng đang khơi mào những cuộc chiến phức tạp mới giữa lực lượng bảo vệ an ninh mạng và tội phạm mạng, khi các đối tượng tội phạm mạng dày dạn kinh nghiệm đang lợi dụng AI để thực hiện hành vi xấu, như phát triển phần mềm độc hại và tấn công lừa đảo. Với sự trợ giúp của AI, các hoạt động phạm tội như bắt chước giọng nói, mạo danh, làm giả tác phẩm nghệ thuật... có thể dễ dàng và tinh vi hơn.

Việc xây dựng chiến lược quản lý, phát triển AI là bước đi cần thiết nhằm chuẩn bị cho các thế hệ sau có thể “sống chung an toàn” với công nghệ này. Tuy nhiên, ngay cả khi nhận được sự ủng hộ từ đông đảo giới lãnh đạo, chuyên gia và doanh nghiệp, thì việc quản lý AI vẫn là điều không dễ dàng. Các nhà lập pháp hiện vẫn có quan điểm khác biệt trong một số vấn đề liên quan đến bảo vệ quyền riêng tư cá nhân và bản quyền. Việc cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới, sáng tạo và đáp ứng các tiêu chuẩn đạo đức về phát triển AI cũng là một thách thức, đòi hỏi sự hợp tác quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm giữa các nước.

Có thể bạn quan tâm

Một trạm xăng ở Dar es Salaam, Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Vòng xoáy của bão giá năng lượng

Xung đột tại Trung Đông và tắc nghẽn Eo biển Hormuz khiến ngành hàng không thế giới chao đảo trong vòng xoáy của cơn bão giá nhiên liệu leo thang và nhu cầu đi lại suy giảm, thậm chí được dự báo sẽ còn kéo dài kể cả sau khi xung đột chấm dứt.

Quang cảnh một phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23/9/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bước khởi đầu cho một hành trình dài

Trong lịch sử hơn 80 năm phát triển, Liên hợp quốc đã không ngừng khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, cùng vai trò là “ngọn hải đăng” soi lối cho nhân loại hướng tới hòa bình và hợp tác qua những giai đoạn sóng gió.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngân sách dành cho ICE vượt qua trở ngại lớn tại Mỹ

Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật ngân sách nhằm cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng tuần tra biên giới trong 3 năm. Việc dự luật ngân sách dành cho ICE vượt qua cửa ải khó nhằn này khiến chính quyền Xứ Cờ hoa thở phào nhẹ nhõm trước sức ép lâu nay của đảng Dân chủ.

Những người di cư được giải cứu chờ lên bờ tại Marsaxlokk, Malta, tháng 4/2023. (Ảnh: Jonathan Borg/Xinhua)

Di cư toàn cầu: Cuộc khủng hoảng thầm lặng

Cuộc khủng hoảng nhân đạo âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trên các nẻo đường di cư. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), khoảng 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu năm 2025.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Mới đây, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tổ chức cuộc diễn tập an ninh mạng quy mô lớn mang tên "Locked Shields" năm 2026. (Ảnh: VNA Media)

Mặt trận không tiếng súng của kỷ nguyên số

Trước đây, các cuộc tập trận thường gắn liền với hình ảnh lực lượng quân đội hùng hậu được triển khai cùng hàng loạt vũ khí tối tân, song hiện nay, ngày càng nhiều cuộc tập trận được thực hiện trước màn hình máy tính.

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Mồi lửa” nguy hiểm

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk trong một cuộc họp báo ở Warsaw. (Ảnh: PAP/TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác

Chuyến công du Đông Bắc Á của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chiến lược của Warsaw, giữa bối cảnh thế giới liên tục “trở gió”. Từ điểm dừng tại Hàn Quốc đến chặng tiếp theo ở Nhật Bản, Ba Lan cho thấy sự chủ động mở rộng không gian hợp tác vượt ra ngoài châu Âu.

Quang cảnh thủ đô Tehran, Iran ngày 8/4/2026. Ảnh: (THX/TTXVN)

Đoàn kết, hợp tác vượt qua vòng xoáy

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Người dân Palestine tại Dải Gaza. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Gaza: Cánh cửa hòa bình còn xa vời

Giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas, Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút quân là những điều kiện tiên quyết trong kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza. Tuy vậy, việc các bên không tuân thủ lộ trình khiến bài toán hóc búa về khôi phục hòa bình cho dải đất hẹp ven Địa Trung Hải vẫn chưa có lời giải.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. (Ảnh: GETTYIMAGES)

Thách thức duy trì dòng chảy năng lượng

Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa: Xinhua/Reuters

Quan hệ Nga-Mỹ: Một bước tiến quan trọng

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và xung đột quốc tế như “nước sôi lửa bỏng”, quan hệ Nga-Mỹ vừa lóe lên những tín hiệu đáng chú ý. Các diễn biến gần đây không chỉ hé lộ xu hướng vận động mới, mà còn mở ra những kịch bản đối thoại giữa hai quốc gia thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử với NATO

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước nhiều thử thách do cách tiếp cận khác nhau giữa các thành viên trong xử lý một số “điểm nóng” quốc tế. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng Mỹ rời đi càng bộc lộ rõ tình trạng rạn nứt nội bộ NATO.

Bức ảnh này được chụp vào ngày 3/3/2026, cho thấy các tòa nhà bị hư hại và đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: XINHUA)

Những khoảng lặng cần thiết

Thế giới đang trong trạng thái dễ tổn thương, nơi bất kỳ một “lằn ranh đỏ” nào trong các cuộc đột nếu bị phá vỡ đều có thể làm lan đám lửa bất ổn trên toàn cầu. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.

Tàu chở dầu thô cập cảng ở Mundra, Ấn Độ sau khi băng qua eo biển Hormuz, ngày 18/3/2026. (Ảnh: ANI/TTXVN)

Đối phó cú sốc nguồn cung

“Nút thắt” tại eo biển Hormuz đang làm chao đảo nền kinh tế thế giới, khi hàng triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường mỗi ngày. Không dừng lại ở giá năng lượng, cú sốc đang lan nhanh sang chuỗi cung ứng, lạm phát và tăng trưởng toàn cầu, kéo theo nguy cơ về một cuộc khủng hoảng có thể tồi tệ hơn cả đại dịch Covid-19.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vừa hợp tác, vừa cạnh tranh

Sau nhiều tháng trì hoãn, Nghị viện châu Âu (EP) vừa “bật đèn xanh” cho thỏa thuận thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ, kèm theo một số điều kiện.

Những tòa nhà ở thành phố Daraa, Syria bị tàn phá do chiến sự. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước chuyển chiến lược của Syria

Từ một quốc gia bị cô lập về ngoại giao và bị xung đột tàn phá nặng nề, Syria đang có những bước chuyển chiến lược với quyết tâm “hồi sinh” từ tro tàn chiến tranh, vừa tái thiết kinh tế, hàn gắn chia rẽ xã hội, vừa hòa nhập quốc tế, tối đa hóa viện trợ nước ngoài.