Tuy nhiên, ẩn trong sự tiện lợi này là một “ma trận” thông tin, tin giả, kiến thức sai lệch chưa có kiểm chứng, có thể đưa người dùng đối mặt với mối nguy hại rất lớn về sức khỏe khi nghe theo, làm theo chỉ dẫn của các “thầy thuốc” trên mạng xã hội.
Việc định hình hệ thống tri thức y khoa chuẩn mực, minh bạch và dễ tiếp cận đang là yêu cầu cấp thiết trong chiến lược chăm sóc sức khỏe cộng đồng hiện nay.
Mối nguy hại từ thông tin y tế chưa kiểm chứng
Trong dân gian, không ít người vẫn tin rằng có thể chữa đột quỵ bằng cách xoa dầu, cạo gió hay chích đầu ngón tay cho chảy máu. Trên mạng xã hội, những “bí quyết” như vậy thường được lan truyền nhanh chóng, thu hút rất nhiều người tương tác, nhưng đằng sau đó là vô số câu chuyện đau lòng.
Ông H. 52 tuổi, ở xã Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh trong lúc đang dùng cơm trưa, bất ngờ cảm thấy chóng mặt, ù tai và nôn ói. Người nhà nhanh chóng lấy kim khâu chích 10 đầu ngón tay theo hướng dẫn đọc được trên mạng.
Tuy nhiên, khi diễn tiến sức khỏe không khả quan, người nhà mới đưa bệnh nhân đến Bệnh viện đa khoa Xuyên Á cấp cứu, may mắn được bác sĩ can thiệp cho nên ông H. đã qua cơn nguy kịch, dù khi đó ông H. đã biểu hiện nói ngọng, liệt nửa người bên phải. Trường hợp của ông H. không phải là cá biệt, tại nhiều bệnh viện ở Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi năm tiếp nhận hàng trăm ca đột quỵ nhập viện muộn vì người thân tự chữa bằng mẹo dân gian hoặc làm theo hướng dẫn trên mạng.
Thực tế này cho thấy một khoảng trống lớn trong nhận thức và tiếp cận tri thức y khoa chính thống của người dân. Trong bối cảnh đó, việc Bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh đưa vào vận hành Thư viện truyền thông sức khỏe và ứng dụng AI Agent trong biên soạn nội dung giáo dục sức khỏe được xem là bước đi mang nhiều ý nghĩa xã hội.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hoàng Bắc, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định: “Thư viện truyền thông sức khỏe là một di sản tri thức số được định hình từ chuyên môn, kinh nghiệm và tâm huyết của đội ngũ y tế, hướng đến xây dựng nền tảng tri thức y khoa chuẩn mực, minh bạch và dễ tiếp cận, giúp người dân hiểu đúng để chăm sóc đúng, từ đó tin tưởng hơn vào bệnh viện và y học trong nước”.
Đưa kiến thức y khoa chuẩn mực đến với cộng đồng
Là bệnh viện đa khoa chuyên sâu, đồng thời cũng là cơ sở đào tạo, nghiên cứu và điều trị trực thuộc Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Đại học Y dược hội tụ đội ngũ thầy thuốc, thầy giáo, nhà nghiên cứu hàng đầu ở hầu hết lĩnh vực y học hiện đại. Đây là nền tảng vững chắc để bệnh viện hình thành một nguồn “dữ liệu” tri thức y học vừa chính xác về chuyên môn và gần gũi, dễ tiếp cận với cộng đồng.
Điểm nổi bật là việc khởi động ứng dụng AI Agent, được xem là trợ lý bác sĩ trong biên soạn nội dung truyền thông giáo dục sức khỏe. Ứng dụng được trung tâm truyền thông Bệnh viện Đại học Y dược phối hợp cùng đối tác EasyAI-JAMstack Việt Nam phát triển, vận hành trên mô hình ba trụ cột gồm: Chuyên gia y tế chịu trách nhiệm thẩm định nội dung; AI hỗ trợ xử lý dữ liệu, ngôn ngữ và tối ưu hóa trình bày; truyền thông bảo đảm cách thức lan tỏa thông tin phù hợp, nhân văn và hiệu quả đến cộng đồng.
Những nội dung hoàn thiện được tích hợp trên website và chatbot thông minh giúp người dân dễ dàng tra cứu kiến thức về bệnh lý, triệu chứng, chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh theo hướng chính thống, an toàn, thuận tiện.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Khắc Bảo, Phó Giám đốc bệnh viện, dự án hướng tới ba mục tiêu trọng tâm: “Trở thành nguồn thông tin y tế tin cậy, dễ hiểu cho cộng đồng, khẳng định uy tín chuyên môn và giá trị học thuật của bệnh viện và đóng góp vào việc hình thành nền tảng truyền thông y tế chính thống tại Việt Nam”.
Đây không chỉ là một dự án công nghệ mà còn là mô hình quản trị tri thức y học, giúp đưa hiểu biết chuyên môn đến gần hơn với người dân để họ được chữa bệnh khi cần và chăm sóc sức khỏe chủ động bằng tri thức. Tiến sĩ Lê Quan Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp bệnh viện cho biết: Một thư viện truyền thông sức khỏe lý tưởng cần đáp ứng những yếu tố then chốt như tính chính xác, khoa học, bảo đảm chuẩn mực y khoa; trình bày học thuật, truyền thông dễ hiểu để phù hợp nhiều đối tượng; đạt hiệu quả thực tiễn, hướng đến thay đổi hành vi sức khỏe một cách tích cực và ứng dụng công nghệ số trong biên soạn, quản lý, phân phối nội dung.
Mục tiêu mà ứng dụng hướng đến là việc truyền thông giáo dục sức khỏe cung cấp kiến thức đúng, người dân dễ tiếp cận và truyền thông y tế dành cho người bệnh có tính cá thể hóa, hỗ trợ họ hiểu, chăm sóc sức khỏe đúng theo hướng dẫn của bác sĩ. Định hướng này phản ánh xu hướng mới trong y học hiện đại, chuyển từ chữa bệnh thụ động sang chăm sóc chủ động, trong đó người dân đóng vai trò trung tâm được trao quyền tiếp cận và hiểu đúng về sức khỏe của chính mình.
Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trương Quang Bình, Chủ tịch Hội đồng khoa học, Bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định: “Bệnh viện không chỉ xây dựng thư viện cho riêng mình mà còn hướng đến liên kết với nhiều cơ sở y tế khác hình thành mạng lưới truyền thông sức khỏe toàn diện, nơi tri thức được chia sẻ, kiểm chứng và lan tỏa bền vững”.
Có thể thấy, khi tri thức y khoa được chuẩn hóa, phổ cập và lan tỏa bằng những công cụ hiện đại, mỗi người dân đều có thể trở thành “người thầy thuốc của chính mình”, để từ đó hiểu đúng, phòng bệnh đúng và chăm sóc sức khỏe một cách chủ động, khoa học.
