Asian Para Games 5-2026 khép lại với ưu thế vượt trội của đoàn Trung Quốc và dấu ấn nổi bật của Nhật Bản, Uzbekistan và sự bứt phá đáng chú ý của khu vực Đông Nam Á, dẫn đầu là Thái Lan. Kỳ đại hội này ghi nhận những nỗ lực của các vận động viên Việt Nam, đồng thời cho thấy yêu cầu cấp thiết trong việc nâng cao chất lượng huấn luyện của thể thao người khuyết tật nước ta.
Ở nhóm dẫn đầu trên bảng xếp hạng thành tích huy chương, chỉ tính riêng về số Huy chương Vàng, Trung Quốc tiếp tục thể hiện ưu thế vượt trội với 207 Huy chương Vàng, vượt xa các đoàn còn lại. Khoảng cách rất lớn này phản ánh chiều sâu lực lượng cũng như khả năng cạnh tranh trên nhiều môn thể thao của quốc gia này. Thành công của Trung Quốc không chỉ đến từ số lượng vận động viên đông đảo mà còn nằm ở khả năng duy trì những cá nhân đạt trình độ hàng đầu thế giới.
Với Nhật Bản, vị trí thứ hai là dấu ấn nổi bật trên sân nhà. Đoàn chủ nhà giành 64 Huy chương Vàng cho thấy khả năng cạnh tranh không chỉ tập trung ở một vài nội dung. Điều kiện tổ chức, sự chuẩn bị chuyên môn và lợi thế sân nhà là những yếu tố có thể hỗ trợ thành tích, nhưng kết quả vẫn đòi hỏi nền tảng lực lượng đủ mạnh. Uzbekistan là một trong những điểm nhấn của Đại hội khi đứng thứ ba chung cuộc. Thành tích 45 Huy chương Vàng cho thấy quốc gia Trung Á này đã xây dựng được lực lượng đáng gờm ở nhiều nội dung. Việc vượt qua những đối thủ có truyền thống thể thao lâu năm cũng phản ánh sự thay đổi trong tương quan sức mạnh của thể thao người khuyết tật châu Á.
Trong khu vực Đông Nam Á, Thái Lan đạt thành tích nổi bật nhất với 19 Huy chương Vàng, xếp thứ bảy toàn đoàn. Indonesia đứng thứ tám với 15 Huy chương Vàng. Malaysia xếp thứ 11 với sáu Huy chương Vàng. Thành tích của Thái Lan và Indonesia cho thấy hai đoàn đã xây dựng được lực lượng có khả năng cạnh tranh ở nhiều nội dung trên đấu trường châu lục, trong khi đoàn Việt Nam xếp ở vị trí 20 với một Huy chương Vàng, hai Huy chương Bạc và hai Huy chương Đồng và xếp thứ năm trong khu vực tại Đại hội.
Asian Para Games 5-2026 ghi những dấu ấn đáng trân trọng của thể thao người khuyết tật Việt Nam, nhưng kết quả chung cuộc chưa đáp ứng kỳ vọng về khả năng cạnh tranh ở đấu trường châu lục. Với 21 vận động viên tham dự ở năm môn thể thao, bao gồm: bơi, điền kinh, cử tạ, bóng bàn và cầu lông, thành tích huy chương của đoàn nước ta đạt được như nêu trên là khá khiêm tốn.
Điểm sáng lớn nhất của đoàn là Huy chương Vàng của vận động viên Đỗ Thanh Hải ở nội dung 100m ếch nam, trong khi đồng đội Lê Tiến Đạt giành Huy chương Bạc.
Thể thao người khuyết tật đòi hỏi quá trình tuyển chọn và huấn luyện đặc thù, từ đánh giá thương tật, phân loại thi đấu đến xây dựng chương trình tập luyện phù hợp. Vì vậy, việc phát triển lực lượng, tìm kiếm các tài năng cần được tiến hành thường xuyên, đồng thời tạo điều kiện để những vận động viên trẻ thường xuyên được tham gia các giải quốc gia, khu vực và quốc tế nhằm tích lũy kinh nghiệm. Vị trí thứ 20 của đoàn Việt Nam tại Asian Para Games 5-2026 là kết quả cần được nhìn nhận thẳng thắn.
Mục tiêu trong thời gian tới không đơn thuần gia tăng số lượng vận động viên tham dự đại hội, quan trọng là phải nâng tỷ lệ những người đủ khả năng cạnh tranh huy chương. Muốn vậy, nên xác định rõ các nội dung trọng điểm, cải thiện chất lượng huấn luyện, bảo đảm điều kiện phục hồi và tăng cơ hội thi đấu quốc tế. Những đóng góp của các vận động viên kỳ cựu cần được phát huy song song với một lộ trình chuyển giao lực lượng có tính chủ động.
